علم اطلاعات و دانش شناسی

کتابداری - انجمن کتابداران - آموزش کتابداری - اخبار فرهنگی و کتابداری

سند نهضت مطالعه مفید

(مصوب جلسه 673 مورخ 89/8/4 شورای عالی انقلاب فرهنگی)

     مصوبه «سند نهضت مطالعه مفید» که بنا به پیشنهاد شورای فرهنگ عمومی، در جلسه 673 مورخ 4/8/89 شورای عالی انقلاب فرهنگی به شرح ذیل به تصویب رسیده است، برای اجرا ابلاغ می شود.

 مقدمه:

نقش والا و حساس مطالعه در تکامل فردی و اجتماعی که در نهایت به پرورش ابعاد کمال‌آفرین و آسمانی روح بشر نیل می‌کند، انکار ناشدنی است. در بیان اهمیت بنیادین کتاب و کتابخوانی همین بس که خداوند نخستین خطاب به آخرین فرستاده خویش را با «إقرأ» آغاز کرده است و معجزه خاتم پیامبران کتاب می‌باشد. تصریحات موکد و مکرر مقام معظم رهبری در باب افزایش مطالعه و کتابخوانی همواره بیانگر اهمیت اساسی این ارزش فرهنگی در جامعه ما بوده و ضرورت توجه بیشتر به آن را نشان می‌دهد.

در روزگار ما که رسانه‌های گوناگون برای تصرف سرمایه فکر و اندیشه انسان گوی سبقت از یکدیگر می‌ربایند، وظیفه‌ای خطیر بر عهده دستگاه‌های فرهنگی مربوط به حوزه مطالعه قرار دارد. بدون شک ترویج و گسترش فرهنگ مطالعه مفید در کشور، در گرو حمایت همه جانبه سازمان‌ها و نهادهای نظام و توجه خاص مسئولان به این امر است. طرح نهضت مطالعه مفید گامی است در این طریق.

ماده 1- مفاهیم کلیدی

مطالعه: خواندن هر نوع  متن مکتوب (نوشتاری، چاپی یا الکترونیکی)

مطالعه مفید: مطالعه‌ای مفید است که اولاً معطوف به اثر و نتیجه بوده و دستاوردی علمی، عملی(رفتاری)،‌ ذهنی و یا قلبی داشته باشد؛ و ثانیاً آن دستاورد برای تربیت انگیزه، افزایش تعهد، ارتقای توانایی ذهنی، توسعه دانش کاربردی، ارتقای مهارت عملی و نهایتاً در جهت پرورش و تعالی فرد در راستای به فعلیت رساندن استعدادهای الهی وجود او در یکی از چهار زمینه مذکور باشد.

ماده 2 – هدف اصلی

دستیابی به جایگاه ممتاز در جهان از نظر سرانه مطالعه و به خصوص مطالعه مفید بر اساس سند  چشم‌انداز بخش فرهنگ عمومی در افق ایران 1404

ماده 3- اهداف خرد

1- افزایش فضای کتابخانه‌های عمومی به میزان 8 متر به ازای هر 100 نفر

2- فراهم‌آوری 4 جلد کتاب به ازای هر نفر در کتابخانه‌های عمومی

3- عضویت 35 درصد جمعیت ایران در کتابخانه‌های عمومی

4- توجه به مطالعه غیردرسی و مفید در روند آموزش رسمی کشور

5- توجه به مطالعه مفید در برنامه­های اوقات فراغت

ماده 4 - سیاست­ها

1- ارتقای شاخص‌های کتابخانه‌ای در ابعاد فضا، منابع، عضو و امانت در کتابخانه‌ها؛

2- نهادینه کردن مطالعه مفید به عنوان یک ارزش و عادت عمومی در جامعه؛

3- فراهم‌سازی زیرساخت‌های فیزیکی، مجازی و انسانی کتابخوانی شایسته ایران اسلامی؛

4- زمینه‌سازی برای هدایت محتوای مطالعه آحاد جامعه.

5- توسعه فعالیت­های بین­المللی در زمینه تولید کتاب، محتوا، کیفیت چاپ و تاثیر آن بر افزایش مطالعه در داخل کشور

ماده 5 – طرح­ها

1- نیازسنجی، تولید، تهیه، سفارش و حمایت از تولید منابع مکتوب و رقومی مطالعه مفید برای ایرانیان و فارسی‌زبانان؛

2- اختصاص ساعت مطالعه مفید در برنامه هفتگی و درسی دانش‌آموزان؛

3- ایجاد پیوند مناسب میان ارتقای شغلی با سطح مطالعه مفید و اعتلای دانش عمومی و تخصصی فرد؛

4- ارائه سیرهای مطالعاتی مفید برای دانش آموزان و دانشجویان؛

5- تدوین و اجرای طرح جامع کتابخوانی مفید برای بانوان؛

6- طراحی و اجرای برنامه‌های ویژه و متنوع کتابخوانی برای خردسالان کمتر از 4 سال؛

7- طراحی و اجرای برنامه‌های ویژه کتابخوانی برای کودکان قبل از سن دبستان (بین 4 تا 6 سال)؛

8- اجرای برنامه‌های مطالعه مفید و کتابخوانی برای گروه‌های خاص (سالمندان، نابینایان، ناشنوایان، معلولین جسمی و ذهنی و...)؛

9- تدوین و اجرای طرح اصلاح فرهنگ فارغ‌التحصیلی و تقویت فرهنگ عمومی برای کسب دانش در تمام عمر؛

10- ایجاد و توسعه کتابخانه جامع مجازی زبان فارسی برای بهره‌برداری ایرانیان و فارسی‌زبانان جهان؛

11- طراحی و استقرار زنجیره کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مطابق نقشه راه توسعه کتابخانه‌ها، با تاکید بر کتابخانه‌های مرکزی استان و شهرستان، کتابخانه‌های استاندارد، کتابخانه‌های روستایی و سیار؛

12- طراحی و استقرار معماری جدید کتابخانه‌های عمومی در راستای یادگیری مادام‌العمر، ارتقای خلاقیت و نوآوری، عضویت خانوادگی، تولید علم و ایجاد تعاملات محلی، منطقه‌ای و اجتماعی با حفظ حریم زن و مرد و ایجاد فضای امن برای اعضا؛

13- تامین متون مکتوب و منابع مطالعه مفید متناسب با تقسیمات مخاطبان (سنی، جنسیتی، سطح اطلاعات و...)

14-  برنامه‌ریزی در راه‌اندازی و ایجاد و مدیریت مناسب کتابخانه‌های ثابت و سیار در مساجد، مجتمع‌های مسکونی، آپارتمان‌ها، بقاع متبرکه و محل‌های تجمع عمومی و مدارس و دانشگاهها و وسایل حمل و نقل عمومی؛

15- طراحی، مدیریت و هدایت توسعه کتابخانه‌های خانگی و همراه؛

16- برگزاری انواع جشنواره‌ها و مسابقات مشوق کتابخوانی و نیز معرفی و تبلیغ کتاب‌های مفید؛

17- استقرار نظام تقدیر و تشویق خیرین کتابخانه‌ساز و اهداگران کتاب، و فرهنگ‌سازی در این زمینه؛

18-استقرار نظام کنترل کیفی چاپ، فضا، منابع، امانت و...؛

19- تدوین و اجرای طرح ارتقای منزلت اجتماعی کتابداران به عنوان مشاوران امین؛

20- احداث فضای کتابخانه های عمومی به میزان نیم متر افزایش در هر سال به ازای هر 100 نفر؛

21- عضویت مردم در کتابخانه با تثبیت نرخ رشد 2 % افزایش در هر سال.

22- طراحی و اجرای برنامه­های متنوع رادیو و تلویزیونی جهت افزایش انگیزه مطالعه

23- محرومیت زدایی از مناطق محروم در امر کتاب خوانی و فروشگاههای کتاب

24- توجه به معرفی و تبلیغ کتاب و محتوای آن در رسانه­های عمومی

25- تامین منابع کتابخانه­ های دانشجویی و ایجاد کتابخانه در خوابگاه های دانشجویی

26- توسعه دامنه کتابخانه­های عمومی از طریق طرح وقف کتاب

27- توسعه نمایشگاههای ثابت و سیار عرضه کتاب

28- برنامه ریزی برای تحول در دوره­ های دانشگاهی کتابداری

ماده 6 –  معرفی و اعضای کمیته

جهت بررسی و پایش تحقق طرح «نهضت مطالعه مفید» کمیته دائمی نهضت مطالعه مفید مرکب از نمایندگان واجد اختیارات لازم از «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی»، «نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور»،‌ «وزارت آموزش و پرورش»، «وزارت علوم، تحقیقات و فناوری»، «سازمان صدا و سیما»، «سازمان تبلیغات اسلامی»، «ستاد عالی کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد»، «معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری»، «سازمان بسیج مستضعفین»، «سازمان ملی جوانان»، «مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری»، «معاونت فرهنگی ستاد کل نیروهای مسلح کشور»، «شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه» ، «شورای عالی استان‌ها»، «مرکز رسیدگی به امور مساجد»، «کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان» و «جهاد دانشگاهی» تشکیل می‌شود.

 تبصره - سایر دستگاه‌ها و سازمان‌ها بر حسب مباحث مطرح در کمیته دعوت خواهند شد.  

ماده 7- ریاست و دبیرخانه کمیته

ریاست­کمیته به­عهده دبیرشورای فرهنگ عمومی کشور ودبیرخانه آن درنهاد کتابخانه­های­عمومی کشور مستقر خواهد بود.

ماده 8- وظایف کمیته

وظیفه تدوین برنامه‌های هر یک از طرح‌ها، تنظیم وظایف دستگاه‌های مذکور در ماده 7، نظارت بر انجام وظایف و رصد تحقق اهداف و طرح‌ها بر عهده کمیته دائمی نهضت مطالعه مفید می‌باشد. این کمیته همچنین موظف است هر سه ماه گزارش خود را به شورای فرهنگ عمومی ارائه دهد.

ماده 9- کمیته ­های استانی

به منظور تحقق مفاد طرح «نهضت مطالعه مفید» در سراسر کشور، کمیته‌هایی با ترکیب همطراز  در ماده 6 در استان‌ها و شهرستان‌های کشور تشکیل می‌گردد. ریاست این کمیته‌ها در استان به عهده روسای انجمن کتابخانه های عمومی استان«استاندار» و در شهرستان «فرماندار» و دبیر کمیته در استان و شهرستان به ترتیب مدیرکل و مدیر نهادکتابخانه­های عمومی و دبیرخانه آن نیز در نهاد کتابخانه‌های عمومی هر استان و شهرستان مستقر می‌گردد.

 

ماده 10- گزارش و ارزیابی

هر دستگاه بایستی هر شش ماه یک بار گزارش عملکرد خود را بر اساس قالب‌های تعیین شده به کمیته دائمی نهضت مطالعه مفید ارائه نماید تا میزان پیشرفت شاخص‌های متخذ از اهداف خرد تعیین گردد. گزارش‌های وصولی مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته و نتایج به «شورای فرهنگ عمومی» ارسال می‌گردد.

ماده 11- این مصوبه در 11 ماده و یک تبصره در جلسه 673 مورخ 4/8/89 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.

[ ۱۳٩۱/٥/۱٤ ] [ ۱٠:٥۱ ‎ق.ظ ] [ جمشید چایانی - کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ، اس ام اس های عاشقانه