علم اطلاعات و دانش شناسی

کتابداری - انجمن کتابداران - آموزش کتابداری - اخبار فرهنگی و کتابداری

نقش والدین در مطالعه و کتابخوانی کودکان

مقاله — توسط در اسفند ۲۵, ۱۳۸۹ در ۰۹:۴۱

چکیده

همان طور که همه می دانیم شخصیت هر فرد از همان ابتدای تولد پایه ریزی می گردد، پس بسیار شایسته است که از بدو شکل گیری شخصیت کودک،او را با یکی از راهکارهای به تکامل رسیدن آشنا کرد.

با توجه به اینکه شخصیت کودک در خانواده شکل می گیرد و او تمام سالهای اولیه زندگی را همراه والدینش میگذراند، بنابراین نقش آنها در رشد و تکامل کودک بسیار مهم است. با توجه به اینکه انسان موجودی کمال گرا است و برای پیشرفت در عرصه های مختلف زندگی نیاز به شناخت نسبتاًکاملی از خود و جامعه دارد.کتاب و مطالعه عاملی برای شناخت و رشد دینی ،فرهنگی،اخلاقی و اجتماعی انسان است. با یک کتاب خوب انسان ساخته می شود،رشد می کند و برای حرکت آماده می شود حال که چنین است اگر خانواده راههای صحیح مطالعه و کتابخوانی را به کودک آموزش دهد و فرد از همان سنین کودکی به مطالعه عادت کند به رشد اخلاقی خواهد رسید. این مقاله به بررسی تاًثیروالدین در ایجاد علاقه کودکان به کتاب و کتابخوانی می پردازد.

 

 

1- مقدمه

ذهن کودک انباشته ازمجموعه ای از سوالات وندانسته هاست که برای پاسخ به آنها بزرگترین منبع اطلاعاتی که برای خود در نظر می گیردخانواده است.پس پایه گذاری این امر یعنی آشنایی باکتاب خوانی درذهن کودک ازهمان ابتدا بسیارساده ومؤثرمی باشد. خانواده به عنوان نهاد اولیه تعلیم وتربیت، نقش بسیارتاثیرگذاری دررویکرد کودکان به مطالعه دارد، به گونه ای که نقش والدین و به خصوص مادر به لحاظ برخورد و ارتباط بیشترباکودک درتقویت عادت مطالعه و ترویج کتابخوانی بی بدیل می باشد(محمدی، ۱۳۸۸).

برنامه ریزی برای توسعه کتابخوانی باید دقیق و مناسب انتخاب شود همانند: ایجاد امکانات مناسب در منزل، تشویق فرزندان به مطالعه، تهیه کتاب ها و مجلات مفید برای کودکان و دادن جایگاه خاص به مقوله کتاب و مطالعه درخانه را از جمله اقداماتی دانست که می تواند در ایجاد انگیزه مطالعه در کودکان مؤثرباشد .همچنین انتخاب کتاب مناسب برای کودکان قصه گویی و کتابخوانی ،آشنا کردن کودکان با مشاهیر ادب وهنر و ایجاد کتابخانه خانگی را از راهکارهای علاقه مند کردن به مطالعه دانست.

۲- تعاریف

۱-۲) مطالعه:

مطالعه بررسی عمیق و همه جانبه یک مقوله است .به عبارت دیگر « روندی است که از به کار گیری ذهن و به منظور دریافت اطلاعات ،توجه دقیق و تجربه و تحقیق درباره هر موضوع ،رویداد و پدیده صورت می گیرد و شامل خوب دیدن ،خوب شنیدن ،لمس کردن،چشیدن ،پرسش کردن و به دنبال پاسخ ها داده می شود».(فرهنگ وبستر، ص۱۸۰۸، قزل ایاق،۱۳۸۳).

۲-۲) خواندن:

خواندن زیر مجموعه مطالعه می باشد.عملی که در آن دیدن ،شناسایی کردن علائم نوشتاری ،تبدیل علائم نوشتاری به صوتی،درک مجموعه علائم و آواها و در نتیجه درک معنا از آن حاصل می شود؛ اما این درک بی هدف صورت نمی گیرد و خوانندگان به قصد آموختن ،زمانی برای آگاه شدن و گاهی هم به قصد لذت بردن و پر کردن اوقات فراغت به آن روی می آورند ،که هر سه می تواند با یکدیگر همراه شوند.(قزل ایاق،۱۳۸۳،ص۲۱).

۳- مطالعه

در فرهنگ لغات، مطالعه به معنای نگریستن به هر چیز برای واقف شدن به آن، تأمل، تفکر و اندیشه آمده است. امروزه بخشی از وقت افراد صرف مطالعه می شود، ولی اغلب به علت آشنا نبودن با شیوه های صحیح مطالعه، زمان زیادی تلف شده و از اشتیاق افراد به مطالعه کاسته می شود، ضمن اینکه هر نوع خواندن، مطالعه تلقی نمی شود، برای  مثال : فروشنده ای که صورت حساب فروش روزانه اش را مرور می کند یا دانش آموزی که کتابهای درسی مدرسه را می خواند، در واقع نوعی انجام وظیفه و رسیدگی به امور روزمره بوده و مطالعه محسوب نمی شود. مطالعه هنگامی است که فرد تنها بخاطر علاقه و احساس نیاز و در راستای هدفی مشخص کتابی بدست گیرد و آن را با اشتیاق بخواند. (ذاکری نژاد،۱۳۸۷).

برای مطالعه و سپردن مطالب به ذهن از نظر فیزیکی و فرم انجام آن شرایطی لازم است که به شرح آن می‫پردازیم:

۴- زمان و مکان مطالعه

در درجه اول مطالعه را باید کاری روزمره و مداوم تلقی کرد. بدون شک بهترین وقت برای مطالعه زمانی است که فرد به اندازه کافی استراحت کرده و اعضاء و جوارح، آمادگی کامل برای پذیرش مطالب را داشته باشند. بهترین زمان صبح اول وقت و قبل از طلوع فجر می باشد. معمولاً پس از یک ساعت مطالعه، کارایی انسان کاهش می یابد لذا در زمانهای معین، به مدت کوتاهی استراحت لازم است. مکانهای عمومی و مخصوص مثل کتابخانه ها که همه افراد در حال مطالعه هستند، یکی از مکانهای مناسب برای این کار می باشد. اتاق مخصوص مطالعه،اتاق شخصی در منزل،یا مکانی آرام و به دور از مزاحمت که دارای نور،دماو فضای مناسب باشدنیز می تواند برای مطالعه مورد استفاده قرار گیرد. محل نشستن فرد نیز بایستی نه خیلی راحت باشد و نه ناراحت کننده(ذاکری نژاد،۱۳۸۷).

۵- یادگیری

از مهمترین موارد در مطالعه، یادگیری مطالب است.

یادگیری به دوصورت انجام می شود: مستقیم و غیرمستقیم.

یادگیری مستقیم، یعنی شخص مطلبی را می خواند و به ذهن می سپارد و در زمانی که نیاز دارد آنها را از قفسه های ذهن خود خارج نموده، مورد بهره برداری قرار می دهد.

یادگیری غیرمستقیم، یادگیری فرد از رفتار و کردار و آثار به جا گذاشته شده از دیگران را شامل می شود. در اینجا برای یادگیری بهتر چند روش که یادگیری را آسان تر و ماندگاری در حافظه را طولانی تر می کند،ذکرشده است:

۱-۵) مطالبی که قرار است مطالعه کنید، ابتدا بطور کلی مرور کرده و عناوین، سرفصل ها و تیترهای درشت را مورد توجه قرار دهید.در مورد اینکه در آن فصل راجع به چه مطلبی بحث شده فکر کنید، چون ذهن انسان وقتی در مقابل سوالی قرار می گیرد کنجکاو شده و آمادگی پیدا می کند تا مطلب را بهتر و راحت تر بپذیرد….

۲-۵) در حاشیه و کنار قسمتهای مهم علامت گذاری نموده و نکات مهم را بین پرانتز یا گیومه قرار دهید،یااینکه عناوین اصلی را روی کاغذ بنویسید. از خط کشیدن زیر سطور پرهیز نمایید.

۳-۵) در هنگام مطالعه برای خودتان ،یادداشت برداری نمایید. توصیه می شود برای یادداشت برداری از فیش های تحقیق استفاده نمایید. مطالب را به زبان خود خلاصه نویسی کرده و آنها را برای خودتان بیان کنید.

۴-۵) به یاد داشته باشید که مطالب خوانده شده، برای آنکه خوب در حافظه جای بگیرند، نیاز به زمان دارند.

۵-۵) علت عمده فراموشی تداخل آموخته های قبلی است، به این صورت که اگر مطلبی را بخوانید و بلافاصله شروع به خواندن مطلب دیگری کنید، مطلب دوم در مطلب قبلی تداخل ایجاد خواهد کرد. در صورت امکان پس از یادگیری یک مطلب حتما استراحت کنید. بکار بردن آموخته ها در موقعیتهای مناسب، باعث می شود تا کمتر فراموش شوند.

۶-۵) هنگام مطالعه، سوالاتی را برای خود مطرح نموده و سعی کنید پاسخ آنها را در بین مطالب پیدا کنید، بهتر است این سوالات در جایی یادداشت شود.

۷-۵) آموخته های خود را بکار ببرید. کسانی که آموخته های خود را در موقعیتهای مختلف بکار می برند و از آنها استفاده می کنند کمتر به فراموشی گرفتار می شوند.

۸-۵) سعی کنید از نقشه ها، تصاویر و نمودارها حداکثر استفاده را ببرید و آنها را به دقت مطالعه کنید.

۹-۵) آرامش فکری داشته باشید و عوامل مزاحم را حذف نمایید، منظور این است که افکار بی‌فایده، کشمکشهای درونی با دیگران و نشخوارهای ذهنی آزاردهنده را به هنگام مطالعه کنار بگذارید.(ذاکری نژاد،۱۳۸۷).

 

6 پنج روش مطالعه

۱-۶) خواندن بدون نوشتن:

خواندن بدون نوشتن روش نادرست مطالعه است.مطالعه فرایندی فعال وپویا است وبرای نیل به این هدف باید از تمام حواس خود برای درک صحیح مطالعه استفاده کرد.باید با چشمان خود مطالب را خواند، باید در زمان مورد نیاز مطالب را بلند بلند ادا کرد و نکات مهم را یادداشت کرد تا هم با مطالب مورد مطالعه درگیر شده و حضوری فعال وهمه جانبه در یادگیری داشت و هم در هنگام مورد نیاز،خصوصاً قبل از امتحان ، بتوان از روی نوشته ها مرور کرد و خیلی سریع مطالب مهم را مجدداً به خاطر سپرد.

۲-۶) خط کشیدن زیر نکات مهم: این روش شاید نسبت به روش قبلی بهتر باشد ولی روش کاملی برای مطالعه نیست چرا که در این روش بعضی از افراد به جای آنکه تمرکز و توجه به روی یادگیری و  درک مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط کشیدن زیر نکات مهم می گردد.حداقل روش صحیح خط کشیدن زیر نکات مهم به این صورت است که ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را کاملاً درک کنند سپس زیر نکات مهم خط بکشند نه آنکه در کتاب به دنبال نکات مهم بگردند تا زیر آن خط بکشند.

۳-۶) حاشیه نویسی: این روش نسبت به دو روش قبلی بهتر است ولی باز هم روشی کامل برای درک عمیق مطالب و خواندن کتب درسی نیست ولی می تواند برای یادگیری مطالبی که از اهمیتی چندان برخوردار نیستند مورد استفاده قرار گیرد.

۴-۶) خلاصه نویسی:در این روش شما مطالب را می خوانید و آنچه را که درک کرده اید به صورت خلاصه به روی دفتری یادداشت می کنید که این روش برای مطالعه مناسب است و از روشهای قبلی  بهتر می باشد چرا که در این روش ابتدا مطالب را درک کرده سپس آنها را یادداشت می کنید اما باز هم بهترین روش برای خواندن نیست.

۵-۶)کلید برداری:کلید برداری روشی بسیار مناسب برای خواندن و نوشتن نکات مهم است.در این روش شما بعد از درک مطالب،به صورت کلیدی کوتاه ترین،راحت ترین، بهترین و پرمعنی ترین کلمه ای است که با دیدن آن، مفهوم جمله تداعی شده و به خاطر آورده می شود (سایت پزشکان بدون مرز،۱۳۸۵ ).         ۷-شیوه های صحیح مطالعه

شیوه صحیح مطالعه،چهار مزیت عمده زیر را به دنبال دارد:

۱-۷ )زمان مطالعه را کاهش می دهد.

۲-۷)  میزان یادگیری را افزایش می دهد.

۳-۷)مدت نگهداری مطالب در حافظه را طولانی تر می کند.

۴-۷)خاطر سپاری اطلاعات در حافظه را طولانی تر می کند.

برای داشتن مطالعه ای فعال و پویا نوشتن نکات مهم در حین خواندن ضروری است تا برای مرور مطالب ، دوباره مطالب را نخوانده و در زمانی کوتاه از روی یادداشت های خود مطالب را مرورکرد (سایت پزشکان بدون مرز ،۱۳۸۵).

۸- شرایط مطالعه

شرایط مطالعه ، مواردی هستند که با دانستن، به کارگیری و یا فراهم نمودن آنها، می توان مطالعه ای مفیدتر با بازدهی بالاتر داشت و در واقع این شرایط به ما می آموزد که قبل از شروع مطالعه چه اصولی را به کار گیریم، در حین مطالعه چه مواردی را فراهم سازیم، چگونه به اهداف مطالعاتی خود برسیم وبا دانستن آنها  می توانیم با آگاهی بیشتری درس خواندن را آغاز کنیم و مطالعه ای فعال تر داشته باشیم:

۱-۸) آغاز درست:برای موفقیت در مطالعه، باید درست آغاز کنیم.

۲-۸) برنامه ریزی:یکی از عوامل اصلی موفقیت ،داشتن برنامه ای منظم است.

۳-۸) نظم وترتیب:اساس هر سازمانی به نظم آن بستگی دارد.

۴-۸) حفظ آرامش:آرامش ضمیر ناخوداگاه را پویا و فعال می کند.

۵-۸) سلامتی و تندرستی:عقل سالم در بدن سالم است.

۶-۸) تغذیه مناسب:تغذیه صحیح نقش مناسبی در سلامتی دارد.

۷-۸) خواب کافی:خواب فراگیری و حافظه را تقویت می کند.

۸-۸) درک مطلب: درک مطلب آنچه در حافظه بلند مدت تقویت می شود(سایت پزشکان بدون مرز۱۳۸۵).

۹-تاثیرات مطالعه

مطابق تحقیقات و بررسی ها پنج تأثیر عمده از مطالعه بدست آمده است که عبارتند از:

۱-۹) عامل وسیله ساز: یعنی آشنایی و شناخت کاملی از مشکلات واقعی و داشتن صلاحیت کامل برای روبرو شدن با مشکلات.

۲-۹) تأثیر در شخصیت و ایجاد شخصیت جدید.

۳-۹) تأثیر در بحث و استدلال.

۴-۹)تأثیردر آسودگی خاطر: یعنی رهایی از افکار و عقاید بخصوص از طریق مطالعه منابعی که آن طرز فکرها و عقاید قبلی را تعدیل یا تغییر داده انسان را به آرامش خاطر می رساند.

۵-۹)تأثیر در زیبایی: یعنی کسب تجارب زیبایی شناسی از طریق:ادبیات،هنر و….

تأثیرات مطالعه در زیبایی را در موارد زیر می داند:

- افزایش میزان درک و فهم از طریق کشف معانی عمیق یک نوشته

- بالا بردن سطح آگاهی نسبت به اهداف زندگی و فلسفه و حاکم بر آن، از طریق شریک شدن در احساسات و تجربیات و طرز فکر دیگران.

- بهره گیری بیشتر از استعدادهای شخصی از طریق برانگیختن افکار،ادراکات و احساسات و…می باشد(نمایه،۱۳۸۹)

۱۰- مطالعه وکتابخوانی

کودکان ونوجوانان برای آمادگی جهت زندگی آینده به علم وآگاهی در زمینه های گوناگون نیاز دارند ومطالعه کتاب این امکان را به آنان می دهد که سیاهی جهل و نادانی را ازخود دور کنند                                                                                                                                                                                                         و به سوی سعادت                                                                                                                                                                                                                                                           وخوشبختی قدم بردارند .آنان در هر زمینه ای که نیاز به اطلاعات داشته باشند می توانند از کتاب بهره گیرند و هر چه بیشتر مطالعه کنند نیر از آگاهی زیادتری برخوردارمی شوند و در زندگی آینده شان تأثیرات مثبت و مؤثری می گذارد.

باطرح سؤال زیر به نزدکودکان اشاره می کنیم:

۱-۱۰ ) مطالعه راهی برای پیشرفت تحصیلی کودکان است.

۲-۱۰ ) مطالعه زمینه ای برای تفکر وپرورش خلاقیت کودکان است .

۳-۱۰ ) مطالعه پیوند اندیشه خواننده با نویسنده و همچنین پیوند با علم اندیشمندان و خردمندان.

۴-۱۰ ) مطالعه زمینه ای برای پند آموزی از تجارت دیگران است .

۵-۱۰ ) مطالعه راهی برای آموزش غیر مستقیم راه و رسم زندگی به مخاطبان است .

۶-۱۰ ) مطالعه راهی برای غنی سازی اوقات فراغت است .

یکی از عوامل مهم در سرعت بخشیدن به خواندن و مطالعه کودکان تلویزیون است . بچه هایی که از کودکی تلویزیون تماشا می کنند به وسیله آن حرفهای بزرگسالان را می شنوند و بیشتر وقت ها برنامه های بررگسالان را می بینند و چون بچه ها در سن قبل ازمدرسه تلویزیون تماشا می کنند این خود دلیلی برای خوانندن کلماتی است که روی صفحه تلویزیون می بینند . (حسین سیدی ۱۳۷۲،به نقل از علی شرفی۱۳۸۹).

۱۱- فعالیت های جنبی آموزشگاه ها  در جهت ترغیب دانش آموزان به مطالعه وکتابخوانی

۱-۱۱ ) ایجاد فروشگاه کتاب مدرسه: شرکتهای تعاونی مدارس محل مناسبی برای فروش کتاب هستند .اگر هر آموزشگاهی بتواند کتابهای مناسب وارزان قیمت همراه با تخفیف مناسب در اختیاردانش آموزان قراردهد می تواند میزان علاقه مندی دانش آموزان به مطالعه وکتابخوانی را افزایش دهد.

۲-۱۱ ) معرفی کتاب : معرفی کتاب به عنوان یک کار انگیزشی برای ترویج فرهنگ مطالعه و کتابخوانی مؤثر است . خلاصه کردن کتاب و معرفی آن در تابلو اعلانات تأثیر زیادی در تشویق دانش آموزان به مطالعه دارد.همچنین خواندن،خلاصه کتاب وذکر مشخصات آن در مراسم صبگاهی مدرسه هم می تواندانگیزه مطالعه را در دانش آموزان به وجود آورد .

۳-۱۱ ) ازجلسه های اولیاء ومربیان وآموزش خانواده به نحو مطلوب استفاده کنیم: باید به والدین آموزش داده شود که خواندن در دنیای امروز یک نیاز اساسی وبخشی از زندگی است وبه عنوان الگوی ترتیبی  فرزندان خود نقش مهمی درتشویق وترغیب آنها به مطالعه دارد.حتی مجموعه ای ازکتابهای مفید وساده به والدین معرفی کرد تا آنان نسبت به تهیه این کتابها اقدام کنند .

اگر مدرسه دارای فضای مناسبی به عنوان کتابخانه است جلسه آموزش خانواده رادر آنجا برگزار کرد ویا طوری برنامه ریزی کنیم که اولیاءاز کتابخانه بازدید کنند و در جریان فعالیت های آن قرارگیرد.

وازجمله راهکارهای جانبی دیگر می توان تیتروا اشاره داشت به :

معرفی اعضاء فعال کتابخانه های کلاس ومدرسه ،برگزاری مسابقه کتابخوانی ، برگزاری مسابقه های حضوری پرسش وپاسخ ،مطالعه را به عنوان بخشی ازتکلیف شب منظور کنیم ،ازساعت درس انشاء استفاده کنیم ، روشهای صحیح مطالعه وتندخوانی را به بچه ها آموزش دهیم ، به مجله ها وروزنامه های ویژه کودکان ونوجوانان اهمیت دهیم ،تهیه نشریه های دیواری را جزء فعالیت های گروهی  دانش آموزان قرار دهیم ، برگزاری جلسه هایی به همراه  دانش آموزان برای نقد وبرسی کتابها(افروز،۱۳۷۲،ص۴).

۱۲- راه کارهای ایجاد افزایش انگیزه مطالعاتی در کودکان

در زیر ایده هایی برای تشویق کودکان به مطالعه اشاره می کنیم:

۱-۱۲ ) برای بچه ها کتاب بخرید و آن را در دسترس آنها قرار دهید. بچه هایی که کتابخوان می شوند، معمولاً به خانواده هایی تعلق دارندکه کتاب و سایر ابزار مطالعه در خانه مهیا است.

۲-۱۲ ) خودتان هم مطالعه کنید. یکی از بهترین راه ها برای تشویق کردن بچه ها به مطالعه این است که خودتان الگوی آنها باشید.اگر بچه ها ببینند که خودتان هم کتاب می خوانید و از مطالعه لذت می  برید، احتمال اینکه آنها هم چنین عادتی پیدا کنند و این فعالیت ها را پیش بگیرند بیشتر است.

۳-۱۲ ) تلویزیون را خاموش کنید و کمی خانه را آرام کنید. خاموش بودن تلویزیون باعث می شودبچه ها به دنبال سرگرمی دیگری برای خود باشند. تماشای بیش از اندازه تلویزیون برای بجه ها مضر است، به ویژه اگر بخواهید آنها را به مطالعه تشویق کنید.

۴-۱۲ ) بچه ها را به کتابخانه و کتابفروشی ببرید و این کار را به طور هفتگی یا ماهانه انجام دهید تا بتوانند کتاب های مورد علاقه ی خود را انتخاب کنند.

۵-۱۲ ) کتاب های مصور و جملات را دست کم نگیرید.آنها منابع بسیار خوبی برای تشویق کودک به مطالعه هستند و برای آموزش خواندن به کودک بسیار مفیدند. یک راه دیگر برای تشویق بچه ها به مطالعه استفاده از کتاب هایی است که روی   CDضبط شده اند.

۶-۱۲) از انگیزه های خارجی برای تشویق کردن کودک به درس و مطالعه غفلت نکنید:

- تشویق باید برای کودک جذاب باشد، تا بتواند انگیزه کودک را بالا ببرد.

- تشویق کودک نباید مستلزم صرف وقت و هزینه زیاد باشد، وگرنه بجای اینکه وسیله باشد هدف می شود.

- تشویق باید به طور مستمر باشد، زیرا معمولاًبا یکی دو بار ارائه تشویق نتیجه ای حاصل نمی شود. (نانسی،۱۳۷۲،ص۳)

۱۳- راه های مؤثر در تشویق کودکان و نوجوانان

۱-۱۳ ) بازدید از کتابخانه های سیار، کتابخانه ی مرجع،انتشارات و…

۲-۱۳ ) معرفی نویسندگان و شاعران کودک و نوجوان و دعوت ازآنها جهت پاسخ به سؤالات.

۳-۱۳ ) تشویق و ترغیب آنها به خرید کتاب های مورد علاقه و تشویق و راه اندازی کتابخانه در منزل.

۴-۱۳ ) تشویق و اهداء لوح به کودکان کتابخوان.

۵-۱۳ ) خلاصه نویسی کتاب ها توسط کودکان.

۶-۱۳) تهیه کارت های هفتگی و نوشتن میزان مطالعه و عضویت در کتابخانه ها.

از دیگر نکات قابل توجه در تشویق کودکان به مطالعه می توان به فراهم کردن زمینه ای مناسب برای خواندن کتابهای شعر و داستان توسط گروه نوجوان برای گروه سنی کودک اشاره کرد.کتاب معلمی است که بدون عصا و تازیانه ما را تربیت می کند( شهرآرای۳۷۲، به نقل از شرفی،۱۳۸۹،ص۴).

۱۴- تشویق کودکان به تحصیل و مطالعه

نگران وضعیت روحی فرزندان بودن، برای والدین امری طبیعی است.هر پدر و مادری دوست دارد کودکش در امر تحصیل موفق باشد؛ زیرا آن را نشانه ای از رشد و پیشرفت کودک خود می داند.برخی از این پیامدها به شرح زیر است :

۱-۱۴) «عزت نفس»و«حرمت خود» او را بالا می برد؛ زیرا کودک احساس می کند فردی ارزشمند وموفق است.

۲- ۱۴) اعتماد به نفس ما را افزایش می دهد؛ زیرا با مشاهده توانایی تحصیلی خود،این احساس در او ایجاد می شودکه  برای انجام هر کاری از این قبیل ، آمادگی دارد و هیچ چیز نمی تواند مانع پیشرفت او شود.

۳- ۱۴) مسئولیت پذیری را در کودکان افزایش می دهد. وقتی کودکی به تحصیل و مطالعه و آماده کردن تکالیف درسی توجه داشته باشد،به این خاطر است که در خود نسبت به مدرسه و درس ،احساس مسئولیت می کند. همین احساس به او زندگی می بخشد و ارزش وجودی او را نزد خودش بالا می برد  (رجبی،۱۳۷۲).

 

15- راه کارهای اصلاحی

کودکان گاهی بی دلیل،در انجام تکالیف درسی شان اهمال می کنند و از انجام آن سرباز می زنند.

مرحله اول: باید مواظب باشید هیچ گاه به بجه ها برچسب منفی نزنید.

۱- ۱۵) تو هیچ وقت نمی توانی تکالیفت را درست انجام دهی.

۲- ۱۵) چرا نمی توانی مثل خواهرت یا برادرت یا دوستت یا… باشی.

۳-۱۵) مشقی که نوشته ای، چرا اینقدر بدخط است؟

مرحله دوم: اگر تشویق و تحسین شما تأثیر نگذاشت باز هم فرزندتان کم کاری کرد، باید رفتارهای قاطعانه داشته باشید.یعنی بدون اینکه کمترین ضعفی از خود نشان دهید،از خواسته ی خود ذره ای چشم پوشی نکنید و بلکه درصدد وادار کردن کودک به درس شوید.

رفتارهایی از قبیل:التماس کردن به کودک، مبهم سخن گفتن، تحقیر کردن و مانند آن از جمله رفتارهای نادرستی است که روی بچه تأثیر منفی می گذارد.

۱۶- عوامل ایجاد علاقه مندی کودکان به مطالعه

از جمله عواملی که در ایجاد علاقه به مطالعه در کودکان مؤثرند می تواند به موارد زیر اشاره کرد:

-استفاده از ادبیات خاص کودکان:ادبیاتی که بتواند جذاب و پویا باشد و کودک را به مطالعه جذب کند یکی از عوامل موفق در بالا بردن روحیه کتابخوانی در کودکان است.همچنان که در فرهنگنامه کودکان آمده است :”ادبیات کودکان نوشته ها و سرودهایی هستند که ارزش ادبی یا هنری دارند،و شامل بخشی از فرهنگ شفاهی عامه مانند: لالایی ها، قصه ها ،داستانها، نمایشنامه ها، شعر ها و همچنین نوشته های غیر داستانی در زمینه دین، دانش اجتماعی، علم و کاربردهای آن، هنر وسرگرمی که هدف آن آموزش مستقیم نباشد، می شود.

۱۷- سه ویژگی برجسته ادبیات کودکان عبارتند از:

-به رشد شخصیت خواننده کمک می کند، به این نکته توجه دارد که دوران کودکی و نوجوانی مهم ترین دوران شکل گرفتن و پرورش احساس و اندیشه است .

- ادبیات کودکان با درک و فهم، زبان وبیان و تخیل و تجربه های کودکان متناسب است.

- تصور در ادبیات کودکان اهمیت بالایی دارد و همیشه بخشی ازپیام توسط تصاویر منتقل می شود.

مطالعه و کتابخوانی باعث بالا بردن اطلاعات عمومی کودک و درک بهتر آنها از کتب درسی می شد. کاربرد واژگان و معانی خاص آنها در جملات گوناگون باعث می شود تاکودک از کاربرد بودن واژه ها رها شده و بتواند مفاهیم گوناگون را بهتر درک کند. تصویر سازی در ذهن کودکان ماندگاری بیشتری دارد و به همین دلیل سعی می شود تا بخش عمده فضای کودکان به تصاویر اختصاص یابد.

کتابخانه های کودکان:هدف اصلی از ایجاد کتابخانه های کودکان پاسخگویی به نیازهای کودکان و دسترسی به منابع ومواد خواندنی است. کتابخانه های کودکان محلی مناسب برای پاسخگویی به پرسشهای موجود در ذهن کودکان است .کتابخانه کودکان با تهیه مواد و تجهیزات آموزشی مورد نیاز کودکان می تواند محلی برای انتقال آموزشهای مورد نیاز به کودکان و علاقه مند کردن آنها به مطالعه و کتابخوانی باشد.آنچه به عنوان وظیفه کتابدار در کتابخانه کودکان بیشتر از سایر وظایف باید مد نظرقرار گیرد مرجع دانست که نیاز هایی را بررسی می کند و خود منبع مناسب را پیشنهاد می دهد و چنانچه این پیشهاد به جا ومناسب باشد در حرکت رو به جلوی کودک برای خواندن وارتباط بیشتر او باید مؤثر و کارآمند باشد. تقابل کتابدار کتابخانه کودکان باید فردی صبور و علاقه مند با بر قراری ارتباط با کودکان بتواند بیشترین تأثیر را در روند علاقه مند کردن آنها بجا بگذارد. آنچه در تهیه منابع کتابخانه کودکان بیشتر باید مورد توجه باشد، استفاده از وسایل کمک آموزشی از قبیل آموزشی و کتب تصویری است زیرا همانطور که تحقیقات نشان داده اند تقریبأ۷۵%یادگیری از طریق حس بینایی کسب می شود(احدیان،۱۳۷۱).

۱۸- نتیجه گیری :

آدمی در دوران کودکی به علت عدم داشتن شناخت کافی از جهان پیرامون، بیشتر تحت تأثیر شرایط محیط اطرافش قرار می گیرد. لیکن باید عوامل تأثیر گذار در عرصه علاقه مندی به مطالعه و کتابخوانی را شناخت. با این توصیف می توان به اهمیت نقش خانواده و محیط های یادگیری چون مدارس در شکل گیری شخصیت کودک اشاره کرد.

پرواضح است که سیستم آموزشی نقش بسزایی در رشد کودک در عرصه کتاب و کتابخوانی دارد. تا آنجا که می تواند آنچه فرد در خانواده تحت تأثیر اعضای آن یاد گرفته، به کلی تغییر دهد یا اصلاح کند .

ناگفته نماندکه یکی از تأثیرات بسیار مهم مطالعه و کتابخوانی بالا رفتن اطلاعات عمومی کودک و درک بهتر آنها از کتب درسی می شود.

اگر جامعه بتواند خوانندگانی فعال تربیت کند تکامل در کلیه زمینه های علمی و آموزش مشهود می گردد لیکن در نظام آموزشی باید به کیفیت منابع کتابخانه ها و ایجاد رابطه بین این عوامل  و کودکان پرداخت تا با بهره گیری از امر مطالعه  و اطلاعات عمومی افراد بتوان در عرصه های مختلف علمی و هنری خوش درخشید.

[ ۱۳٩۱/٤/٤ ] [ ۱٢:٥۳ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ، اس ام اس های عاشقانه