علم اطلاعات و دانش شناسی

کتابداری - انجمن کتابداران - آموزش کتابداری - اخبار فرهنگی و کتابداری

بیانیه ایفلا/ یونسکو:  کتابخانه باید محیطی باز، جذاب، دل انگیز، و شوق انگیز برای کاربران در هر سن و سالی که باشند فراهم سازد.

طراحی نقشه‌ ی کتابخانه‌ ها باید به ‌گونه‌ ای باشد که همه‌ ی ارکان و کارکنان کتابخانه در ارتباط و همکاری تنگاتنگ با یکدیگر بوده و با کاربران نیز ارتباطی تعاملی داشته باشند. از این‌ رو، بدون توجه به نوع کتابخانه، دو اصل اساسی در ساختمان کتابخانه باید لحاظ شود: تنوع وظایف و عملکردها، و انعطاف ‌پذیری و هماهنگی آن. رعایت این دو اصل موجب می‌شود که بخش ‌های مختلف کتابخانه به ‌گونه‌ ای در کنار هم چیده شوند که جملگی ــ به منزله یک کل ــ عمل ‌کنند و با رعایت انعطاف ‌پذیری، حداکثر استفاده از فضا به عمل آمده و امکان گسترش‌ های بعدی نیز منظور شود. چنانچه کتابدار و گروه مشاوران کودک و نوجوان از نزدیک درگیر طراحی ساختمان کتابخانه و فضای داخلی آن باشند، فضاسازی کلی و عمومی ساختمان متناسب با برنامه‌ها و نیازهای آتی، و نیز فعالیت ‌های بخش ‌های مختلف آن صورت خواهد گرفت.


در طراحی برنامه ساختمان کتابخانه مواردی چون سهولت نظارت بر کاربران و تدابیر امنیتی، رعایت اصول پیشگیری و اطفای آتش، روشنایی و دما و رطوبت نسبی مناسب در مخازن، ایجاد سیستم تهویه هوا، تسهیلات خروجی و ورودی مناسب در ساختمان برای معلولین جسمی- ذهنی، پوشاندن کف کتابخانه با کفپوش مناسب، و تسهیلات انتقال منابع کتابخانه ‌ای و مراجعان و کارکنان بین طبقات مختلف مورد توجه قرار می ‌گیرد

 

 


 

دو نوع طراحی در ساختمان کتابخانه ‌ها وجود دارد:

یکی طرح باز  است که در آن دیوارهای غیرضروری حذف می ‌شوند و تمامی بخش ‌های مختلف کتابخانه باز و آزاد و با هم در ارتباط هستند. کتابدار می ‌تواند در صورت نیاز به محلی جداگانه، با تنظیم قفسه‌ ها و چیدمان میزها و صندلی ‌ها، محل موردنظر را شکل دهد.

نوع دیگر، طراحی بسته است که در آن اتاق ‌های کار کتابداران و بخش ‌های مختلف کتابخانه با دیوارهایی محصور می‌ شوند. مبلمان و اثاثیه و قفسه‌ های کتاب ثابت هستند، و دیوارهای ساختمان از موادی مانند آجر و سنگ و آهن و بتون مسلح (آرمه) ساخته شده و امکان جابه‌جایی و تغییرپذیری در ساختمان کتابخانه وجود ندارد.

ویژگی‌ های ساختمان کتابخانه


علی‌رغم تفاوت‌های بسیار در طراحی داخلی و خدمات کتابخانه‌ها برحسب نوع و محل جغرافیایی آن، ساختمان اکثر کتابخانه‌ها ده عنصر مشترک دارند:

تغییرپذیری. منظور از تغییرپذیری این است که تغییر کاربری و جابه‌جایی بخش‌های مختلف کتابخانه از جمله بخش‌های امانت، مرجع، و جز آن با به‌کارگیری دیوارک‌هایی به‌راحتی امکان‌پذیر باشد.

فشردگی. ساختمان باید جمع‌وجور باشد تا جابه‌جایی منابع کتابخانه‌ای و تحرک کارکنان و مراجعان به راحتی انجام شود.

. دسترس‌پذیری. محوطه بیرونی و درونی، ورودی، و بخش‌های مختلف کتابخانه باید دارای نقشه‌ای جامع و ساده و روان باشند تا نیاز به نصب راهنما به حداقل برسد.
قابلیت گسترش. در برنامه‌ی تأسیس کتابخانه توسعه و گسترش را باید پیش‌بینی کرد و زمین کافی برای کتابخانه و توسعه آتی آن درنظر گرفت. نقشه‌ی ساختمان کتابخانه باید به‌گونه‌ای طراحی شود که در هر زمان و هر مرحله از گسترش، موجودیت و جامعیت آن حفظ شود.

تنوع. قابلیت و امکان جابه‌جایی مجموعه منابع و محل مطالعه مراجعه‌کنندگان با توجه به نیازها و سلیقه‌های مراجعه‌کنندگان به جذابیت و زیبایی کتابخانه می‌افزاید و علاوه بر این تغییرات ایجاد شده برای رفع نیازهای مراجعان نیز مفید خواهد بود.

سهولت دستیابی. طرح فضاهای عمومی به‌گونه‌ای باید باشد که منابع به‌ سهولت در دسترس همگان قرار گیرد. مراجعه‌کننده به راحتی به نظم کتابخانه پی ببرد و دستیابی به منابع برای او جذاب و مطلوب باشد.

راحتی و آسایش. نور و روشنایی کافی و یکنواخت در فضای عمومی ساختمان کتابخانه و محل کار کتابداران و تالارهای مطالعه، مشخص کردن عنوان و شماره راهنمای عطف کتاب‌ها در پایین‌ترین ردیف قفسه‌های کتاب و استفاده از دستگاه‌های استاندارد تهویه هوا، از جمله این مباحث است.

 محیط و مکان ثابت. برای حفاظت و نگهداری مجموعه‌ی کتابخانه و وسایل و تجهیزات آن، فراهم کردن محیط و مکانی ثابت ضروری است. محل ثابت کتابخانه و تأمین راحتی و آسایش فضای کتابخانه، دیوارهای ضد صدا و آکوستیک، دیوارهای ضخیم که در زمستان از هدر رفتن گرما و در تابستان از شدت گرمای خورشید جلوگیری کند و مانع نفوذ سروصدای مزاحم بیرون باشد، و تعبیه پنجره‌هایی در دیوارها برای ایجاد چشم‌انداز زیبا، همگی فضا و محیط دلخواه کتابخانه را فراهم می‌کند.

امنیت. حفاظت و ایمنی مجموعه منابع کتابخانه از اولویت‌های کتابخانه‌ها است. راه‌های خروجی کتابخانه باید کم و محدود باشد و به محلی منتهی شود که تحت کنترل و نظارت مسئولان و سیستم‌های مراقبتی الکترونیکی است.

اقتصاد و صرفه‌جویی. کتابخانه‌ها باید روش‌های مختلفی را به کار گیرند تا هزینه‌ها به حداقل برسد، ضمن اینکه به خدمات کتابخانه لطمه نزند.

ویژگی‌های مطلوب ساختمان هریک از انواع کتابخانه‌ها برحسب نوع کتابخانه، تفاوت‌هایی با هم دارند:

 

کتابخانه‌های عمومی:


هدف اصلی از تأسیس کتابخانه عمومی استفاده مناسب و مفید عموم مردم از منابع کتابخانه به‌صورت رایگان است. کتابخانه عمومی در شهرها باید در مرکز شهر و یا مناطق پر جمعیت ایجاد شود. در مناطق روستایی نیز جنب اداره پست، بانک، مرکز خرید، یا مراکز تعاونی مکان‌های مناسبی برای تأسیس کتابخانه‌های عمومی هستند. بهتر است ساختمان کتابخانه مشرف به باغ و فضای سبز باشد و یا حداقل در حوالی مناطقی باشد که از هوای سالم بهره‌مندند. در طراحی ساختمان کتابخانه عمومی بهتر است به جذابیت نمای بیرونی، طرح راحت، و تردد آسان مراجعه‌کنندگان توجه شود. در فضای ساختمان این نوع کتابخانه‌ها باید علاوه بر بخش‌های معمول، بخش‌های مختلفی برای  کاربران خاصی نظیر کودکان، نابینایان و معلولان، و سالخوردگان تعبیه شود. اصل سهولت دستیابی نیز از اصول مهم در این نوع کتابخانه‌هاست. ورودی ساختمان کتابخانه‌های عمومی نیز باید به‌صورت سطح شیبدار و یا دارای آسانسور باشد تا عبور صندلی‌های چرخ‌دار و ورود افراد خاص مانند معلولان و نابینایان آسان باشد. محل و طرح ساختمان کتابخانه عمومی باید به‌گونه‌ای باشد که گسترش و توسعه عمودی و افقی ساختمان امکان‌پذیر باشد. ساختمان کتابخانه‌های عمومی باید محلی برای احساس شادی و لذت و کسب انرژی و غنیمت شمردن فرصت‌ها باشد.

 

کتابخانه‌های آموزشگاهی:


در این نوع کتابخانه‌ها، اندازه و وسعت و محل ساختمان کتابخانه باید با وسعت، دانش‌آموزان و هیئت آموزشی مدرسه هماهنگی داشته باشد. محل کتابخانه آموزشگاهی بهتر است در طبقه اول ساختمان باشد تا دسترسی به آن برای تمامی دانش‌آموزان میسر شود. قفسه‌های کتاب آن معمولا کوتاه درنظر گرفته می‌شود تا امکان دسترسی به کتاب‌ها برای دانش‌آموزان و نصب تابلوی اعلانات و یا ویترین نمایش کتاب در بالای آن میسر شود. رنگ دیوارها و کف کتابخانه و صندلی‌ها باید جذاب باشد. همچنین برای انجام کارهای جانبی مانند تشکیل نمایشگاه و کارهای گروهی، اجرای تئاتر، و ایراد سخنرانی باید فضایی به این نوع کتابخانه‌ها اختصاص داده شود

 

فضاهای مورد نیاز


در طراحی ساختمان کتابخانه های کودک و نوجوان (کودکان، نوجوانان، عمومی، آموزشگاهی) باید برای بخش های زیر فضای لازم درنظر گرفته شود. این فضاها با توجه به تعداد مخاطبان و امکانات موجود تعریف می شوند. در فضاهای کوچک توصیه می شود در تفکیک فضاها از مواد قابل حرکت و جابجایی استفاده شود. برای مثال تجهیزات هر بخش نیز می توانند در تفکیک فضاها مورد استفاده قرار گیرند و یا با برنامه ریزی زمانی از یک فضا به چند منظور بهره گرفت.

  • فضای کاری کتابدار(ان) برای انجام کارهای فنی کتابخانه،
  • بخش امانت و تجهیزات مربوط به آن (میز کتابدار، برگه دان های جستجوی منابع یا رایانه ای جستجوی منابع)
  • مخزن منابع (منابع را به دو گونه می توان نگهداری کرد: مخزن باز (در فضای اصلی کتابخانه و دورتا دور آن) مخزن بسته (در فضایی جداگانه) )
  • منابع مرجع و فضای استفاده از آنها
  • نشریه ها و روزنامه ها و فضای استفاده از آنها
  • بخش مطالعه (گروهی و انفرادی) و تجهیزات مربوط به آن
  • مواد غیر کتابی (پوسترها، نقشه ها، کره های جغرافیایی، ماکت ها، اسباب بازی ها، ......) و تجهیزات مربوط به آن (در کتابخانه های کوچک می توان این وسایل را در فضاهای خالی، فضای اصلی به عنوان تزیین در معرض دید قرار داد)
  • مواد دیداری و شنیداری و فضای استفاده از آنها
  • اتاق قصه گویی، کتابخوانی با صدای بلند، نمایش و پژوهش های گروهی و لوازم و تجهیزات مربوط به آن
  • فضاهای عمومی برای رفت و آمد، تابلو اعلانات، نمایشگاه های کوچک کتاب، روزنامه های دیواری، کارهای دستی کودکان و نوجوانان، ...

  •  

جدول استاندارد فضاهای گوناگون کتابخانه‌ های کودک و نوجوان (به متر مربع)

تعداد     کاربران

فضای مطالعه و منابع۱

فضای چند منظوره ۲

فضای تولید رسانه ها ۳

فضای کارکنان

فضای انبار ۴

جمع کل

۱-۲۵۰

۸۰

۲۵

-

۲۰

-

۱۲۵

۲۵۱- ۵۰۰

۱۴۰

۴۰

۲۵

۲۵

۲۰

۲۵۰

۵۰۱- به بالا

۲۰۰

۴۵

۳۵

۳۵

۳۵

۳۵۰

  1. شامل انواع میز و صندلی و قفسه های کتاب و نشریات به صورت باز و اتاقک های ویژه رسانه ها 
  2.   برای گردهمایی ها، برنامه های ترویجی، نمایش آثار و پروژه ها
  3.   برای کارهای فوق برنامه، تولید رسانه ها (روزنامه دیواری، کتابسازی، ...)
  4.   برای نگهداری وسایل و تجهیزات رسانه ای و رسانه هایی که به نگهداری ویژه نیاز دارند و یا برای مدتی به آنها در محیط کتابخانه نیازی نیست

پیشنهاد شده است که 60 درصد از فضای یک کتابخانه  به میزها و صندلی‌ها، 15 درصد به مطالعات گروهی (کنفرانس‌ها، کلاس‌های آموزشی در کتابخانه، و جلسات نقد و بررسی، و جز آن)، و بقیه به سایر تجهیزات اختصاص داده شود.

انتخاب مکان کتابخانه


در انتخاب مکان کتابخانه به نکات زیر باید توجه کرد:

  • امکان دسترسی به وسایل حمل و نقل عمومی، وسایل حمل و نقل ویژه در روزها یا ساعت های معین
  •  طبقه همکف باشد
  • نزدیک در ورودی باشد تا در معرض دید باشد
  • مکانی با زیبا ترین منظره و نور طبیعی
  • در کتابخانه های عمومی، کودکان و نوجوانان مجبور نباشند از محوطه ی بزرگسالان عبور کنند
  • در کتابخانه های عمومی یا کتابخانه‌های ویژه‌ی کودکان و نوجوانان بخش خردسالان، کودکان و نوجوانان تفکیک شده و هیچکدام مجبور به عبور از بخش دیگر نباشند.
  • فضای کتابخانه باید با نیازهای کودکان و نوجوانان معلول متناسب باشد. فاقد پستی و بلندی باشد و هر کجا ضرورت ایجاب کند شیب راه (رمپ)، درهای خودکار، نشانه های برجسته (مانند بریل) در آن جای گذاری شود.
  • در طراحی داخلی ساختمان کتابخانه باید توجه شود که افراد کم بینا با استفاده از تقابل و تضاد رنگ ها و بافت ها قادر به دریافت موقعیت و وضعیت محیط می شوند. رنگ دیوارها از رنگ کف سالن متمایز باشد، درهای ورودی با چارچوب آنها با رنگ مخالف دیوار مجاور رنگ آمیزی شود، رنگ وسایل کتابخانه و تجهیزات خدماتی مانند آسانسور و غیره از محیط اطراف متمایز باشد، از مسیرهای نورپردازی شده یا کفپوش های بافت دار یا لمس پذیر (با کمک عصا، کفش و غیره) برای هدایت کاربران به مناطق خاصی از کتابخانه استفاده شود.
  • محل کتابخانه ی آموزشگاهی باید مرکزیت داشته و طوری انتخاب شود که تا جای ممکن به یک نسبت و فاصله در دسترس تمام کلاس ها و واحدهای آموزشی قرار گیرد.
  • محل کتابخانه در جایی باشد که از اطراف قابلیت توسعه داشته باشد
  •  

فراهم سازی شرایط

  • روشنایی مناسب (در حدود 500 لوکس) در سطح کتابخانه پیش بینی شود. منابع روشنایی باید طوری نصب شود که مانع ایجاد سایه یا نور خیره کننده باشد و قفسه های کوتاه تر نیز به همین دلیل عمود بر پنجره چیده می شود
  • تهویه مطبوع و حرارت مطلوب و یکنواخت (بین 20- 24 درجه سانتیگراد) در تابستان و زمستان
  • میزان رطوبت هوای مخازن بین 45 تا 55 درصد تنظیم شود
  • میزان صدا در داخل کتابخانه و نفوذ صدا از خارج با استفاده از تدابیر صوت شکن کنترل شود
  • انعطاف پذیری و امکان ادغام فضاها در صورت تغییرات احتمالی در برنامه آموزشی متناسب با پیشرفت های تکنولوژی کتابخانه ای
  • ساختمان کتابخانه باید در مقابل زلزله و سوانح دیگر مقاوم باشد. در کتابخانه باید پیش بینی های لازم برای جلوگیری از آتش سوزی انجام شده باشد و وسایل ساده هشدار دهنده نصب و کپسول های خاموش کردن آتش در دسترس باشد. تمام کارمندان کتابخانه باید با  شیوه‌ی کار این وسایل آشنا باشند.

وسایل و تجهیزات


مجموعه ابزارها و لوازمی که در نگهداری، سازماندهی، خدمات، و اشاعه اطلاعات کتابخانه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد تجهیزات خوانده می‌شود. نظر به نقش و اهمیتی که طراحی داخلی چیدمان وسایل و تجهیزات کتابخانه‌‌ی کودکان و نوجوانان در جذب کاربران و پیشبرد و ارائه خدمات بهینه دارد، لازم است اصول طراحی فضاهای داخلی و آرایش وسایل در آن کاملا رعایت شود:

  • کارایی و تناسب
  • دوام و استحکام
  • زیبایی و هماهنگی با مجموعه
  • سهولت جابجایی
  • سهولت نگهداری، نظافت و تعمیر
  • تنوع کاربری

از آنجا که کتابخانه های کودکان و نوجوانان مخصوصا کتابخانه‌های مدرسه دری برای ورود به جامعه دانش محور کنونی محسوب می شوند، لازم است امکان دسترسی کاربران را به تجهیزات الکترونیکی لازم، وسایل دیداری و شنیداری و پایگاه های کامپیوتری فراهم سازد . برخی از این تجهیزات به قرار زیر است:

  • ایستگاه های کاری کامپیوتری با امکان دستیابی به اینترنت
  • بانک های اطلاعاتی متناسب با سطوح سنی و تحصیلی مختلف
  • ضبط و پخش صوت
  • دیسک خوان
  • وسایل اسکن
  • دستگاه ویدئو و نمایشگر
  • ابزارهای کامپیوتری ویژه نابینایان و معلولان (میز مطالعه کاربر نابینا مجهز به دستگاه پخش صوت، هدفون، و سایر یارابزاهای  مناسب باشد)
  •  چاپگر
     
    یارابزارهای مطالعه به سه دسته تقسیم می شوند: ۱. وسایل دسترسی به منابع شنیداری: دستگاه های پخش صوت مجهز به دکمه های ساده و با کاربرد آسان را همراه با گوشی برای دسترسی به مجموعه شنیداری کتابخانه(کتاب گویا، و مجله و روزنامه گویا) با سرعت های متفاوت . ۲. وسایل دسترسی به منابع چاپی: همچون وسایل درشت نمایی(ذرّه بین، تلویزیون مدار بسته، دستگاه های فتوکپی) ، وسایل تولید صدای مصنوعی، وسایل تولید بریل(صدای مصنوعی یا خط بریل با استفاده از دستگاه های پویشگر OCR  به طور مستقل یا با اتصال به کامپیوتر و با به کارگیری نرم افزار مناسب تولید می شود)، ۳. وسایل دسترسی به منابع الکترونیکی
     

برخی از تجهیزات کتابخانه‌ای:

برچسب:  از برچسب ها برای نوشتن شماره رده‌‌بندی منابع، یا تکیک منابع بر پایه‌ی مرجع و غیر مرجع، و ....

کتاب بر (چرخ حمل کتاب): برای حمل کتاب‌ها از بخش‌های مختلف به قفسه‌ها


     
 پله‌کان: برای دسترسی راحت‌تر به منابع در قفسه‌های بلند 

 
 جاکارتی
  جیب کتاب: برای قراردادن کارت‌های امانت منابع

 
  دفتر ثبت: ثبت مشخصات اطلاعات توصیفی منابع به ترتیب ورود به کتابخانه

    
                                                     
فرازه: نگهدار کتاب‌ها در قفسه‌ها 

  
                                                                
کارت (۵/۷*۵/۱۲): کارت برگه‌های فهرستنویسی کتاب


 جاکارتی رومیزی: جعبه ای چوبی برای قرار دادن کارت‌های امانت و عضویت

   

 جزوه دان: وسیله ای برای نگهداری جزوه ها و بروشورها

   
 

سورتر فارسی- لاتین: وسیله ای برای الفبایی کردن کارت‌های فهرستنویسی کتاب و سایر اقلام مورد نیاز


کاردکس نشریه‌ها: جعبه ای است فلزی برای قرار دادن برگه های کاردکس مجلات. در هر کشو حدودا ۴۵کارت می توان قرار داد.

 

 


قفسه‌ی کتاب یک طرفه:


دوره آمادگی و دبستان: عرض ۹۰ س.م./ ارتفاع ۱۵۰ س.م./ عمق ۳۵ س.م./ فاصله هر طبقه را ۳۰ س.م.

دوره راهنمایی: عرض ۹۰ س.م. / ارتفاع ۱۸۰ س.م. /  عمق ۳۵ س.م./  فاصله هر طبقه را ۳۰ س.م.
دوره دبیرستان: عرض ۹۰ س.م. / ارتفاع ۲۱۰ س.م. /  عمق ۳۵ س.م./  فاصله هر طبقه را ۳۰ س.م.
برای توسعه مجموعه سعی کنید تمام ظرفیت هر طبقه یا قفسه را تکمیل نکنید. زیرا برای نگهداری کتاب های جدید با مشکل مواجه خواهید شد. در ابتدای تاسیس کتابخانه با توجه به نرخ افزایش کتاب سعی کنید از یک سوم تا دو سوم گنجایش هر طبقه استفاده کنید.
قفسه‌ی دوطرفه بلند:


از این نوع قفسه بیشتر موقع چیدمان قفسه در وسط کتابخانه استفاده می شود.
دوره آمادگی و دبستان: عرض ۹۰ س.م./ ارتفاع ۱۵۰ س.م./  عمق ۵۰ س.م./  فاصله هر طبقه را ۳۰ س.م.


دوره راهنمایی: عرض ۹۰ س.م. / ارتفاع ۱۸۰ س.م. /  عمق ۵۰ س.م./  فاصله هر طبقه را ۳۰ س.م.
دوره دبیرستان: عرض ۹۰ س.م. / ارتفاع ۲۱۰ س.م. /  عمق ۵۰ س.م./  فاصله هر طبقه را ۳۰ س.م.

  
 قفسه‌ی نمایش نشریه بلند :


قفسه ای است برای نمایش شماره های جدید و بایگانی گذشته نشریه ها. از صفحه رویی برای نمایش شماره جدید و از فضای خالی در زیر آن برای نگهداری دوره های گذشته استفاده می شود.
دوره آمادگی و دبستان: عرض ۹۰ س.م./ ارتفاع ۱۵۰ س.م./  عمق ۳۰- ۵/۳۷ س.م./  فاصله هر طبقه را ۳۰-۴۰  س.م.


دوره راهنمایی: عرض ۹۰ س.م./ ارتفاع ۱۸۰ س.م. /  عمق ۳۰- ۵/۳۷ س.م./  فاصله هر طبقه را ۳۰-۴۰ س.م.


دوره دبیرستان: عرض ۹۰ س.م./ ارتفاع ۲۱۰ س.م. /  عمق ۳۰- ۵/۳۷ س.م./  فاصله هر طبقه را ۳۰-۴۰ س.م.

از قفسه‌ی نمایش نشریه کوتاه : (با ارتفاع ۱۱۰ س.م.) به غیر از نمایش نشریات برای نمایش کتاب های تصویری نیز می توان استفاده کرد.


 
 قفسه جای فرهنگ و یا دیکسیونر با صفحه گردان :  قفسه ای است با ارتفاع ۱۱۰س.م. که روی آن سطحی شیب دار یا صفحه گردان شیب داری است که برای قرار دادن فرهنگ (واژه نامه) استفاده می شود .



 جا روزنامه ای: برای نمایش آخرین شماره‌ی روزنامه‌ها

برگه دان های بخشگانی:


برگه دانی است چوبی و دارای تعدادی کشو که برای نگهداری کارت‌های استاندارد کتاب (۵/۷* ۵/۱۲س.م.) از آن استفاده می شود. ظرفیت هر کشو حدودا ۷۵۰ کارت است.


 صندلی مطالعه


بلندی صندلی‌ها باید متناسب با تعداد و قد و اندازه‌ی مطالعه‌کنندگان و مجهز به نعل های لاستیکی باشد. استفاده از چارپایه، صندلی های راحتی و نیمکت های سبک برای بخش نشریه‌ها و اتاق قصه‌گویی، اتاق کتابخوانی، ... پیشنهاد می‌شود


دوره آمادگی و دبستان: ارتفاع ۳۵- ۴۲ س.م.


دوره راهنمایی: ارتفاع ۴۰-۴۵ س.م.


دوره دبیرستان: ارتفاع ۴۵ س.م.

 

میز مطالعه


بلندی میزها باید متناسب با تعداد قد و اندازه‌ی مطالعه‌کنندگان باشد. میزها می‌توانند به‌صورت انفرادی یا دسته‌جمعی باشند. میز مطالعه باید مجهز به نعل های لاستیکی، بدو کشو یا زائده، با سطح غیر براق باشد

                              
 

میز مطالعه دو نفره:


میزی است برای  مطالعه دو نفره که وسط آن با تخته‌ی چوبی که به شکل طبقه‌ ساخته شده بسته شده است. ارتفاع آن ۷۵ س.م. عرض ۹۰ س.م. و طول آن ۱۲۰ س.م. است.


 جای نقشه رومیزی


:جعبه ای است با عرض ۳۸ س.م. در عمق۳۰ س.م. و ارتفاع قسمت جلویی آن۳۰ س.م. و قسمت عقبی آن ۵۵ س.م. دارای رویه ای شیب دار و تقسیم شده به ۲۰ خانه ۶ در ۹ س.م. که نقشه ها به صورت لوله ای در آن قرار می گیرند.
میز کتابدار ال دو تکه:


 این میز به صورت دو تکه جهت کار امانت دهنده در کتابخانه با امکانات جاکارتی و کشوهای برگه دان تعبیه شده است که پیشخوان آن  ۱۸۰س.م. و ال آن ۱۲۰ س.م. با ارتفاع ۹۰ س.م. در عمق ۵۵ س.م. است.



 پیشنهاداتی برای ساخت برخی تجهیزات کتابخانه‌ای


کتابخانه رومیزی:  دو تخته را به این شکل به هم میخ کن یا بچسبان و در دو طرف کتاب هایت را بگذار


یا یک جعبه‌ی کوچک، مستطیلی شکل، مقوایی محکم پیدا کنید. دو طول آن را ببرید و جدا کنید، دو سطح متصل شده‌ی، قسمت انتهایی و کوتاه را دست نخورده بگذارید. جعبه را روی میز تحریر یا میز قرار دهید و در یک ردیف کتاب‌ها را درونش قرار دهید‌. کودکان می‌توانند سطح انتهایی را تزیین کنند که می‌تواند کتاب‌هایی را که در سمت دیگر قرار می‌گیرند را حفظ کند.


قفسه کتاب: با هیجده تا آجر و سه تا تخته دراز می‌توان کتابخانه درست کرد. شما می‌توانید تکه‌های چوب یا آجرهای دکوری (یا سفال) بخرید و رف‌های چوبی را در نجاری محل‌تان قطعه، قطعه و کوچک کنید. دو یا سه قطعه آجر را روی زمین بگذارید و یک رف(طاقچه) روی آن قرار دهید و مطمئن شوید که ساختار آن محکم و سفت است و کودک را در هنگام استفاده به خطر نمی‌اندازد . قفسه‌ها را بلندتر از قد کودکان نسازید.

 


اگر کمی نجاری بلدی با دو تکه طناب و سه تا تخته و دو تا میخ بلند هم می توانی کتابخانه درست کنی. به شکل نگاه کن. دو سر تخته ها را به فاصله های مساوی سوراخ کن و طناب را به فاصله های مساوی گره بزن و از آن بگذران و به میخ دیوار آویزان کن.
صندوقچه‌ی کتاب:
این نوع قفسه‌ها برای نگهداری کتاب‌های کودکان مناسب است، چرا که از نظر اندازه متفاوت است. جعبه‌های پلاستیکی نیز در بیشتر فروشگاه‌های بزرگ موجود است، یا می‌توانید از نجار محلی‌اتان برای ساخت یک جعبه چوبی محکم سوال کنید. اگر دوست دارید به کودکانتان لوازمی برای نقاشی یا تزیین جعبه بدهید .


جزوه دان:
شما می‌توانید با استفاده از جعبه‌های خالی مواد پاک کننده، مخزن ساده‌ای برای نگهداری مجله‌ها، جزوه‌ها، کاتالوگ‌ها،  ... بسازید. روی هر دو سمت جعبه از زاویه گوشه بالایی به سمت پایین دو اینچ ببرید یا جدا کنید، بالا،  پایین و کف جعبه را از بیرون برای تزیین با کاغذهای کادویی، برچسب ها و اشکال درست شده از کاغذ یا مقوا و یا هر چیز دیگر مناسب است. جعبه را با مجله پر کنید و آن را به قفسه‌ی کتاب‌ خود اضافه کنید.


فرازه:
 دو تکه پارچه یک جور از جنس محکم، مانند کتان را به یک اندازه ببرید. از جهت مخالف (از رو) پارچه‌ها را روی هم قرار داده و از طرف راست سه طرف و نیم از دو تکه پارچه را بدوزید ( یعنی سه طرف را کامل و طرف چهارم را نیمه) و بعد آن را به بیرون برگردانید و درونش را با لوبیا (چشم بلبلی) پر کنید. قسمت باز را نیز کوک بزنید و ببندید. یکی دیگر هم درست کنید و جفت  آنها را به عنوان نگهدارنده‌ی کتاب‌های کوچک سبک مانند کتاب‌های با جلد کاغذی، یا کتاب‌هایی با جلد مقوایی استفاده کنید. (اگر دوست ندارید که دوخت و دوز کنید به جای آن یک جفت جوراب را با حبوبات پر کنید. سپس قسمت‌های باز را بهم گره بزنید و یا سر آنها را با یک روبان ببندید. مطمئن شوید که جوراب‌ها محکم بسته شده‌اند. 

      
 نشان لای کتاب:


مجموعه‌ی خوبی از نشان‌های رنگی کتاب، که در یک شیشه دهان گشاد قرار گرفته، پاداش جذابی است برای خوانندگان جوانی که مجبور به کنار گذاردن کتاب یا توقف کتاب‌خوانی هستند، اما  تصمیم دارند دوباره‌ کتاب را بردارند و تمام کنند.

 

[ ۱۳٩۱/٩/٢۸ ] [ ٩:٠۳ ‎ق.ظ ] [ جمشید چایانی - کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ، اس ام اس های عاشقانه