علم اطلاعات و دانش شناسی

کتابداری - انجمن کتابداران - آموزش کتابداری - اخبار فرهنگی و کتابداری

29 تیر ماه سالروز دیدار کتابداران ایران با مقام معظم رهبری

[ ۱۳٩۱/٤/٢٧ ] [ ٢:٢٥ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

فرماندار کبودراهنگ :

کتاب ، بهترین وسیله برای انتقال دانش ها ، گسترش بینش ها ، القای مفاهیم انسانی و توسعه فکری و فرهنگی جوامع به شمار می رود

 -

جلسه انجمن کتابخانه عمومی شهرستان کبود راهنگ با حضور اکثریت اعضا در محل فرمانداری این شهرستان تشکیل گردید. درابتدای این جلسه آقای غلامی فرماندار و رئیس انجمن کتابخانه های عمومی این شهرستان ضمن اشاره به ارزش کتاب وکتابخوانی درتوسعه آگاهی وبینش جوامع ، افزود :کتاب ، بهترین وسیله برای انتقال دانش ها،گسترش بینش ها، القای مفاهیم انسانی وتوسعه  فکری وفرهنگی جوامع به شمار می رود و ضمن تقدیر از مسئولان  کتابخانه های عمومی شهرستان به جهت کسب رتبه اول استان درزمینه جذب عضو فعال ، و کسب رتبه برترمسابقات کتابخوانی واجرای مناسب طرح کتاب من درشهرستان ، از شهرداران حاضر درجلسه پرداخت دقیق مبلغ نیم درصد درآمد شهرداری به حساب کتابخانه ها را خواستارشدند و راه اندازی تعداد بیشتری ازکتابخانه های مشارکتی و تقویت بخش کودکان و نوجوانان با همکاری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان از دیگر موارد درخواستی ایشان درجلسه بود. درادامه آقای ارشاد استعدادی مدیرکل کتابخانه های عمومی استان همدان ضمن اشاره به توجه ویژه مقام معظم رهبری به مقوله کتاب و کتابخوانی افزودند وضعیت کتاب و کتابخوانی درایران یکی ازدغدغه های معظم له  در چند دهه اخیر بوده است که نشان ازعلاقه ایشان به این مقوله مهم فرهنگی درجامعه است ومی شود با دقت دربیانات ایشان به روشنی به وضعیت کتاب وکتابخوانی درایران پی برد ایشان ضعف ها را به ما نشان داده اند و راهکارهای برون رفت از این وضعیت را نیز برای ما ترسیم نموداند .

سپس آقای سیدجواد معینی رئیس اداره کتابخانه های شهرستان کبودراهنگ ضمن اشاره به سرانه کتاب کتابخانه های عمومی شهرستان که 38 جلدکتاب برای هر صد نفر می باشد این رقم را بالاتر از میانگین استانی و کشوری  دراین حوزه دانست  و  از راه اندازی بخش کودکان و نوجوانان  ، مرکز اطلاع رسانی و غرفه ایثار و شهادت در تمامی کتابخانه های عمومی شهرستان کبودراهنگ خبرداد و افزود راه اندازی کانون قرآن و نهج البلاغه وتقویت بخش کتب کمک درسی نیز از دیگر اقدامات این اداره در مدت اخیر بوده است .

روابط عمومی اداره کتابخانه های عمومی کبود راهنگ

 

 

[ ۱۳٩۱/٤/٢٦ ] [ ٧:۱٤ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

شیوه‌های‌ ترغیب‌ دانش‌آموزان‌ به‌ مطالعه‌ و کتابخوانی‌

 

 

 

  فواید مطالعه‌

 

انسان‌ موجودی‌ کمال‌گرا است‌ و با سکون‌ و سکوت‌ سازگاری‌ ندارد او همیشه‌ به‌ دنبال‌ راهی‌ است‌ که‌ یک‌ قدم‌پیش‌گذارد و گره‌ای‌ از مشکلات‌ خود بگشاید بنابراین‌ او برای‌ پیشرفت‌ در عرصه‌های‌ زندگی‌، احتیاج‌ به‌ شناخت‌ نسبتاًکاملی‌ از خود و جامعه‌ دارد و باید با گذشته‌ و آینده‌ ارتباط‌ برقرار کند.

کتاب‌ و مطالعه‌، عاملی‌ برای‌ شناخت‌ و رشد دینی‌، فرهنگی‌، اخلاقی‌ و اجتماعی‌ انسان‌ است‌. با کتاب‌ خوب‌ انسان‌ساخته‌ می‌شود، رشد می‌کند و برای‌ حرکت‌ آماده‌ می‌شود. کتاب‌ انسان‌ را به‌ مرزهای‌ علم‌ و دانش‌ نزدیک‌ می‌کند و اورا به‌ قلّه‌های‌ رفیع‌ معرفت‌ و آگاهی‌ می‌رساند.

کودکان‌ و نوجوانان‌ هنگام‌ باز کردن‌ کتاب‌ در حقیقت‌ درهای‌ سعادت‌ و خوش‌بختی‌ را به‌ روی‌ خود می‌گشایند تا درمسیر ترقّی‌ و پیشرفت‌ گام‌ بردارند. کسب‌ آگاهی‌ بعنوان‌ یکی‌ از مهمترین‌ و اساسی‌ترین‌ هدفهای‌ مطالعه‌ و کتابخوانی‌مدنظر است‌ و از جهتی‌ سایر فواید مطالعه‌ و کتابخوانی‌ را هم‌ تحت‌ پوشش‌ قرار می‌دهد.

بسیاری‌ از دانشمندان‌ و روان‌شناسان‌ معتقدند که‌ اساس‌ و زیربنای‌ شخصیت‌ انسان‌ در سالهای‌ اول‌ زندگی‌پایه‌گذاری‌ می‌شود و آموخته‌های‌ این‌ دوران‌ تأثیر عمیقی‌ بر آینده‌ زندگی‌ فرد دارد. حال‌ که‌ چنین‌ است‌ اگر مطالب‌خواندنی‌ مفید و سازنده‌ در اختیار کودکان‌ و نوجوانان‌ قرار گیرد و آنها از همان‌ سنین‌ کودکی‌ به‌ مطالعه‌ عادت‌ کنند راه‌ ورسم‌ زندگی‌ را خواهند آموخت‌ و تحت‌ تأثیر داستانها و کتابهای‌ آموزنده‌، به‌ رشد و تعالی‌ خواهند رسید و در آینده‌ نیزبرای‌ حل‌ مشکلات‌ خود از کتاب‌ کمک‌ خواهند گرفت‌.

کتاب‌ و کتاب‌خوانی‌ راهی‌ برای‌ تقویت‌ روحیه‌ی‌ دینی‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ است‌. مطالعه‌ کتابهای‌ دینی‌ و مذهبی‌ به‌کودک‌ و نوجوان‌ کمک‌ می‌کند تا به‌ درک‌ صحیحی‌ از مسائل‌ دینی‌ دست‌ یابد و پیش‌ از آن‌ که‌ دیر شود به‌ رشد وشکوفایی‌ لازم‌ برسند. کتاب‌خوانی‌ باعث‌ پیشرفت‌ تحصیلی‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ می‌گردد. همچنین‌ مطالعه‌ غیر درسی‌باعث‌ بالا رفتن‌ سطح‌ فکر، فعال‌ شدن‌ ذهن‌، افزایش‌ گنجینه‌ لغات‌ و افزایش‌ علم‌ و آگاهی‌ می‌گردد.

«خواندن‌ داستانهای‌ مختلف‌، موجب‌ شکل‌ گرفتن‌ ارزشهای‌ گوناگون‌ در ذهن‌ کودک‌ می‌شود، حساسیت‌ او را رشدمی‌دهد و احترام‌ به‌ دیگران‌ در او شکل‌ می‌گیرد رضایتی‌ که‌ کودک‌ از مطالعه‌ بدست‌ می‌آورد او را متّکی‌ به‌ خود بارخواهد آورد. سؤالهایی‌ که‌ در اثر مطالعه‌ برای‌ کودک‌ مطرح‌ می‌شود و مقایسه‌هایی‌ که‌ او بین‌ مسائل‌ مختلف‌ می‌کند درمجموع‌ موجب‌ می‌شود که‌ او فردی‌ خلاِّ بار آید». (نانسی‌ لاریک‌ 1366)

با بهره‌گیری‌ از تخیّل‌ که‌ ضرورت‌ اساسی‌ خلاّقیّت‌ است‌ دنیایی‌ بزرگ‌ و پهناور در مقابل‌ چشمان‌ کودک‌ گشوده‌می‌شود و او قادر می‌شود آزادانه‌ خیال‌پردازی‌ کند. کودک‌ در این‌ شرایط‌ هرگز خود را محدود و محبوس‌ در حصارواقعیتها و امور مشهود و ملموس‌ ندیده‌ و فارغ‌ بال‌ هر آنچه‌ را که‌ دلش‌ می‌خواهد تصور می‌کند. (غلامعلی‌ افروز1372)

در یونان‌ قدیم‌ بر سر در کتابخانه‌ تبس‌ نوشته‌ شده‌ بود «درمانگاه‌ روح‌» زیرا مطالعه‌ باعث‌ کاهش‌ ناراحتی‌های‌هیجانی‌ و عاطفی‌ است‌ و کتاب‌ به‌ عنوان‌ یکی‌ از مؤثرترین‌ ابزار پیشگیری‌ از ناراحتی‌های‌ روحی‌ و روانی‌ و درمان‌ این‌بیماریها شناخته‌ شده‌ است‌.

وقتی‌ کودک‌ کتابی‌ می‌خواند و به‌ موضوع‌ تازه‌ای‌ پی‌ می‌برد که‌ مورد نیاز و علاقه‌ اوست‌ احساس‌ لذّت‌ و آرامش‌می‌کند زیرا روح‌ کنجکاو او به‌ دنبال‌ کشف‌ حقایق‌ تازه‌ای‌ است‌ و دلش‌ می‌خواهد هر روز که‌ می‌گذرد از مجهولات‌ خودکاسته‌ و بر معلوماتش‌ بیفزاید و تا زمانی‌ که‌ به‌ نتیجة‌ دلخواه‌ خود دست‌ نیابد آرام‌ و قرار نمی‌گیرد و در حقیقت‌ افزایش‌آگاهی‌ و معلومات‌ خود نوعی‌ لذّت‌ و آرامش‌ معنوی‌ را برای‌ او به‌ ارمغان‌ می‌آورد که‌ در شخصیّت‌ و رفتار او تأثیربسیاری‌ دارد.

کتاب‌خوانی‌ توانایی‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ را در بیان‌ نیازها و خواسته‌ هایشان‌ افزایش‌ می‌دهد. عدم‌ توانایی‌ در بیان‌مطالب‌، نیازها و خواسته‌ها به‌ صورت‌ کلامی‌ و نوشتاری‌ به‌ میزان‌ مطالعه‌ و خواندن‌ بستگی‌ دارد. کسانی‌ که‌ در مطالعه‌،مهارتهای‌ لازم‌ را پیدا می‌کنند در این‌ زمینه‌ها توانایی‌ ابراز عقیده‌ را داشته‌ و هرگز از بیان‌ مطالب‌ خویش‌ واهمه‌ای‌ به‌خود راه‌ نمی‌دهند و بدون‌ غلط‌ و دست‌پاچگی‌ به‌ تشریح‌ مسائل‌ خود می‌پردازند و همین‌ امر مانع‌ سرخوردگی‌ آنها دراجتماع‌ شده‌ و زمینة‌ مؤفقیت‌ و سعادتشان‌ را فراهم‌ می‌کند.

مطالعه‌ یکی‌ از بهترین‌ راه‌های‌ غنی‌ سازی‌ و بهره‌وری‌ از اوقات‌ فراغت‌ است‌. استفاده‌ مطلوب‌ و شایسته‌ از این‌اوقات‌ تأمین‌ کننده‌ سلامت‌ روان‌ و رشد و تعالی‌ شخصیت‌ انسان‌ است‌ و بی‌برنامه‌گی‌ و بی‌توجّهی‌ به‌ این‌ مهم‌ّ زمینه‌سازبسیاری‌ از انحرافات‌ و کجرویهای‌ اجتماعی‌ است‌. مطالعه‌ از کم‌هزینه‌ترین‌ روش‌های‌ گذراندن‌ اوقات‌ فراغت‌ است‌ که‌اگر به‌ روش‌ صحیح‌ انجام‌ شود آرامش‌ پایدار و بسیار خوبی‌ خواهد داشت‌ و در پیشگیری‌ از بزهکاری‌ و انحرافات‌کودکان‌ و نوجوانان‌ تأثیر زیادی‌ دارد.

 

آیا عادت‌ به‌ مطالعه‌ امری‌ اکتسابی‌ است‌؟

عده‌ای‌ از والدین‌ و مربیان‌ تصور می‌کنند که‌ عادت‌ به‌ مطالعه‌ امری‌ ذاتی‌ و خصلتی‌ است‌ که‌ فقط‌ در عده‌ خاصی‌ ازافراد وجود دارد و تنها بعضی‌ از کودکان‌ و نوجوانان‌ به‌ دلایل‌ مختلف‌ از جمله‌ کنجکاوی‌، علاقه‌ و... به‌ آن‌ روی‌می‌آورند و دیگران‌ نمی‌توانند اهل‌ مطالعه‌ باشند و شاید براساس‌ همین‌ اعتقاد هیچگونه‌ تلاشی‌ برای‌ ایجاد عادت‌ به‌مطالعه‌ در کودکان‌ و نوجوانان‌ خود انجام‌ نمی‌دهند.

پژوهشهای‌ اخیر در زمینة‌ تعلیم‌ و تربیت‌ ثابت‌ کرده‌ است‌ که‌ عادت‌ به‌ مطالعه‌ یک‌ امر اکتسابی‌ است‌ یعنی‌همان‌طور که‌ یک‌ کودک‌، خواندن‌ و نوشتن‌ و حساب‌ کردن‌ را یاد می‌گیرد، می‌تواند مطالعه‌ را هم‌ بیاموزد. پس‌ بایدروش‌ مطالعه‌ را به‌ او آموخت‌ و او را به‌ مطالعه‌ عادت‌ داد. در این‌ مقاله‌ سعی‌ بر این‌ است‌ که‌ نقش‌ خانواده‌ و مدرسه‌ راهر کدام‌ بطور مجزّا مورد بررسی‌ قرار داده‌ تا وظیفة‌ هر کدام‌ جداگانه‌ مشخص‌ شود.

 

نقش‌ خانواده‌ در ترغیب‌ فرزندان‌ به‌ مطالعه‌ و کتابخوانی‌

خانواده‌، اولین‌ مدرسه‌ای‌ است‌ که‌ انسان‌ در آن‌ درس‌ می‌آموزد و به‌ عنوان‌ نخستین‌ پایگاه‌ آموزش‌ و پرورش‌ و ازاساسی‌ترین‌ عوامل‌ در تشکیل‌ شخصیت‌ کودک‌ است‌. خانواده‌ نقش‌ بسیار مهمّی‌ در رشد و پرورش‌ کودک‌ دارد و درتمام‌ جنبه‌های‌ فردی‌ (معنوی‌، فرهنگی‌، اجتماعی‌، سیاسی‌، اقتصادی‌ و...) اثری‌ عمیق‌ و غیرقابل‌ انکار دارد. بایدبپذیریم‌ که‌ اولین‌ عامل‌ مؤثر در ایجاد انگیزه‌ و عادت‌ به‌ مطالعه‌ و کتاب‌خوانی‌ در کودکان‌ «خانواده‌» است‌.

شیوه‌های‌ زیر برای‌ ایجاد انگیزه‌ و عادت‌ به‌ منطالعه‌ و کتاب‌خوانی‌ به‌ خانواده‌ها پیشنهاد می‌شود:

 

1 ـ استفاده‌ از شیوة‌ الگویی‌ زیرا تأثیر الگو و نقش‌پذیری‌ انسان‌ یک‌ امر طبیعی‌ است‌ که‌ از غریزه‌تقلید سرچشمه‌ می‌گیرد:

یکی‌ از کارهای‌ مهم‌ و مؤثری‌ که‌ والدین‌ می‌توانند در خصوص‌ همراهی‌ و هماهنگی‌ با فرزندان‌ خود در امر مطالعه‌ وکتاب‌خوانی‌ انجام‌ دهند بردن‌ فرزندان‌ به‌ کتاب‌خانه‌ است‌. پدر یا مادری‌ که‌ دست‌ فرزند خود را گرفته‌ و حداقل‌ برای‌نخستین‌ بار او را تا کتاب‌خانه‌ همراهی‌ و در انتخاب‌ کتاب‌ کمک‌ می‌کنند بدین‌ وسیله‌ به‌ او می‌فهمانند که‌ این‌ کار آنقدرارزش‌ دارد که‌ من‌ همراه‌ تو می‌آیم‌ و وقت‌ خود را در این‌ راه‌ صرف‌ می‌کنم‌. پدر، مادر، خواهر یا برادر بزرگتر برای‌کودکان‌ کاملترین‌ الگوها برای‌ همانندسازی‌ هستند.

همچنین‌ اگر در خانه‌ای‌ یک‌ کتاب‌خانه‌ هر چند کوچک‌ وجود داشته‌ باشد و قسمتی‌ از آن‌ به‌ کودکان‌ اختصاص‌ یابدمیل‌ و توجه‌ به‌ کتاب‌ و خواندن‌ در آنها تقویت‌ می‌شود.

بنابراین‌ در خانواده‌هایی‌ که‌ والدین‌ علاقة‌ زیادی‌ به‌ مطالعه‌ ندارند و اوقات‌ فراغت‌ خود را صرف‌ سرگرمی‌هایی‌می‌کنند که‌ با کتاب‌ و خواندن‌ ارتباطی‌ ندارد نباید انتظار داشت‌ که‌ فرزندان‌ این‌ خانواده‌ها به‌ کتاب‌ خواندن‌ و مطالعه‌علاقه‌مند شوند.

 

2 ـ برای‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ خود برنامه‌ریزی‌ کنید.

یکی‌ از ضروری‌ترین‌ نیاهای‌ انسان‌ در زندگی‌، داشتن‌ یک‌ برنامه‌ مناسب‌ است‌. هر چند در جامعه‌ ما بسیاری‌ از افرادو خانواده‌ها به‌ این‌ اصل‌ اساسی‌ و مهم‌ توجّهی‌ نمی‌کنند ولی‌ معمولاً انسانهایی‌ که‌ طالب‌ موفقیّت‌ و سعادت‌ هستندبرنامه‌ منظمی‌ را برای‌ زندگی‌ خود و فرزندانشان‌ تنظیم‌ می‌کنند. برنامه‌ای‌ که‌ در برگیرندة‌ تمام‌ نیازهای‌ جسمی‌ و روانی‌آنها باشد. انجام‌ تکالیف‌ شرعی‌ و دینی‌، بازی‌، ورزش‌، انجام‌ تکالیف‌ درسی‌، تماشای‌ تلویزیون‌، همکاری‌ در امورخانه‌، شرکت‌ در بحث‌های‌ خانواده‌، مطالعه‌ و کتاب‌خوانی‌ و...

 

 

3 ـ برای‌ فرزندان‌ خود قصّه‌ بگویید.

قصّه‌ وسیله‌ای‌ است‌ که‌ می‌تواند کودکان‌ را پیرامون‌ بزرگترها جمع‌ کند و روابط‌ عاطفی‌ بین‌ آنها را تقویت‌ کند.والدین‌ می‌توانند از راه‌ قصه‌گویی‌ توجه‌ و اعتماد کودکان‌ را به‌ خود جلب‌ کنند و با انتقال‌ آنان‌ به‌ دنیای‌ شادی‌ و تخیّل‌زمینة‌ رشد و تکامل‌ ذهنیشان‌ را فراهم‌ کنند. کودکان‌ علاقة‌ زیادی‌ به‌ شنیدن‌ قصه‌ها دارند و از این‌ کار لذّت‌ می‌برند. آنهابسیاری‌ از اوقات‌ به‌ مطالبی‌ که‌ برایشان‌ می‌گوییم‌ یا می‌خوانیم‌ به‌ چشم‌ یک‌ قصه‌ی‌ خیال‌انگیز نمی‌نگرند بلکه‌ آن‌ رارویدادی‌ واقعی‌ می‌دانند که‌ در زمانهای‌ گذشته‌ به‌ وقوع‌ پیوسته‌ و همین‌ امر باعث‌ می‌شود با علاقه‌ و دقّت‌ بیشتری‌ به‌این‌ مطالب‌ گوش‌ دهند. می‌توان‌ از این‌ علاقه‌ برای‌ ایجاد انگیزه‌ و عادت‌ دادن‌ آنها به‌ مطالعه‌ و کتاب‌خوانی‌ استفاده‌کرد. در حقیقت‌ ما با قصه‌گویی‌ لذّت‌ و شیرینی‌ کتاب‌ و مطالعه‌ را به‌ کام‌ کودکان‌ می‌ریزیم‌ و کودک‌ وقتی‌ بداند که‌ چنین‌قصه‌هایی‌ شیرین‌ و خیال‌انگیز محصول‌ کتاب‌ است‌ در آرزوی‌ آن‌ است‌ که‌ خودش‌ هم‌ بتواند بزودی‌ کتاب‌ به‌ دست‌بگیرد و آن‌ را بخواند.

 

4 ـ برای‌ کودکان‌ اشعار زیبا و موزون‌ بخوانید.

از آنجا که‌ کلام‌ شعر آهنگین‌ و موزون‌ است‌ به‌ میزان‌ زیادی‌ مورد علاقه‌ و توجه‌ کودکان‌ قرار می‌گیرد و آنان‌ را به‌وادی‌ تخیّل‌ می‌کشاند. خواندن‌ شعر از روی‌ کتاب‌ برای‌ بچه‌ها در جذب‌ آنان‌ به‌ سوی‌ آن‌ و ایجاد رغبت‌ و عادت‌ به‌مطالعه‌ بسیار مؤثر است‌ و در حقیقت‌ همان‌ نقش‌ قصه‌ را ایفا می‌کند.  شعرهای‌ کودکان‌ باید کوتاه‌ ـ ساده‌ و روان‌ بوده‌ وبا آنچه‌ مورد علاقة‌ آنان‌ است‌ ارتباط‌ نزدیک‌ داشته‌ باشد تا بتواند روی‌ آنها تأثیر بگذارد.

 

5 ـ کتاب‌ را با صدای‌ بلند برای‌ کودک‌ خود بخوانید.

بلند خواندن‌ کتاب‌ نه‌ تنها محتوا و معنای‌ آن‌ را انتقال‌ می‌دهد بلکه‌ بدین‌ وسیله‌ تصورهای‌ درونی‌، عشق‌ و علاقه‌کتاب‌خوان‌ نیز نسبت‌ به‌ افرادی‌ که‌ برای‌ آنها کتاب‌ خوانده‌ می‌شود منتقل‌ می‌گردد و یک‌ رابطه‌ عمیق‌ عاطفی‌ بین‌ آنهاپدید می‌آید.

اگر وقتی‌ که‌ ما مطالب‌ کتاب‌ را می‌خوانیم‌ با انگشت‌ اشاره‌ کنیم‌ و اجازه‌ دهیم‌ که‌ کودک‌ حرکت‌های‌ دست‌ ما را ببیندو تصویرهای‌ کتاب‌ را نگاه‌ کند و ارتباط‌ بین‌ مطالب‌ کتاب‌ و تصویرهای‌ آن‌ را برایش‌ شرح‌ دهیم‌ او احساس‌ مشارکت‌می‌کند و علاقة‌ بیشتری‌ از خود نشان‌ می‌دهد.

 

6 ـ کودکان‌ را به‌ کشیدن‌ نقاشی‌ تشویق‌ کنید.

اگر با فرزندان‌ خردسال‌ خود را به‌ کشیدن‌ نقاشی‌ تشویق‌ کنیم‌ و زمینه‌ای‌ فراهم‌ آوریم‌ که‌ آنها با دفتر، قلم‌ و مدادرنگی‌ آشنا شوند گام‌ مؤثری‌ در جهت‌ علاقه‌ آنها به‌ کتاب‌ برداشته‌ایم‌. کودک‌ علاقه‌مند به‌ نقاشی‌ سعی‌ می‌کندکتاب‌های‌ مختلف‌ را به‌ دست‌ آورد تا تصویرهای‌ آنها را بکشد و همین‌ جستجو برای‌ یافتن‌ کتاب‌ و تصویرهای‌ زیباعلاقة‌ او را به‌ کتاب‌ بیشتر می‌کند.

 

7 ـ کودکان‌ را به‌ بیان‌ داستانها و مطالبی‌ که‌ خوانده‌اند تشویق‌ کنید.

کودکان‌ علاقة‌ زیادی‌ به‌ بیان‌ مطالبی‌ که‌ خوانده‌اند دارند و از این‌ کار لذت‌ می‌برند. وقتی‌ کودک‌ می‌خواهد قصه‌ای‌ راکه‌ از زبان‌ فرد دیگری‌ شنیده‌ یا در کتابی‌ خوانده‌ است‌ برای‌ ما تعریف‌ کند باید با صبر و حوصله‌ و اشتیاِ به‌ سخنان‌ اوگوش‌ دهیم‌ و این‌ برخورد ما نشانگر این‌ است‌ که‌ به‌ مطالعه‌ کودک‌ و مطالبی‌ که‌ خوانده‌ است‌ علاقه‌مندیم‌. بنابراین‌ اوسعی‌ خواهد کرد این‌ کار خود را ادامه‌ دهد و اطلاعات‌ جدیدتری‌ کسب‌ نماید تا در فرصتهای‌ مناسب‌ به‌ بیان‌ آنهابپردازد و مورد تشویق‌ و تحسین‌ قرار گیرد.

 

8 ـ از اسباب‌بازیهای‌ کودکان‌ برای‌ ایجاد عشق‌ و علاقه‌ نسبت‌ به‌ کتاب‌ و مطالعه‌ استفاده‌ کنید.

اسباب‌بازی‌ کودک‌ را از دنیای‌ درونی‌اش‌ بیرون‌ کشیده‌ و او را با دنیای‌ بیرون‌ ارتباط‌ می‌دهد این‌ بدین‌وسیله‌می‌تواند بین‌ دنیای‌ تخیل‌ کودکی‌ خود و دنیای‌ واقع‌ پُلی‌ بزند. ساخت‌ وسایل‌ مطالعه‌ به‌ صورت‌ اسباب‌بازی‌ زمینة‌فکری‌ خوبی‌ نسبت‌ به‌ کتاب‌ و کتاب‌خوانی‌ در کودک‌ پدید می‌آورد همان‌طور که‌ او وسایل‌ آشپزی‌ را دور خودش‌ چیده‌و از آنها برای‌ طبخ‌ غذای‌ ساختگی‌ و پذیرایی‌ مهمان‌ استفاده‌ می‌کند به‌ همان‌ صورت‌ می‌تواند با داشتن‌ قفسه‌های‌کوچک‌ کتاب‌، میز، چراغ‌ مطالعه‌ و کتاب‌ نقش‌ یک‌ کتابدار یا دانش‌آموز اهل‌ مطالعه‌ را بازی‌ کند. می‌توان‌ با استفاده‌ ازچند تکه‌ مقوا و وسایل‌ ساده‌ این‌ بازی‌ را انجام‌ داد.

 

9 ـ برای‌ پاسخ‌ دادن‌ به‌ سؤالهای‌ کودکان‌، از کتاب‌ استفاده‌ کنید.

در بسیاری‌ از موارد بهتر است‌ به‌ جای‌ دادن‌ پاسخ‌ سریع‌ آنها را تشویق‌ کنیم‌ که‌ خود پاسخ‌ مورد نظرشان‌ را پیدا کنندو برای‌ این‌ کار کتابهایی‌ به‌ آنها معرفی‌ کنیم‌ تا پاسخ‌ خود را در آن‌ بیابند. اگر کتابهای‌ مورد استفاده‌ دارای‌ تصویر باشدنتیجة‌ مطلوبتری‌ به‌ دست‌ خواهد داد.

 

10 ـ برای‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ خود کتابها و نشریه‌های‌ مناسب‌ خریداری‌ کنید.

اگر والدین‌ به‌ خرید کتاب‌ برای‌ کودک‌ اهمیّت‌ بدهند براحتی‌ می‌توانند او را بسوی‌ مطالعه‌ سوِ دهند. برای‌ مثال‌وقتی‌ پدر برای‌ چند روز به‌ مسافرت‌ می‌رود و کودک‌ با بی‌صبری‌ در انتظار آمدن‌ او لحظه‌شماری‌ می‌کند با آمدن‌ پدرخود را در آغوش‌ او می‌اندازد و معمولاً اولین‌ سؤالش‌ این‌ است‌ که‌ پدر برایم‌ چه‌ آورده‌ای‌؟! ممکن‌ است‌ پدر بسته‌ای‌شیرینی‌، اسباب‌بازی‌ و یا لباس‌ برای‌ کودک‌ آورده‌ باشد اما اگر پدر همراه‌ هر کدام‌ از این‌ها یک‌ یا چند جلد کتاب‌متناسب‌ سن‌ او آورده‌ باشد به‌ او فهمانده‌ که‌ همان‌طور که‌ شیرینی‌، اسباب‌بازی‌ و یا لباس‌ اهمیت‌ دارد کتاب‌ هم‌ دارای‌ارزش‌ است‌ همچنین‌ اهداء کتاب‌ در موقعیتهای‌ مناسب‌ مثل‌ جشن‌ تکلیف‌ و یا تولد می‌تواند اثربخشی‌ بالایی‌ داشته‌باشد.

 

نقش‌ مدرسه‌ در ترویج‌ فرهنگ‌ کتاب‌خوانی‌ بین‌ دانش‌آموزان‌

مدرسه‌، دومین‌ محیط‌ تربیتی‌ است‌ که‌ تأثیر زیادی‌ در آموزش‌ و رشد شخصیت‌ کودکان‌ دارد. دانش‌آموزان‌حساسترین‌ دوران‌ عمر خود را در مدرسه‌ می‌گذرانند. اگر عوامل‌ تربیتی‌ در مدرسه‌ بخوبی‌ وظیفة‌ خود را انجام‌ دهندمی‌توان‌ به‌ سعادت‌ و ترقی‌ جامعه‌ در آینده‌ بطور کامل‌ امیدوار بود. مدیر، مربّی‌، معلّم‌، کارکنان‌ اداری‌، فضا و امکانات‌کافی‌ و... از جمله‌ عواملی‌ هستند که‌ تأثیر زیادی‌ در ایجاد انگیزه‌ و عادت‌ به‌ مطالعه‌ در کودکان‌ و نوجوانان‌ دارند که‌ دراین‌ قسمت‌ به‌ نقش‌ و تأثیر هر کدام‌ اشاره‌ می‌کنیم‌.

 

الف‌) مدیر مدرسه‌

نقش‌ مدیر در مدرسه‌ به‌ عنوان‌ محور اصلی‌ فعالیتهای‌ آموزشی‌ و پرورشی‌، بسیار حساس‌ و تعیین‌ کننده‌ است‌.تجربه‌ نشان‌ داده‌ است‌ موفقیت‌ مدرسه‌ در امور مختلف‌ بستگی‌ زیادی‌ به‌ آگاهی‌، درایت‌ و برنامه‌ریزی‌ مدیر آن‌ دارد.یکی‌ از شرطهای‌ اصلی‌ رسیدن‌ به‌ نتایج‌ مطلوب‌ در ایجاد علاقه‌ و عادت‌ به‌ مطالعه‌ در دانش‌آموزان‌ آگاهی‌ و علاقه‌مدیر مدرسه‌ نسبت‌ به‌ این‌ کار است‌ اگر مدیران‌ مدارس‌ به‌ اهمیّت‌ کار معتقد شوند و خود، محور حرکت‌ باشند سایرعوامل‌ موجود در مدرسه‌ به‌ یاری‌ آنها آمده‌ و موفقیت‌ را قطعی‌ می‌کند.

 

ب‌) نقش‌ معلم‌

پس‌ از جدا شدن‌ کودک‌ از محیط‌ خانواده‌، معلم‌ محبوب‌ترین‌ و بانفوذترین‌ فردی‌ است‌ که‌ رفتار کودک‌ را تحت‌ تأثیرجدی‌ خود قرار می‌دهد هر چند این‌ تأثیر در تمام‌ طول‌ دوران‌ تحصیل‌ وجود دارد ولی‌ دانش‌آموزان‌ دورة‌ ابتدایی‌بیشتر از دیگران‌ تحت‌ تأثیر افکار، عقاید و رفتار معلم‌ خود قرار می‌گیرند. آنها معلم‌ را به‌ عنوان‌ یک‌ الگو می‌پذیرند وکارهای‌ او را سرمشق‌ خود قرار می‌دهند. اگر معلم‌ بخواهد کودکان‌ را به‌ مطالعه‌ و خواندن‌ علاقه‌مند کند، لازم‌ است‌ابتدا خود به‌ خواندن‌ بپردازد تا بتواند این‌ لذت‌ را به‌ آنها انتقال‌ دهد. یکی‌ از راههای‌ ابراز این‌ لذت‌ خواندن‌ داستان‌ درکلاس‌ است‌. هم‌چنین‌ نشان‌ دهد که‌ برای‌ کتابها ارزش‌ قائل‌ است‌.

 

ج‌) روش‌ تدریس‌ معلم‌

علاوه‌ بر تأثیر عمیقی‌ که‌ معلم‌ به‌ عنوان‌ الگو در ترویج‌ فرهنگ‌ مطالعه‌ و کتابخوانی‌ دارد روش‌ تدریس‌ او نیز یکی‌ ازعوامل‌ مؤثر در کسب‌ مؤفقیّت‌ است‌ اگر بخواهیم‌ مطالعه‌ و کتابخوانی‌ را در متن‌ فعالیتهای‌ آموزش‌ و پرورش‌ وارد کنیم‌ناگزیریم‌ از روشهایی‌ استفاده‌ کنیم‌ که‌ دانش‌آموز نیاز به‌ کتاب‌ غیردرسی‌ و مطالعه‌ پیگیر را با تمام‌ وجود احساس‌ کند.یکی‌ از این‌ برنامه‌ها استفاده‌ از روشهای‌ تدریس‌ است‌ که‌ دانش‌آموزان‌ را به‌ سوی‌ مطالعه‌ کتاب‌ هدایت‌ می‌کند یعنی‌روش‌ تدریس‌ فعّال‌ که‌ می‌تواند دانش‌آموزان‌ را به‌ صحنة‌ فعالیت‌ بکشاند. خوشبختانه‌ کتابهای‌ جدیدالتألیف‌ فارسی‌ باطراحی‌ فعّالیت‌ کتاب‌خوانی‌ گامی‌ بسیار مثبت‌ در جهت‌ هدایت‌ شاگردان‌ به‌ مطالعه‌ و کتاب‌خوانی‌ برداشته‌ است‌.

به‌ طور کلی‌ روش‌ تدریسی‌ که‌ دانش‌آموزان‌ را به‌ کتابخانه‌ و جستجو در جهان‌ پیرامونشان‌ هدایت‌ کند و آنها را به‌مطالعه‌ و تحقیق‌ وادارد از بهترین‌ روشهای‌ تدریس‌ است‌. در تدریس‌ باید روش‌ معلم‌ محوری‌ کنار رود و استفاده‌ صرف‌از کتاب‌ درسی‌ به‌ عنوان‌ یک‌ محور از میان‌ برداشته‌ شود تا نتیجه‌ مطلوب‌ از آموزش‌ بدست‌ آید.

معلم‌ نباید همه‌ سؤالهای‌ دانش‌آموزان‌ را به‌ راحتی‌ پاسخ‌ دهد بلکه‌ باید با انتخاب‌ و معرّفی‌ کتابهای‌ مناسب‌زمینه‌ای‌ فراهم‌ کند که‌ دانش‌آموز مطالب‌ مورد نیاز خود را از طریق‌ کتاب‌ و مطالعه‌ بدست‌ آورد حتی‌ برای‌ ایجاد انگیزه‌بیشتر در اوایل‌ کار می‌تواند نشانی‌ دقیق‌ مطالب‌ و صفحه‌ها را نیز بدهد. همچنین‌ معلم‌ می‌تواند پیش‌ از شروع‌ درس‌جدید کتابهایی‌ را که‌ مکمّل‌ بحث‌ آن‌ است‌ و با توانایی‌های‌ دانش‌آموزان‌ نیز همخوانی‌ دارد انتخاب‌ و به‌ آنها معرفی‌کند.

اگر معلم‌ هر جلسه‌ همراه‌ خود کتابی‌ به‌ کلاس‌ آورد، به‌ عنوان‌ یک‌ الگوی‌ رفتاری‌ مورد توجه‌ دانش‌آموزان‌ قرارمی‌گیرد. معلم‌ آگاه‌ و خردمند برای‌ تنوّع‌ در کلاس‌ درس‌ و برای‌ ایجاد انگیزه‌ نسبت‌ به‌ مطالعة‌ کتابها و نشریه‌ها، کتاب‌ یامجله‌ی‌ همراه‌ خود به‌ کلاس‌ آورده‌ و نکته‌ای‌ کوتاه‌ و شیرین‌ برای‌ دانش‌آموزان‌ می‌خواند و این‌ گونه‌ بطور مستقیم‌شیرینی‌ و لذت‌ مطالعه‌ و مراجعه‌ به‌ کتاب‌ را در کام‌ تشنة‌ دانش‌آموزان‌ می‌ریزد و بدین‌ وسیله‌ مهر و علاقة‌ دانش‌آموزان‌را نیز به‌ خود جلب‌ می‌کند.

 

د ـ کتابخانه‌ آموزشگاه‌

کتابخانه‌ مدرسه‌ دستگاه‌ حرارت‌ مرکزی‌ و روح‌ مدرسه‌ است‌ و حتی‌ بیجا نیست‌ اگر از کتابخانه‌ به‌ عنوان‌ قلب‌مدرسه‌ یاد کنیم‌. چرا که‌ این‌ مکان‌ می‌تواند به‌ فضایی‌ برای‌ تغذیه‌ فکری‌ و روحی‌ همه‌ دانش‌آموزان‌ و کارکنان‌ مدرسه‌تبدیل‌ شده‌ و تأثیری‌ شگفت‌ و عمیق‌ بر پیشرفت‌ و سعادت‌ آینده‌ همه‌ دانش‌آموزان‌ بگذارد. کتابخانه‌ مدرسه‌ دارای‌ دونقش‌ و وظیفه‌ عمده‌ می‌باشد.

1 ـ ایجاد انگیزه‌ و عادت‌ به‌ مطالعه‌ در کودکانی‌ که‌ هیچ‌ زمینة‌ قبلی‌ برای‌ مطالعه‌ کتابهای‌ غیردرسی‌ نداشتند وخانواده‌های‌ آنها به‌ هر دلیل‌ نتوانستند برای‌ علاقه‌مندی‌ آنها به‌ مطالعه‌ و کتاب‌ کاری‌ انجام‌ دهند.

2 ـ تقویت‌ انگیزه‌ مطالعه‌ در کودکانی‌ که‌ قبلاً زمینه‌ مطالعه‌ در خانواده‌ آنها وجود داشت‌ و تا حدی‌ به‌ خواندن‌ ومطالعه‌ کتاب‌ علاقه‌مند هستند و تغذیه‌ روحی‌ این‌ دانش‌آموزان‌ با کتابهای‌ مورد نیازشان‌.

طبیعی‌ است‌ که‌ کتابخانه‌ مدرسه‌ برای‌ هر گروه‌ از این‌ دانش‌آموزان‌ باید برنامه‌های‌ خاصی‌ را تدارک‌ ببیند و حتی‌می‌تواند از وجود دانش‌آموزان‌ گروه‌ دوم‌ برای‌ تشویق‌ گروه‌ اول‌ استفاده‌ کد.

 

جذابیت‌ و فضای‌ کتابخانه‌

فضایی‌ که‌ برای‌ کتابخانه‌ انتخاب‌ می‌شود علاوه‌ بر بزرگ‌ بودن‌ باید از جذابیت‌ کافی‌ نیز برخوردار باشد. برای‌ این‌منظور باید به‌ تزئین‌ و زیبایی‌ آن‌ توجه‌ کرد البته‌ مقصود تزئین‌های‌ پرهزینه‌ و شلوغ‌ نیست‌ بلکه‌ می‌توان‌ با استفاده‌ ازتابلوهای‌ زیبای‌ نقاشی‌ که‌ طبیعت‌، گلها و گیاهان‌ را به‌ تصویر کشده‌اند بر جذاّبیت‌ محیط‌ کتابخانه‌ افزود.

فضای‌ فیزیکی‌ کتابخانه‌ عامل‌ مهمی‌ برای‌ علاقه‌مندی‌ دانش‌آموزان‌ به‌ مطالعه‌ می‌باشد که‌ متأسفانه‌ امروزه‌ بسیاری‌از مدارس‌ ما فضای‌ مناسبی‌ برای‌ کتابخانه‌ ندارند. امید است‌ مسئولان‌ محترم‌ وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ و سازمان‌نوسازی‌ مدارس‌ به‌ فکر چاره‌ای‌ باشند تا دست‌کم‌ در ساخت‌ و سازهای‌ جدید جای‌ مناسبی‌ با وسعت‌ و امکانات‌کافی‌ برای‌ کتابخانه‌ مدرسه‌ درنظر گرفته‌ شود. البته‌ این‌ مکان‌ باید طوری‌ ساخته‌ شود که‌ قابلیت‌ تبدیل‌ به‌ کلاس‌ درسی‌را نداشته‌ باشد.

چه‌ خوب‌ است‌ از کتابخانه‌ به‌ عنوان‌ کارگاه‌ آموزشی‌ استفاده‌ شود. تشکیل‌ بعضی‌ از کلاسهای‌ ادبیات‌ فارسی‌،انشاء، تاریخ‌ و... در کتابخانه‌ آموزشگاه‌ و استفاده‌ از این‌ مکان‌ به‌ عنوان‌ کارگاه‌ آموزشی‌ درسهای‌ مذکور در اهمیّت‌ واعتبار کتابخانه‌ افزوده‌ و انگیزه‌ای‌ برای‌ استفاده‌ بیبشتر دانش‌آموزان‌ از کتابخانه‌ را فراهم‌ می‌کند.

آموزش‌ روشهای‌ پژوهش‌ مطالعه‌ و تحقیق‌ درباره‌ موضوعهای‌ درسی‌، طبقه‌بندی‌ کتابها، چگونگی‌ استفاده‌ ازکتابخانه‌، روش‌ یادداشت‌برداری‌ و... از جمله‌ برنامه‌هایی‌ است‌ که‌ باید در این‌ کارگاه‌ آموزش‌ داده‌ شود.

 

ه . کتابخانه‌ کلاسی‌

برای‌ حل‌ مشکل‌ فضای‌ کتابخانه‌ باید در فکر راههای‌ مناسبی‌ باشیم‌. با بهره‌وری‌ از امکانات‌ و شرایط‌ موجودبیشترین‌ استفاده‌ را در جهت‌ ترویج‌ فرهنگ‌ مطالعه‌ و کتابخوانی‌ و علاقه‌مند کردن‌ دانش‌آموزان‌ به‌ کتاب‌ ببریم‌. مانمی‌توانیم‌ نداشتن‌ کتاب‌ و کتابخانه‌ را بهانه‌ای‌ برای‌ نداشتن‌ کتابخوان‌ قرار دهیم‌. برای‌ جبران‌ بخشی‌ از کمبود فضای‌کتابخانه‌ در مدارس‌ ایجاد کتابخانه‌های‌ کلاسی‌ راه‌حل‌ مناسبی‌ است‌ زیرا این‌ راه‌ یکی‌ از ساده‌ترین‌ و موفق‌ترین‌روشهای‌ حل‌ مشکل‌ فضای‌ کتابخانه‌ و در دسترس‌ قرار دادن‌ کتاب‌ برای‌ دانش‌آموزان‌ است‌.

 

کتابخانه‌ کلاسی‌ فواید زیر را دارد:

1 ـ به‌ هزینه‌ زیادی‌ احتیاج‌ ندارد و تا حدی‌ مشکل‌ کمبود فضای‌ مناسب‌ برای‌ کتابخانه‌ را حل‌ می‌کند.

2 ـ در تمام‌ ساعت‌ کار دبستان‌، کودکان‌ به‌ آن‌ دسترسی‌ دارند و گرفتن‌ کتاب‌ تشریفات‌ خاصی‌ ندارد.

3 ـ کودکان‌ هر روز با دیدن‌ کمد کتابخانه‌ نسبت‌ به‌ مطالعه‌ راغب‌تر می‌شوند و کتابها متناسب‌ با سن‌ و ذوِدانش‌آموزان‌ انتخاب‌ می‌شوند.

4 ـ معلم‌ می‌تواند به‌ هنگام‌ تدریس‌ از کتابها استفاده‌ کند تا بر علاقه‌مندی‌ دانش‌آموزان‌ بیفزاید.

5 ـ با واگذاری‌ بخشی‌ از کار کتابخانه‌ به‌ دانش‌آموزان‌ حس‌ مسئولیت‌پذیری‌ در آنها تقویت‌ می‌شود.

 

فعالیت‌های‌ جنبی‌ که‌ آموزشگاه‌ می‌تواند جهت‌ ترغیب‌ دانش‌آموزان‌ به‌ مطالعه‌ و کتابخوانی‌انجام‌ دهد.

1 ـ ایجاد فروشگاه‌ کتاب‌ مدرسه‌:

شرکتهای‌ تعاونی‌ مدارس‌ محل‌ مناسبی‌ برای‌ فروش‌ کتاب‌ هستند. اگر هر آموزشگاه‌ بتواند کتابهای‌ مناسب‌ وارزان‌قیمت‌ همراه‌ با تخفیف‌ مناسب‌ در اختیار دانش‌آموزان‌ قرار دهد می‌تواند میزان‌ علاقه‌مندی‌ دانش‌آموزان‌ به‌مطالعه‌ و کتابخوانی‌ را افزایش‌ دهد. این‌ فکر به‌ عنوان‌ یک‌ تجربه‌ در کشور انگلستان‌ انجام‌ شده‌ و موفقیتهایی‌ به‌ دست‌آمده‌ است‌.

 

2 ـ معرفی‌ کتاب‌:

معرفی‌ کتاب‌ به‌ عنوان‌ یک‌ کار انگیزشی‌ برای‌ ترویج‌ فرهنگ‌ مطالعه‌ و کتابخوانی‌ مؤثر است‌. خلاصه‌ کردن‌ کتاب‌ ومعرفی‌ آن‌ در تابلو اعلانات‌ تأثیر زیادی‌ در تشویق‌ دانش‌آموزان‌ به‌ مطالعه‌ دارد. همچنین‌ خواندن‌ خلاصه‌ کتاب‌ و ذکرمشخصات‌ آن‌ در مراسم‌ صبحگاهی‌ مدرسه‌ هم‌ می‌تواند انگیزه‌ مطالعه‌ را در دانش‌آموزان‌ به‌ وجود آورد.

 

3 ـ از جلسه‌های‌ اولیا و مربیان‌ و آموزش‌ خانواده‌ به‌ نحو مطلوب‌ استفاده‌ کنیم‌:

باید به‌ والدین‌ آموزش‌ داده‌ شود که‌ خواندن‌ در دنیای‌ امروز یک‌ نیاز اساسی‌ و بخشی‌ از زندگی‌ است‌ و به‌ عنوان‌الگوی‌ تربیتی‌ فرزندان‌ خود نقش‌ مهمی‌ در تشویق‌ و ترغیب‌ آنها به‌ مطالعه‌ دارد. حتی‌ مجموعه‌ای‌ از کتابهای‌ مفید وساده‌ به‌ والدین‌ معرفی‌ کرد تا آنان‌ نسبت‌ به‌ تهیة‌ این‌ کتابها اقدام‌ کنند.

اگر مدرسه‌ دارای‌ فضای‌ مناسبی‌ به‌ عنوان‌ کتابخانه‌ است‌ جلسة‌ آموزش‌ خانواده‌ را در آنجا برگزار کرد و یا طوری‌برنامه‌ریزی‌ کنیم‌ که‌ اولیاء از کتابخانه‌ بازدید کنند و در جریان‌ فعالیت‌های‌ آن‌ قرار گیرند. همچنین‌ اگر به‌ والدینی‌ که‌همکاری‌ خوب‌ و قابل‌ توجهی‌ با مدرسه‌ دارند کتابهای‌ مناسب‌ تربیتی‌ اهدا شود تأثیر چشم‌گیری‌ خواهد داشت‌.

 

4 ـ معرفی‌ اعضاء فعال‌ کتابخانه‌های‌ کلاس‌ و مدرسه‌:

اگر اعضاء فعال‌ کتابخانه‌ مدرسه‌ یا کلاس‌ در هفته‌ شناسایی‌ شوند و در یکی‌ از روزهای‌ آن‌ در حضور سایردانش‌آموزان‌ تشویق‌ گردند و یا نام‌ آنها در تابلو کتابخانه‌ نصب‌ شود انگیزه‌ بیشتری‌ برای‌ مطالعه‌ دیگر دانش‌آموزان‌ایجاد می‌کند. همچنین‌ این‌ گونه‌ کارها بیانگر اهمیّت‌ کتاب‌ و مطالعه‌ برای‌ آنان‌ است‌.

 5 ـ برگزاری‌ مسابقه‌ کتاب‌خوانی‌

برگزاری‌ مسابقه‌ کتاب‌خوانی‌ به‌ عنوان‌ وسیله‌ای‌ مؤثر برای‌ ایجاد رغبت‌ بیشتر و عادت‌ به‌ مطالعه‌ نزد کودکان‌ ونوجوانان‌ استفاده‌ کرد و تعداد زیادی‌ کتاب‌ را روانه‌ خانه‌ها کرد. همراه‌ با مسابقه‌های‌ کتاب‌خوانی‌، گسترش‌ و تقویت‌مسابقه‌های‌ مطالعه‌ و تحقیق‌ که‌ از جایگاه‌ خوبی‌ در مدارس‌ و بین‌ دانش‌آموزان‌ برخوردار است‌ باید در نظر گرفته‌ شود.

انتخاب‌ کتابهای‌ مفید و جذاب‌ و تهیه‌ جایزه‌های‌ مناسب‌ انگیزه‌ دانش‌آموزان‌آموزان‌ را برای‌ شرکت‌ در این‌مسابقه‌ها بیشتر می‌کند.

 

6 ـ برگزاری‌ مسابقه‌های‌ حضوری‌ پرسش‌ و پاسخ‌

برگزاری‌ مسابقه‌های‌ حضوری‌ پرسش‌ و پاسخ‌ شبیه‌ آنچه‌ در برنامه‌های‌ تلویزیونی‌ اجرا می‌شود برای‌ ایجاد عادت‌و تشویق‌ دانش‌آموزان‌ به‌ مطالعه‌ مفید است‌ به‌ این‌ ترتیب‌ که‌ تعدادی‌ کتاب‌ مناسب‌ در زمینه‌های‌ گوناگون‌ به‌دانش‌آموزانی‌ که‌ برای‌ شرکت‌ در این‌ مسابقه‌ ثبت‌نام‌ کرده‌اند معرفی‌ می‌شود، دو گروه‌ شرکت‌ کننده‌ با آمادگی‌ کامل‌ به‌رقابت‌ می‌پردازند و به‌ گروه‌ برتر جایزه‌ اهدا می‌شود. برگزاری‌ این‌ مسابقه‌ در سطح‌ کلاسها، مدرسه‌، منطقه‌ و شهرستان‌فرصت‌ مناسبی‌ برای‌ فراهم‌ کردن‌ زمینه‌ مطالعه‌ دانش‌آموزان‌ است‌.

 

7 ـ از کتاب‌ به‌ عنوان‌ جایزه‌ استفاده‌ کنیم‌.

اهدای‌ کتاب‌ به‌ دانش‌آموزان‌ به‌ عنوان‌ جایزه‌ گامی‌ است‌ در جهت‌ علاقه‌مند کردن‌ دانش‌آموزان‌ به‌ مطالعه‌ که‌ البته‌لازم‌ است‌ در انتخاب‌ کتاب‌ با توجه‌ به‌ نیازهای‌ سنّی‌ و روحی‌ دانش‌آموزان‌ دقت‌ لازم‌ را داشت‌ حتی‌ بهتر است‌ جایزه‌دانش‌آموز منحصراً کتاب‌ نباشد بلکه‌ همراه‌ با جایزه‌های‌ مورد علاقه‌ آنها یک‌ یا چند جلد کتاب‌ مناسب‌ نیز اهدا شود.

 

8 ـ مطالعه‌ را به‌ عنوان‌ بخشی‌ از تکلیف‌ شب‌ منظور کنیم‌.

اگر معلم‌ بخواهد بپوند مناسبی‌ بین‌ مطالعه‌، کتاب‌خوانی‌ و تکلیف‌ شب‌ برقرار کند باید از دانش‌آموزان‌ بخواهد هرهفته‌ دست‌ کم‌ یک‌ یا دو جلد کتاب‌ داستان‌ و غیردرسی‌ متناسب‌ با سن‌ خود را به‌ عنوان‌ تکلیف‌ بخوانند و در حدتوانایی‌های‌ خود خلاصه‌ چند سری‌ از آن‌ را در دفتر خویش‌ یادداشت‌ کنند. البته‌ بهتر است‌ هیچگونه‌ اجباری‌ در کارنباشد تا باعث‌ دلزدگی‌ دانش‌آموزان‌ از کتاب‌ نشود. خوشبختانه‌ این‌ مورد هم‌ در فعالیتهای‌ کتابهای‌ فارسی‌ بخوانیم‌ وبنویسیم‌ گنجانده‌ شده‌ است‌.

9 ـ دانش‌آموزان‌ را به‌ نوشتن‌ کتاب‌ تشویق‌ کنیم‌.

برای‌ آشنایی‌ دانش‌آموزان‌ با کتاب‌ و چگونگی‌ تهیه‌ آن‌ می‌توان‌ در دورة‌ ابتدایی‌ آنان‌ را به‌ نوشتن‌ کتاب‌ تشویق‌ کرد.برای‌ این‌ کار دانش‌آموز مجموعه‌ای‌ از تصاویر را جمع‌آوری‌ کرده‌ و داستانی‌ برای‌ آنها می‌نویسد یا داستانی‌ نوشته‌ وتصویرهایی‌ بر آن‌ نقاشی‌ می‌کند. معلم‌ می‌تواند دانش‌آموزان‌ را راهنمایی‌ کند تا نوشته‌های‌ خود را به‌ صورت‌ کتاب‌درآورند آنها را در کتابخانه‌ کلاس‌ جمع‌آوری‌ کنند و به‌ نمایش‌ بگذارند.

 

10 ـ از ساعت‌ درس‌ انشا استفاده‌ کنیم‌.

درس‌ انشا پایه‌ و اساس‌ تفکر و خلاقیت‌ در دانش‌آموز است‌. معلم‌ می‌تواند با ارائة‌ موضوعاتی‌ متنوع‌ و خلاِّ هم‌ به‌پرورش‌ قوه‌ تفکر و خلاقیت‌ کودک‌ پرداخته‌ و هم‌ او را به‌ مطالعه‌ و کتاب‌خوانی‌ علاقه‌مند سازد.

معلم‌ می‌تواند موضوعاتی‌ را مانند اهمیّت‌ کتاب‌ و مطالعه‌، نقش‌ کتاب‌خوانی‌ در زندگی‌ انسان‌ و پیشرفت‌ جامعه‌،بهترین‌ کتابی‌ که‌ خوانده‌ام‌، اولین‌ روزی‌ که‌ به‌ کتابخانه‌ رفتم‌ و خلاصه‌نویسی‌... موضوعهایی‌ از این‌ قبیل‌ به‌ دانش‌آموزان‌بدهد و آنها را وادارد تا در این‌ باره‌ به‌ تفکر و نوشتن‌ بپردازد.

دیگر اینکه‌ از روشهایی‌ استفاده‌ کند تا دانش‌آموزان‌ به‌ سوی‌ کتاب‌ و کتابخانه‌ هدایت‌ شوند. به‌ عنوان‌ نمونه‌ طوری‌برنامه‌ریزی‌ کند تا دانش‌آموزان‌ در هر جلسه‌ درس‌ انشا ضمن‌ انجام‌ تکالیف‌ رسمی‌ نوشته‌ای‌ کوتاه‌ از کتاب‌، نشریه‌ یامجله‌ و منبع‌ دیگری‌ با ذکر نام‌ نویسنده‌ و مأخذ آن‌ در دفتر خود بنویسند تا بدین‌وسیله‌ آنها به‌ دنیای‌ مطالعه‌ وکتاب‌خوانی‌ قدم‌ گذارند.

تشکیل‌ کلاس‌ درس‌ انشاء در کتابخانه‌ مدرسه‌، بردن‌ دانش‌آموزان‌ به‌ کتابخانه‌ها، تشویق‌ دانش‌آموزان‌ به‌خلاصه‌نویسی‌ کتابهای‌ گوناگون‌، نقد و بررسی‌ داستانها در کلاس‌ و همچنین‌ قرائت‌ نکته‌های‌ آموزنده‌ و جالب‌،قطعه‌های‌ زیبای‌ ادبی‌ از کارهای‌ دیگری‌ است‌ که‌ معلم‌ انشا می‌تواند به‌ وسیله‌ آنها در دانش‌آموزان‌ نسبت‌ به‌ مطالعه‌کتاب‌ ایجاد رغبت‌ و انگیزه‌ نماید.

 

11 ـ روشهای‌ صحیح‌ مطالعه‌ و تندخوانی‌ را به‌ بچه‌ها آموزش‌ دهیم‌.

مطالعه‌ در جهان‌ امروز به‌ عنوان‌ یک‌ فن‌ مطرح‌ است‌. فنی‌ که‌ بسیاری‌ از دانش‌آموزان‌ نسبت‌ به‌ آن‌ بی‌اطلاع‌ بوده‌ یادارای‌ آگاهی‌ اندکی‌ هستند. شاید همین‌ امر خود یکی‌ از دلایل‌ پایین‌ بودن‌ میزان‌ مطالعه‌ در جامعه‌ باشد، زیرا اگر افرادبتوانند با روش‌ بهتر و سرعت‌ بیشتری‌ کتاب‌ بخوانند و درک‌ مطلب‌ برایشان‌ آسان‌ باشد با علاقه‌مندی‌ بیشتری‌ کتاب‌ رابه‌ دست‌ می‌گیرند و مطالعه‌ می‌کنند بنابراین‌ ضرورت‌ دارد روشهای‌ صحیح‌ مطالعه‌ و تندخوانی‌ به‌ دانش‌آموزان‌آموزش‌ داده‌ شود و راههای‌ تقویت‌ حافظه‌ و شیوه‌های‌ بهتر یادگیری‌ برای‌ آنها بیان‌ شود. این‌ کار به‌ وسیله‌ کتابهایی‌ که‌تحت‌ عنوان‌ «فن‌ّ مطالعه‌، تندخوانی‌، تقویت‌ حافظه‌ و...» امکان‌پذیر است‌.

12 ـ به‌ مجلّه‌ها و روزنامه‌های‌ ویژه‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ اهمیّت‌ دهیم‌.

مجله‌ها به‌ دلیل‌ دارا بودن‌ تنوع‌ زیاد، تصویرهای‌ زیبا، بیان‌ و تجربه‌ و تحلیل‌ مسائل‌ و حادثه‌های‌ روز و ویژگیهای‌مثبت‌ دیگر، مورد علاقه‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ قرار می‌گیرند و از جذابیت‌ بیشتری‌ برخوردارند.

همچنین‌ فراهم‌ بودن‌ زمینة‌ ارتباط‌ خوانندگان‌ با نشریه‌ها از راههای‌ مختلف‌ و به‌ تعبیری‌ زنده‌ بودن‌ مطالب‌ باعث‌ایجاد انگیزه‌ و رغبت‌ به‌ مطالعه‌ در کودکان‌ و نوجوانان‌ می‌شود. حتی‌ می‌توان‌ گزیده‌ای‌ از مطالب‌ و مجله‌ها و روزنامه‌هارا به‌ عنوان‌ بریده‌ جراید در تابلو مخصوصی‌ نصب‌ نمود و در معرض‌ دید دانش‌آموزان‌ قرار داد. یا در مراسم‌ آغازین‌مدارس‌ قرائت‌ کرد و از آنها برای‌ تهیه‌ نشریه‌ دیواری‌ استفاده‌ نمود.

 

13 ـ تهیه‌ی‌ نشریه‌های‌ دیواری‌ را جزء فعالیتهای‌ گروهی‌ دانش‌آموزان‌ قرار دهیم‌.

دادن‌ تکالیف‌ سنتی‌ خشک‌ و بی‌روح‌ جزء از بین‌ بردن‌ وقت‌ دانش‌آموز سودی‌ نخواده‌ داشت‌. چه‌ خوب‌ است‌ که‌معلم‌ تکالیف‌ را طوری‌ سازماندهی‌ کند که‌ دانش‌آموزان‌ بصورت‌ گروهی‌ با مطالعه‌ کتابهای‌ مختلف‌، نشریه‌های‌ دیواری‌تهیه‌ کنند. این‌ کار انگیزه‌ای‌ قوی‌ در دانش‌آموزان‌ برای‌ مطالعه‌ و بررسی‌ کتابهای‌ غیردرسی‌، روزنامه‌، مجله‌ها بوجودمی‌آورد. معرفی‌ کتابهای‌ مفید و سازنده‌، و فعالترین‌ اعضای‌ کتابخانه‌ کلاس‌ و مدرسه‌ در این‌ نشریه‌ها راهی‌ برای‌ ایجادانگیزه‌ و رغبت‌ بیشتر برای‌ مطالعه‌ دانش‌آموزان‌ است‌.

 

14 ـ با همکاری‌ بچه‌ها کتاب‌ دیواری‌ درست‌ کنیم‌.

یکی‌ از روشهای‌ دیگری‌ که‌ برای‌ جلب‌ توجه‌ دانش‌آموزان‌ مؤثر است‌ درست‌ کردن‌ کتابهای‌ دیواری‌ برای‌ آنهاست‌این‌ کار را می‌توان‌ براساس‌ کتابهای‌ ژاپنی‌ و اروپایی‌ که‌ در قرنهای‌ 16 تا 19 معمول‌ بوده‌ و به‌ نام‌ کتابهای‌ دیواری‌ مشهوربودند انجام‌ داد.

درست‌ کردن‌ این‌ کتابها، تقریباً شبیه‌ نشریه‌ دیواری‌ است‌، بدین‌ شکل‌ که‌ داستان‌ جذابی‌ را به‌ قسمتهای‌ مختلف‌تقسیم‌ کرده‌ و آن‌ را همراه‌ با تصویر روی‌ مقوا یا کاغذهای‌ بزرگ‌ می‌نویسند و در جای‌ مناسبی‌ نصب‌ می‌کنند تادانش‌آموزان‌ بتوانند براحتی‌ آن‌ را بخوانند همچنین‌ می‌توان‌ یک‌ داستان‌ را به‌ چند بخش‌ تقسیم‌ کرده‌ و هر بخش‌ آن‌ رادر یک‌ هفته‌ به‌ دیوار نصب‌ نمود.

 

15 ـ برگزاری‌ جلسه‌هایی‌ به‌ همراه‌ دانش‌آموزان‌ برای‌ نقد و بررسی‌ کتابها

برگزاری‌ جلسه‌های‌ نقد و بررسی‌ کتابهای‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ یکی‌ از راههای‌ ایجاد انگیزه‌ نسبت‌ به‌ مطالعه‌ بعضی‌از کتابهاست‌. علاوه‌ بر آن‌ این‌ کار باعث‌ افزایش‌ آگاهی‌ دانش‌آموزان‌ در مورد چگونگی‌ انتخاب‌ کتابهای‌ مناسب‌ خواهدشد. دانش‌آموزی‌ که‌ در این‌ جلسه‌ شرکت‌ می‌کند کتابها را با دقّت‌ و حساسیت‌ بیشتری‌ می‌خواند و درمی‌یابد که‌ پس‌ ازخواندن‌ هر نوشته‌ نباید مسحور آن‌ شود.

نقد و بررسی‌ کتابها به‌ بچه‌ها دید انتقادی‌ خواهد داد و باعث‌ خواهد شد که‌ با خواندن‌ هر کتابی‌ بی‌دلیل‌ صاحب‌عقیده‌ای‌ نشوند یا تغییر عقیده‌ ندهند. همچنین‌ سلیقه‌ی‌ آنان‌ را در انتخاب‌ کتاب‌ بالا خواهد برد و باعث‌ خواهد شدکه‌ دیگر هر کتابی‌ را نخوانند.

برای‌ بالا بردن‌ کیفیّت‌ چنین‌ جلسه‌هایی‌ می‌توان‌ از نویسندگان‌ و افراد صاحب‌نظر دعوت‌ کرد تا نسبت‌ به‌ نقد وبررسی‌ کتابها اقدام‌ کنند. در صورتی‌ که‌ در بعضی‌ مناطق‌ امکان‌ حضور افراد صاحب‌نظر نباشد معلمین‌ و مربیان‌علاقه‌مند با مطالعه‌ قبلی‌ می‌توانند این‌ کار را انجام‌ دهند.

در خاتمه‌ از خدای‌ بزرگ‌ آرزو دارم‌ که‌ با یک‌ نهضت‌ همگانی‌ اعم‌ از مسئولین‌، دست‌اندرکاران‌، مدیران‌، معلمین‌،خانواده‌ها، و همه‌ نهادها و ارگانهایی‌ که‌ می‌توانند نقش‌ داشته‌ باشند گامهایی‌ مؤثر در این‌ زمینه‌ برداشته‌ تا فرهنگ‌مطالعه‌ و کتابخوانی‌ در کشور ما به‌ اوج‌ خود رسیده‌ و شکوفایی‌ هر چه‌ بیشتر استعدادهای‌ دانش‌آموزان‌ را شاهدباشیم‌.

منابع‌

 

1 ـ افروز، غلامعلی‌: روانشناسی‌ و تربیت‌ کودکان‌ و نوجوانان‌، چاپ‌ سوم‌، (تهران‌، انتشارات‌ انجمن‌ اولیا و مربیان‌،1372)

2 ـ تبریزی‌، مصطفی‌: کتاب‌ درمانی‌، چاپ‌ اول‌، (تهران‌، انتشارات‌ فراروان‌ 1372)

3 ـ کاربخش‌ راوری‌، ماشاءالله: چگونه‌ کودکان‌ و نوجوانان‌ را به‌ مطالعه‌ علاقه‌مند کنیم‌، چاپ‌ اول‌، (تهران‌،انتشارات‌ مدرسه‌، 1378)

4 ـ لاریک‌. نانسی‌: چگونه‌ بچه‌هایمان‌ را به‌ مطالعه‌ تشویق‌ کنیم‌. مترجم‌ مهین‌ محتاج‌، چاپ‌ اول‌ (تهران‌، کانون‌پرورش‌ فکری‌، 1366)

 

[ ۱۳٩۱/٤/٢٤ ] [ ۱٠:۱۸ ‎ق.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

مقدمه :

یکی از شاخص‌های توسعه یافتگی جوامع، نرخ سرانه دستیابی به منابع اطلاعاتی و مطالعاتی افراد ان جامعه است. به گونه‌ای که جهان امروزی را جهان اطلاعات می‌خوانند و از آن به جامعه شبکه ای نیز یاد می‌کنند. جامعه شبکه‌ای موجب از میان رفتن فاصله‌های مکانی و زمانی شده است. ویژگی بارز جامعه‌ی شبکه‌ای، استفاده از اطلاعات و دستیابی به آن‌هاست. جست و جو ،‌مطالعه و پژوهش در جامعه‌ی شبکه‌ای به شیوه‌های مختلف (مکتوب، شفاهی دیداری- شنیداری)و به صورت ترکیبی انجام می‌گیرد. در قرن حاضر، با وجود گسترش رسانه‌های جمعی و بهره‌گیری از رایانه و اینترنت، مطالعه و کتابخوانی هنوز اهمیت خود را نه تنها حفظ کرده است، بلکه شاهد افزایش شمارگان کتاب‌های چاپ شده، افزایش متقاضیان عضویت در کتابخانه‌ها و پر رونق شدن بازار کتاب فروشان در سطح جهان هستیم. علل این امر را باید در افزایش تعداد داوطلبان ورود به دانشگاه‌ها، علاقه‌مندی عموم مردم به کسب دانش و مهارت‌ها، درک تاثیر مطالعه در زندگی اجتماعی و نقش آن در گسترش روح خلاقیت، ‌نوآوری ابتکارات جست‌ و جو کرد. خلاصه این که مطالعه، موجب رشد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی افراد می‌شود. امروزه کتابخوانی به عنوان یکی از منابع مهم دستیابی به اطلاعات فقط عملی فردی نیست که به سبب علاقه و سلیقه شخصی یا اشخاص بتواند استمرار یابد، بلکه ضرورت‌های اجتماعی، موقعیت تاریخی و فرهنگی جامعه، نیازهای نظام اجتماعی، علایق و انگیزه‌های فردی، امکانات و توانایی‌های نظام و در اختیار بودن کتاب، ‌عوامل تعیین کننده‌ای در کتابخوانی به شمار می‌روند. ترویج فرهنگ مطالعه، فقط راهی برای تامین اوقات فراغت نیست و چنین مقوله‌ی مهمی را در بحث «سرگرمی‌ها» نباید مورد مطالعه قرار داد، بلکه این امر باید پایه و بنیان استوار هر برنامه‌ریزی اصولی، اجتماعی و توسعه ملی قلمداد شود. در جوامع سنتی و توسعه نیافته، به دلیل حاکمیت فرهنگ گفتاری بر نوشتاری، نرخ کتابخوانی پایین بوده است. در جوامع جدید، فرهنگ نوشتاری به دلیل امتیازات فراوانش، بر فرهنگ گفتاری برتری یافته است. فرهنگ گفتاری، از تعریف واقعیات و اعمال‌نظر انتقال دهندگان پیام مصون، نبوده است. در ضمن، در طول زمان امکان ثبت و ضبط موضوعات وجود نداشته است. در حالی که با توسعه فرهنگ کتابت و خواندن، این محدودیت از بین رفته و همه چیز به صورت ثبت شده قابل رجوع است. بنابراین، حرکت از فرهنگ گفتاری به فرهنگ نوشتاری، یکی از دستاوردهای کتاب و اختراع خط نوشتار بوده است. کتاب دریچه‌ای است به سوی جهان شگفت‌انگیز علم و معرفت و مطالعه راهی است بسیار ساده و عملی برای پرورش استعدادهای خداداد انسان و آموزش علوم و فنون که او را در مسیر رشد و تکامل راهنمایی کند. اگر بتوان مطالعه را در انسان به صورت «عادت» خود را نسبت به جهان هستی رشد و تعالی بخشد. باید توجه داشت که تبدیل این علاقه به عادت‌، باید از دوران طفولیت انسان شروع شود. یکی از عوامل برانگیزاننده در امر مطالعه، حس کنجکاوی است. اگر مطالعه برای انسان به صورت وظیفه جلوه‌گر شود، رغبت به مطالعه هم کم‌تر می‌شود. در حالی که با برانگیختن حس کنجکاوی، چه بسا شخص با حوصله‌ی فراوان آن را پی‌گیری کند و به ان اهمیت دهد. عوامل مختلفی در امر کتاب و کتابخوانی و توسعه فرهنگ و مطالعه، در میان کودکان و نوجوانان ما دخیل هستند. برای این که بتوان راهکارهای عملی توسعه کتابخوانی در میان کودکان و نوجونان را شناخت و به کار برد، بایستی عوامل تاثیر گذار بر کتابخوانی و نقش هر کدام در این مقوله را شناخت و روشن نمود.

کتابخوانی برآیندی از مجموعه عوامل است. این عوامل به طور عمده شامل خانواده، فرد، مدرسه و محیط آموزشی است.

خانواده

خانواده کوچک ترین واحد اجتماعی است که هم در بودن و هم در شدن کودکان نقش اساسی دارد و همه فعالیت های تربیتی از خانواده شروع می شود .

محیط و شرایط خانواده و روش تربیتی و آموزش والدین نقش بسزایی در انس کودک با کتاب دارد. کودکی که با کتاب آشنا می شود برای همیشه از همنشینی و دوستی با کتاب لذت خواهد برد. کودک تخیلات شیرین و بلندپروازانه خود را با مطالب و قصه های درون کتاب پیوند می دهد و ناخودآگاه روح و روان کودکانه خود را تغذیه می کند. در واقع کتاب هم به کسب اطلاعات از دنیای پیرامون کودک منجر می شود و وی را به تجزیه و تحلیل مسائل وا می دارد و هم در رشد و شخصیت و تکامل روحی و روانی او تأثیر بسزایی دارد.نقش خانواده در ایجاد عادت به مطالعه از گهواره آغاز می شود و لالایی ها اولین پیونددهنده کودک با ادبیات به شمار می آید. این اشعار ساده که گاهی حتی کلام آن با کودک هیچ رابطه ای ندارد هم احساس امنیت را به او انتقال می دهد و هم زمینه ساز اولین ارتباط های انسانی است.قصه گویی می تواند وسیله ای برای خلق لحظات لذت بخش باشد و هم کودک را در بخشی از میراث ادبی سرزمینش سهیم کند. داستان خوانی یکی دیگر از روش هایی است که کودکان را قبل از ورود به مدرسه با خواندن تصاویر آشنا می کند و سبب ایجاد تجربه های مشترک بین آنها و بزرگسالان می شود که یکی از مهم ترین تبعات اجتماعی آن نزدیک کردن اعضای خانواده به یکدیگر است. بردن کودکان به نمایشگاه ها و فروشگاه های کتاب را نیز می توان در دستور کار قرار داد تا کودکان فرصت یابند در میان کتاب های متنوع سیر کنند. همچنین بردن وعضو کردن کودکان در کتابخانه های عمومی نیز می تواند به روند رشد مطالعه در کودکان کمک کند .عادت به مطالعه یک امر اکتسابی است و کودک این را از والدین خود می آموزد. بی شک در خانواده هایی که پدر و مادر اهل کتاب و مطالعه اند، فرزندان نیز افرادی علاقه مند به مطالعه بار خواهند آمد، ولی در خانواده هایی که هیچ توجهی به کتاب نمی شود، نباید انتظار داشت که فرزندان اهل مطالعه و کتاب باشند.خانواده عامل بسیار موثری در ایجاد عادت به مطالعه و ترویج فرهنگ کتابخوانی است. محیط و شرایط خانواده، روش تربیتی و آموزشی والدین ، طرز تفکر و نگرش والدین در رابطه با مطالعه و کتابخوانی، وجود کتب و نشریات قابل دسترس و همچنین سطح اقتصادی و پایگاه اجتماعی خانواده، نقش بسزایی در تقویت عادات مطالعه و کتابخوانی دارد. اولین نهادی که درآن، کودک با کتاب و کتابخوانی، انس می‌گیرد، خانواده است. پدر و مادر، بهترین معلم کودک هستند که باید شوق مطالعه را در او تقویت کنند. همچنین در منازل باید محلی اختصاصی برای کتابخانه در نظر گرفته شود. اگر والدین و افراد بزرگتر خانواده به مطالعه علاقمند باشند، فرزندان آنها نیز، که همواره از اثرات طبیعی روابط عمیق عاطفی حاکم در خانواده های ایرانی برخوردار هستند، با کتاب، بیشتر و بهتر آشنا شده و به مطالعه و کتابخوانی، عادت می کنند. در فرهنگ مطالعه خانواده، عوامل فرعی زیادی تاثیر گذارند که هر یک به نحوی مقوله مطالعه را تحت تاثیر قرار می‌دهند. این عوامل، شامل سطح سواد والدین، برخورد والدین و سایر اعضای خانواده با کتابخوانی، امکانات فرهنگی خانواده و شغل والدین است.

عوامل فردی

راه های ترویج فرهنگ مطالعه داشتن علم و آگاهی به خود و محیط اطراف خویش از ویژگی های مهم انسانی است که او را از سایر موجودات اطراف خویش جدا می کند. تا آنجا که خود را در میان آنها غریبه و بیگانه می یابد. اهمیت این صفت به حدی است که بسیاری از انسان شناسان او را موجودی «جست وجوگر» تعریف کرده اند. از منظر فلسفی «حقیقت جویی» را با خمیر و سرشت انسان عجین دانسته اند یعنی او را فطرتاً حقیقت جو می دانند. روانشناسان جدید این حس را در نیاز بنیادی تر و عمیق تر «خودشکوفایی» می بینند که انسان با به فعلیت درآوردن استعدادهای بالقوه خود، دامنه هستی و وجود خویش را می گستراند و وسیع تر می کند. ذهن خلاق بشر از زمان های دور همواره در پی این بوده است که پاسخی برای پرسش های خود بیابد، ناشناخته ها را مورد شناسایی قرار دهد و بنیان های زندگی فردی و اجتماعی خود را بر یافته های علمی هموار سازد. به همین دلیل روحیه پژوهش، مطالعه و کنکاش علمی در زمینه های مختلف با انسان آمیخته بوده و با پیشرفت و تکامل حیات اجتماعی و گسترش علوم و فنون عجین شده است. مطالعات روان‌شناسی نشان می‌دهد که افراد از جهات مختلف با هم متفاوت هستند. این تفاوت ها موجب می‌شوند که نوع و میزان مطالعه در کتابخوانی در میان آنان، متفاوت و متنوع شود؛ به ویژه این که جلوه‌ی تفاوت‌ها در دوران بلوغ، بیشتر خود را نشان خواهد داد. در فرد، عوامل فرعی فراوانی قابل بررسی است که هریک به نحوی بر نوع و میزان مطالعه وی تاثیر می‌گذارند این عوامل چهارگانه‌ عبارتند از: جنسیت، نیازها، علایق و وقت آزاد.

مدرسه و محیط آموزشی

مدرسه دومین جایگاه تربیتی انسان است که کودک اصول و قواعد خواندن و نوشتن را فرامی گیرد و می آموزد که بدون کمک والدین و معلمان خود مطالب کتاب را بخواند و بفهمد. کودک به دلیل همین تحول بزرگی که در خود احساس می کند، اشتیاق فراوانی به مطالعه دارد و هر لحظه می خواهد بیشتر با دنیای پر رمز و راز درون کتاب ها آشنا شود. برای بسیاری از کودکان، مدرسه اولین مکانی است که آنها را با خواندن و مواد مکتوب آشنا می کند، زیرا یا به دلیل بی سوادی پدران و مادران و یا به سبب عدم عادت به مطالعه آنان، کودکان فرصت تجربه های مفید خواندن در خانواده ها را نمی یابند. لذا مهم ترین وظیفه مدرسه طراحی و پیاده کردن برنامه های آموزشی و پرورشی مدونی است که متناسب با هر مقطع سنی و هر پایه درسی کسب شده، به دنبال کردن علایق خود در کتاب های غیردرسی تشویق کند. شکل گیری عادت به مطالعه در مدرسه و گسترش آن به نگاه نظام آموزشی به مقوله آموزش و پرورش بستگی دارد.نظام آموزش و پرورش در کشورهای جنوب و از جمله ( تا حدودی) کشور ما، نظامی غیر پویا و تک محور است. نظام تک محور، نظامی است که براساس یک کتاب و یک جزوه درسی شکل می گیرد و معلم و دانش آموز خود را از هرگونه مراجعه به دیگر منابع اطلاعاتی بی نیاز می داند.نظامی که ساختار متون درسی آن درون زا نیست و همین باعث می شود که دانش آموز از خواندن آن احساس لذت نکند و از ادامه راه باز ماند.در این نظام نگاه دانش آموز و حتی دانشجو از خواندن رفع تکلیف است، به بیان دیگر در نظام مدارس نگرش به کتاب و مراجعه به آن با انگیزه «وظیفه مندی» انجام می شود. در چنین نظامی که اصولاً خواندن فراتر از کتاب های درسی نه توصیه شده و نه راهکارهای آن پیش بینی شده، لذا نهادی به نام کتابخانه آموزشگاهی و شخصی چون کتابدار که مسؤولیت اداره برنامه های خواندن را در مدرسه به عهده دارد شکل نمی گیرد. بدین ترتیب هرگاه هم شالوده خواندن قبلاً در خانواده شکل گرفته باشد، خواندن تداوم نمی یابد. به دلیل عدم پویایی نظام آموزشی، موانع جدی هم بر سر راه این تداوم خواندن ایجاد می شود؛ زیرا در چنین نظامی معلم و دانش آموز بی نیاز از منابع گسترده علوم و معارف بشری هستند، اما در شرایطی که نظام آموزشی دانش آموز محور باشد و کتاب درسی نقطه شروع فعالیت آموزشی معلم و دانش آموز تلقی شود و هیچ فعالیت آموزشی و پرورشی بدون بهره گیری از سایر منابع دانش بشری امکان پذیر نباشد و به جای روش های مکانیکی متکی بر حافظه از روش های بینشی مبتنی بر تجزیه و تحلیل استفاده شود و ملاک ارزشیابی، پیشرفت های فردی دانش آموز باشد، آنگاه کتابخانه با رسالت بارور کردن روند آموزش پا به عرصه وجود می گذارد. در آن صورت کتابخانه « قلب آموزش و پرورش» تلقی می شود و همه فعالیت های جاری و ساری آتی یک مدرسه در کتابخانه آن سازماندهی می شود و کتابدار و معلم به طور مشترک برنامه های آموزشی و پرورشی را با اتکا به منابع موجود ترتیب می دهند. به این ترتیب است که «کتابخانه مدرسه، دستگاه حرارت مرکزی و روح مدرسه می شود». در این نظام، یادگیری، مبتنی بر منابع اطلاعاتی واقعی است، یادگیری دو سویه و مکمل است، یادگیری مبتنی بر فناوری های جدید و روزآمد است و یادگیری مشارکتی است. یادگیری مشارکتی بدین معناست که دانش آموزان به طور مستقیم و با همدیگر و همراه معلمان و کتابداران در پژوهش، یادگیری، مهارت های آموزشی، طراحی و تجدیدنظر دوره های آموزشی همکاری و مساعدت می کنند. یادگیری مشارکتی، یک روش سودمند است؛ زیرا برنامه ریزی می کند که چگونه دانش تولید و خلق شده و چگونه رشد و نمو پیدا می کند. زمینه‌های آموزش و پرورش معمولاً غیر فعال است و به گونه‌ای نیست که دانش‌آموز را به مطالعه تشویق کند. جامعه نیز استقبال قابل ملاحظه‌ای از کتابخوانی ندارد و به این مقوله مهم فرهنگی، اهمیت چندانی (تحقیقات در این زمینه، حاکی از ان است که عوامل مختلف اجتماعی مانند رسانه‌های جمعی، کتابخانه‌های عمومی، فرهنگ عمومی جامعه و ... نقش بسیار مهمی در توسعه فرهنگ کتابخوانی در جامعه دارند. هزاره سوم، عصر خرد و دانایی و زمان ما، عصر ارتباطات است. وسایل ارتباطی و تکنولوژی پیشرفته ارتباطات، جهان را چنان کوچک کرده که مک لوهان، جامعه‌شناس معروف، نام دهکده جهانی بر ان نهاده است. انان که در این دنیای پیچیده، از اطلاعات بیشتری برخوردارند و از امکانات و وسایل ارتباطی پیشرفته‌تری بهره می‌گیرند، در انجام وظایف خویش موفق‌ترند. به بیان دیگر، آنان که بیشتر اطلاع دارند و بیشتر می‌دانند تواناترند. آموزش عادت به مطالعه، در جریان جامعه‌پذیری کودکان و نوجوانان، می‌تواند تاثیری قطعی روی تحولات جامعه داشته باشد و اصلاحات و نوسازی فرهنگی، ‌اجتماعی و سیاسی را به ارمغان آورد. نداشتن استراتژی درست مطالعه در بین دانش‌آموزان، در مطالعه کتب درسی داشته اثر منفی دارد سبب رشد معضل افت تحصیلی می‌گردد و افت تحصیلی باعث از بین رفتن بودجه‌ها و ناکام ماندن برنامه‌های آموزش و پرورش می‌شود. آشنا کردن کودکان و نوجوانان با مطالعه و آموزش کتابخوانی، نیاز واقعی عصر ماست. باید مطالعه و کتابخوانی که ویژگی اساسی و حیاتی انسان متمدن آغاز قرن بیست و یکم است، در ذهن و روح دانش‌آموز دمیده شود تا آنان دریابند که برای زندگی موفقیت آخرین در عالی‌ترین پیام‌های اعتقادی، اخلاقی و فرهنگی علمی را بر عهده دارد. کاهش مطالعه، به جامعه‌پذیر ناقص کودکان و نوجوانان ناشی از عدم مطالعه والدین و فرزندان و نداشتن درک صحیح از مسائل فرهنگی و اجتماعی و... به فاصله نسل‌ها و مشکلات روانی و رفتاری و سرگشتگی نوجوانان می‌انجامد.

ضرورت ترغیب کودکان و نوجوانان به مطالعه و کتابخوانی، ‌با عوامل زیر ارتباط محسوسی دارد:

·         تنوع نیازهای فردی و اجتماعی

·         تراکم و تنوع محتوای دروس در شاخه‌ها و رشته‌های مختلف تحصیلی

·         توسعه روز افزون دانش و اطلاعات

·         ایجاد زمینه‌های مناسب برای اوقات دانش‌آموزان، به منظور جلوگیری از بی‌کاری که عامل مهمی در شکل‌گیری ناهنجاری‌های اجتماعی است.

·         تغییر نقش سازمان‌های آموزش و پرورش، به عنوان نهادها تامین کننده نیازهای آموزشی و رشد ابعاد وجود آدمی.

باید در نظر داشت که ما در عصری به سر می‌بریم که از یک سو، گسترش دانش و اطلاعات به صورت انفجاری رخ می‌دهد از سوی دیگر دستیابی به اطلاعات و جریان اطلاعات و ارتباطات،‌ مرزها و محدودیت‌های گذشته را در نور دیده است.

شگردهای عملی ترویج فرهنگ کتابخوانی در بین دانش‌آموزان، با استفاده از نتایج آموزشگاهی و چندین طرح تحقیقاتی و پایان نامه‌ های مرتبط با بررسی عوامل ترغیب به مطالعه در ایران.

• ارائه دروس « شیوه‌ های مطالعه» در سال‌ های اول راهنمایی

• استفاده یک روز در هفته درس انشا یا ادبیات در کتابخانه مدرسه

• معرفی تعدادی کتاب غیر درسی مرتبط با درس داده شده توسط معلمان در کلاس

• ارائه کار پژوهشی در کلاس و مدرسه مرتبط با موضوع دروس مختلف

• اهدای بن کتاب به عناوین مختلف به دانش آموز

• برگزاری نمایشگاه‌ های کتاب، مسابقات کتابخوانی

• آشنا کردن والدین با فواید مطالعه غیر درسی دانش‌آموز

• کاهش حجم محتوای کتاب ‌های درسی

• مسئله محور کردن محتوای کتاب ‌های درسی

• به کارگیری کتابدار متخصص در کتابخانه ‌های آموزشگاهی

• عین ساختن محتوای کتابخانه بر مبنای نیاز کودکان و نوجوانان

• ساختن فضای مناسب مطالعه در مدرسه‌، خانه و...

• افزایش ساعات مورد استفاده دانش‌آموز در کتابخانه ‌های آموزشگاهی

• ایجاد کتابخانه ‌های شخصی در خانواده

• تلاش بیشتر رسانه‌ های جمعی برای ترغیب به مطالعه با طراحی برنامه‌ های آموزشی متعدد و مرتبط

راهکارهای پیشنهادی:

توجه به استاندارد های موجود در راه اندازی و ایجاد کتابخانه های عمومی و مجهز نمودن آنها به کتاب های جدید و به روز، تجدیدنظر در شیوه مجموعه سازی و انتخاب کتاب برای کتابخانه های عمومی، برگزاری جلسات نقد و بررسی کتاب با حضور نویسندگان و اعضای کتابخانه ها، برگزاری برنامه های جنبی از قبیل مسابقات کتابخوانی،  قصه گویی، شب شعر، نمایش فیلم، جهت جذب مراجعین، غنی کردن بخش مرجع کتابخانه های عمومی و استخدام کتابداران مرجع جهت پاسخگویی به پرسش های علمی مراجعین، توسعه و گسترش فضاهای مناسب مطالعه در کتابخانه ها، ایجاد و ارتباط و هماهنگی با مدارس جهت بازدید دانش آموزان از کتابخانه ها و حضور کتابداران کتابخانه های عمومی در مدارس و تشریح خدمات و فعالیت های کتابخانه از راهکار های ارتقا فرهنگ مطالعه و کتابخوانی می باشد.

 

[ ۱۳٩۱/٤/٢٤ ] [ ۱٠:۱٠ ‎ق.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

پنج اصل کتابداری رانگاناتان 

[ ۱۳٩۱/٤/٢٤ ] [ ۱٠:٠٩ ‎ق.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

کتاب و کتابخوانی در کلام مقام معظم رهبری 

 

وظیفه همه افراد فرهیخته و همه نهادهای فرهنگی کشور است که دراشاعه، گسترش و تقویت هرچه بیشتر مساله کتاب و کتابخوانی اهتمام ورزند و در یک کلام، همه درد آشنایان و دل آگاهان به منظور بسیج همگانی برای گسترش فرهنگ کتاب و کتابخوانی بپاخیزند، تا هنگامه خجسته ای پیش آید که در آن، «کتاب » همه جا، برای همه کس و در همه وقت به وفور یافت شود و مطرح باشد ونیز هیچ کس در هیچ جا، هیچ بهانه ای برای کتاب نخواندن نداشته باشد. مقاله حاضر را به بهانه «روز کتاب و کتابخوانی » به بیان رهنمودهای رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای،برگرفته از اثر جدید الانتشار «کتاب و کتابخوانی » اختصاص می دهیم.

فرهنگ کوثر

khamenei ketab 880822 0031 300x209 کتاب و کتابخوانی در کلام امام خامنه ای

کتاب و امام خامنه ای

جایگاه کتاب در فرهنگ و حاکمیت اسلامی

من هر زمانی که به یاد کتاب و وضع کتاب در جامعه خودمان می افتم، قلبا غمگین و متاسف می شوم. این به خاطر آن است که درکشور ما به هر دلیلی که شما نگاه کنید، باید کتاب اقلا ده برابراین میزان، رواج و توسعه و حضور داشته باشد. اگر به دلیل پرچمداری تفکر اسلامی و حاکمیت اسلام به حساب بیاورید، این معناصدق می کند; چون اسلام به کتاب خواندن و نوشتن، خیلی اهمیت می دهد. اگر هر منصفی به بیانات نبی مکرم اسلام و ائمه (علیهم السلام) و پیشوایان اسلام نگاه کند و ببیند که اینها در چه زمانی به کتاب و کتابخوانی دعوت می کردند و فرا می خواندند، همه افسانه ها از ذهنش شسته خواهد شد و خواهد فهمید که دشمنان اسلام جز این نداشتند که افسانه های کتاب سوزی و کتاب ستیزی را برسر زبانها بیندازند، چون اسلام پرچمدار کتابخوانی است.
نقش برجسته کتاب

در اهمیت عنصر کتاب برای تکامل جامعه انسانی، همین بس که تمامی ادیان آسمانی و رجال بزرگ تاریخ بشری، از طریق کتاب جاودانه مانده اند و روابط فرهنگی جامعه بشری نیز از پوشش کتاب و مبادلات فرهنگی تقویت شده است.
ضرورت نقد و بررسی کتاب

وقتی کتاب زیاد دراختیار همه قرار می گیرد، یک نوع حیرتی برای بعضی به وجود می آید که آیا این کتاب را بخوانیم، یا نخوانیم؟مفید است، یا مضر است، یا بی فایده است؟ کتاب بی فایده هم یعنی مضر است; زیرا انسان وقتی را صرف خواهد کرد. البته کتابی که به کلی بی فایده باشد، خیلی به ندرت می شود پیدا کرد. بالاخره هرکتابی یک نوع فایده یی دارد; لیکن وقت انسان محدود است. کسانی که اهل مراجعه به کتاب هستند، احتیاج دارند که اهل نظر و اهل اطلاع، کتابها را به آنها معرفی کنند. متاسفانه مطبوعاتی که از لحاظ وسعت و کیفیت، مخصوص این کار و شایسته این زمان باشد،نداریم. البته در گذشته بود. اما خیلی نادر بود و سطح خیلی بالایی هم نداشت. امروز هم در گوشه و کنار چیزهایی هست که البته کافی نیست. … کتابهای بسیاری نوشته می شود که اگرخواننده ای در باره این کتابها آگاهی لازم را داشته باشد، آنهارا به رعت خواهد خرید و خواهد خواند; بلکه دوبار خواهدخواند. الان آگاهی ندارد، سراغ این کتاب نمی رود. بسیاری ازکتابها به عکس هستند; یعنی اگر خواننده مشخصی آن آگاهی راداشته باشد، به این کتاب نگاه نخواهد کرد; چون مثلا وقتش راندارد; چون احتیاجی به این مقوله ندارد; یا به خاطر این که اشکالی در این کتاب هست، سراغش نمی رود. پس، کتاب جزو کارهای لازم است.
قرآن، برترین کتاب مرجع

در قدیم، عادت خواندن قرآن وجود داشت، که این را هم زمان پهلوی ها از بین بردند! همان طور که می دانید، پیرمردان و پیرزنان ما سواد فارسی خواندن نداشتند; اما قرآن را همه یادمی گرفتند; این چیز خیلی خوب و مغتنمی بود. خود قرآن کتاب خیلی مهمی است; به خصوص اگر با ترجمه همراه می شد; منتها آن هم ازبین ماها برداشته شد; بعد هم آن کاری که باید بکنند; نکردند;یعنی مردم را به کتاب عادت ندادند.
کتابهای دینی

مقوله دیگری که ما در آن کم کاری داریم که شاید باورکردنی هم نباشد. کتابهای دینی است! مثل این که ما روی کتابهای دینی و مسائل اسلامی متاسفانه کم کار می کنیم! این متون اسلامی بسیار ارزشمند است. ما به کتابهایی در ردیف کتابهای شهیدمطهری احتیاج داریم که مسائل اساسی اسلام را با یک بینش صائب وبه دور از کجروی و افراط و تفریط، با زبانی قابل فهم برای قشرهای متوسط جامعه که نه دانشمندان و نه اندیشمندن را ملاک می گیریم، نه سطوح خیلی پایین تر را … تبیین کند.
کتابهای سیاسی

آثار سیاسی که آگاهی دهنده ی به ملت ما باشد و بتواند قشرهای مختلف را دارای مغز سیاسی و قدرت تحلیل بکند، خیلی کم داریم;و این چیزی است که انقلاب به آن نیاز دارد. البته روزنامه ها ورسانه ها وبرخی از سخنرانیها امروز تاحدی نیازها را برآورده می کنند و در حدی که جامعه ما را سیاسی نگهدارند، خوب است; امادر حدی که قدرت بینش سیاسی و اوج این بینش را در افراد به وجود بیاورند، نه این طور نیستند; کتاب لازم است. جای کتاب رادر این زمینه هیچ چیز پرنخواهد کرد.
کتابهای تاریخی

من نمی دانم شماچه قدر از تاریخ معاصر اطلاع دارید و چه قدر آن را خوانده اید. چه قدر خوب است که شماها در تابستان که قدری فراغت پیدا می کنید، واقعا برنامه ریزی کنید و قدری از تاریخ معاصر، از جمله همین قضیه تنباکو را مطالعه کنید. کتابهایی هم در باره این موضوع نوشته شده، که مناسب است آنها را بخوانید.

البته مطالعه کتابهای امین را می گویم. بعضیهاهستند که چون پای روحانیت و دین در میان است، عنادی که با دین دارند، حاضرنیستند به افتخار به این بزرگی اعتراف کنند و آن را مطرح نمایند.
خواندنیها

قیمت این کتاب «جان شیفته » (رومن رولان) به مراتب از این بیشتر است; هم تاریخ است، هم ادبیات است، هم اخلاق است، هم هنراست. این کتاب، همه چیز است. این کتاب را من سالها پیش خواندم.

وقتی که جلد اول کتاب شما (فرهنگ جبهه) درآمد، طبعا به طورعادی مثل بقیه منشوراتی که پیش من می آورند، نشستم آن راخواندم. این کتاب از بس من را جذب کرد، تا آخرش خواندم; بعددیدم این کافی نیست، به خانه بردم و گفتم: «همه بنشینید این کتاب را بخوانید!» در جمع خانواده، جاهایی از کتاب را خود من باز کردم و خواندم. گفتم: «این کتاب اصلاباید در فضای خانه ها باشد و همه باید آن را همیشه داشته باشند.» این «حنابندان » آقای قدمی… . عجب کتاب خوبی است .

… این کتاب چه قدر خوب نوشته شده است.

چه قدر این کتاب «فرمانده من » عالی است و چه قدر من رامتاثر و منقلب کرد. یا بعضی از این داستانهای کوتاه، مثل «نجیب » یا «زنده باد کمیل » و … که یک عالم درس دهنده وروحیه دهنده است.

من نمی خواهم به بچه ها خیلی کتاب و رمان معرفی کنم; حالا ممکن است اسم مؤلفانش را بگویم. مثلا یک نویسنده معروف فرانسوی هست،به نام «میشل زواکو» که کتابهای زیادی دارد. من اغلب رمانهای او را در آن دوره (نوجوانی) خواندم. یا نویسنده معروف فرانسوی «ویکتور هوگو» که من کتاب «بینوایان » او را اولین بار در همان دوره نوجوانی از کتابخانه آستان قدس گرفتم وخواندم.

نمی دانم کدام یک از شما آن کتاب مربوط به امدادگران را نوشته اید. من دیدم که این کتاب واقعا چه قدر لازم است. معلوم بود که این فرد خودش امدادگر بوده است. بدون این که آدم امدادگر باشد، نمی تواند مطلبی بنویسد. یا آن کس که کتاب «آتش به اختیار» را نوشته است، پیدا بود که قاعدتا باید دیده بانی را … لمس کرده باشد.
لزوم گسترش زبان فارسی

هر جای دنیا که هستید، باید همت بگمارید که در آن جا زبان فارسی را به انواع و اقسام روشها دایر کردن کلاس، تشویق افرادبه خواندن کتابهای فارسی، پخش کردن برخی از کتابهای فارسی که در بعضی جاها طالب طبیعی دارد; مثل کتاب حافظ و سعدی که مردم در هندوستان و پاکستان مشتری این کتابها هستند، و از راههای دیگر، یا حتی در جلسات رسمی ترویج کنید. تا آن جایی که ممکن باشد،… یا عامل دیگری وجود نداشته باشد، از زبان فارسی استفاده کنید. چرا ترویج زبان فارسی؟ برای خاطر این که اگرشما بتوانید زبان فارسی را گسترش بدهید. همه این فرهنگی را که در حصارهای لغوی داخل کشور محدود و محصور است، یک جا به آن نقطه و آن شخص و آن دل و ذهنی که مخاطب شماست، منتقل کرده اید.

این بد است؟ یعنی کافی است که ما یک صدای فارسی را تقویت بکنیم; مخاطب ما در هر جای دنیا باشد، می شنود. بنابراین، زبان خیلی مهم است.
تلخیص آثار خوب

یک پیشنهاد هم، عرضه کتابهای جیبی و کوچک است. الان خلاصه کردن کتابهای بزرگ و ساده کردن کتابهای دشوار، در دنیا معمول است.

البته این کار را بیشتر برای خاطر آموزش زبان می کنند زبان را ساده می کنند. اما عملا کتاب خلاصه می شود. داستانهای بزرگ راخلاصه و کوتاه می کنند. مثلا داستان «بینوایان » را در یک جزوه صد، صد و پنجاه صفحه ای در می آورند، که داستان شیرینی خواهدبود و همه کس هم می خواند. اگر این کار راه بیفتد، خوب است.
نوجوانی و کتابخوانی

من در دوران جوانی زیاد مطالعه می کردم. غیر از کتابهای درسی خودمان مطالعه می کردم و می خواندم، هم کتاب تاریخ، هم کتاب ادبیات، هم کتاب شعر و هم کتاب قصه و رمان می خواندم. به کتاب قصه خیلی علاقه داشتم و خیلی از رمانهای معروف را در دوره نوجوانی خواندم. شعر هم می خواندم. من در دوره نوجوانی وجوانی، با بسیاری از دیوانهای شعر آشنا شدم. به کتاب تاریخ علاقه داشتم، و چون درس عربی می خواندم و با زبان عربی آشنا شده بودم، به حدیث هم علاقه داشتم. الان احادیثی یادم است که آنهارا در دوره نوجوانی خواندم و یادداشت کردم. دفتر کوچکی داشتم که احادیث را در آن یادداشت می کردم. احادیثی را که دیروز یاهمین هفته نگاه کرده باشم، یادم نمی ماند; مگر این که یادآوری یی وجود داشته باشد; اما آنهایی را که در آن دوره خواندم، کاملا یادم است. شماها واقعا باید دوره نوجوانی وجوانی را قدر بدانید. هرچه امروز مطالعه می کنید، برایتان می ماند و هرگز از ذهنتان زدوده نمی شود. این دوره نوجوانی،برای مطالعه کردن و یادگرفتن، که مطالعه کردن و یادگرفتن،دوره خیلی خوبی است; واقعا یک دوره طلایی است و با هیچ دوران دیگری قابل مقایسه نیست.
کتابهای جیبی

از بس در باره این مساله مهم (کتابخوانی) گفته ام و به من هم گفته نشده که چه قدر اثر دارد، حقیقتا وقتی می خواهم بار دیگراین مساله را بیان کنم، دچار تردید می شوم که این دیگر جزوگفتار لغو نباشد! من نمی دانم واقعا این تکرار، اثر کرده، یانکرده است; شما باید آن را بگویید. واقعا آماری بگیرید،ببینیم کتابخوانی چه قدر رشد می کند. بیایید کاری کنید که مردم کتابخوان بشوند. در دنیا «کتاب جیبی » اساسا برای این به وجود آمد که مردم کتابخوان بشوند; یعنی کتاب را در جیبشان بگذارند و مثلا هنگامی که به قطار زیرزمینی یا اتوبوس سوارمی شوند، آن را باز کنند و بخوانند. این کاری است که اگر باب شود، بسیاری از وقتهای مرده، زنده خواهد شد.
تکرار و تاکید چرا؟

من اگر هر روز یک ساعت باید حرف بزنم و نتیجه اش این باشد که مردم کتابخوان بشوند، حاضرم روزی یک ساعت و نیم حرف بزنم! اگرطوری بشود قضیه را حل کرد، حرفی نیست. بله، ما باید عرضمان رابه مردم بکنیم و بنده هم عرض می کنم; منتها چیزهایی هست که باگفتن تنها تمام نمی شود. معلومات خاصیتش این است که یک بار که چیزی را گفتیم، طرف می فهمد; دیگر لازم نیست آن را دوباره، سه باره، ده باره بگوییم، می شود تکرار ممل لیکن اخلاقیات وخلقیات و عادات و رفتارها این طوری نیستند. وقتی کسی عادت ناپسندی دارد، کافی نیست که بگوییم آقا! این عادت ناپسند است، یا این کار را انجام نده، یا این کار را انجام بده. یک بارتذکر بدهیم و بگوییم ما گفتیم، دیگر تکلیفمان تمام شد; نه،این طوری نیست. این گفتن و باز گفتن و باز گفتن و به زبانهای گوناگون گفتن و از همه طرف گفتن و او را با فکر محاصره کردن می خواهد، تا یک عادت از میان برود، یا به وجود بیاید.
ریشه تاریخی عدم رواج کتابخوانی

با تلخی باید اعتراف کنیم که رواج کتاب و روحیه کتابخوانی درمیان ملت عزیز ما که خود یکی از مشعل داران فرهنگ و کتاب ومعرفت در طول تاریخ پس از ظهور اسلام بوده است. بسی کمتر از آن چیزی است که از چنین ملتی انتظار می رود. و این پدیده نیزمانند بیشتر پدیده های ناگوار در کشورما، نتیجه فرمانروایی پادشاهان و فرمانروایان ظالم و فاسد و بی فرهنگ و بی سواد براین کشور در دویست سال گذشته است. در دورانی که برخی ملتهای دیگر به سوی دانش و پژوهش و معرفت روی آورده بودند، ملت کهن وبا استعداد ما در زیر سلطه آن انسانهای پلید و خود پرست وزورگو و نااهل، از دانش و معرفت دور ماند و در دوره اخیر که حکومت دست نشانده و فاسد پهلوی، همه کارها را برابر خواست بیگانگان و دشمنان این ملت وبه زیان این ملت انجام می داد، نه تنها تلاشی برای ترویج کتاب و کتابخوانی نشد، بلکه با ایجادسرگرمی های ناسالم و دامن زدن به آتش غرایز جنسی درمیان جوانان، این ضرورت فوری و فوتی را هر چه بیشتر، از میدان دیدو توجه مردم بیرون راندند و در یکی از بهترین دورانهایی که شرایط جهانی، دگرگونی های اساسی در وضع نابسامان ملت ایران رابرمی تافت، ملت مظلوم ما را از آن محروم ساختند و کار را به آن جا رساندند که بنابرگزارشهای همان روزگار، در شهر تهران وبرخی شهرهای دیگر، شماره میخانه ها، بیش از شماره کتابخانه ها وکتابفروشی ها و یا چند برابر آنها بود.
عامل نیکبختی

همه دستاوردهای بشر در سراسر عمر جهان، تا آن جا که قابل کتابت بوده است، در میان نوشته هایی است که انسان ها پدیدآورده اند و می آورند. و در این صورت، مجموعه بی نظیر آموزش های آسمانی و درسهای پیامبران به بشر، دانش ها و شناخت هایی است که سعادت بشر بدون آگاهی از آن امکان پذیر نیست.
خوگرفتن با کتاب

کتاب مقوله بسیار مهمی است. البته من به کارهای هنری و تصویری تلویزیون، سینما، یا از این قبیل چیزها خیلی اعتقاد دارم;اما کتاب نقش مخصوصی دارد. جای کتاب را هیچ چیزی پر نمی کند.

کتاب را باید ترویج کرد،… مردم باید به کتابخوانی عادت کنندو کتاب وارد زندگی بشود. چندی پیش من دیدم که همین تلویزیون با بعضی از جوانان مصاحبه کرده بود و پرسیده بود که: آقا! شماکتاب می خوانید؟ پاسخ داده بودند که: نه، اصلا کتاب را جزوضروریات زندگی نمی دانند.
بهره گیری بهینه از عامل زمان

افرادی که کار روزانه دارند اداری، کاسب، روستایی، کشاورز وامثال اینها اگر مثلا شب یا بین روز به خانه می آیند، بخشی اززمان را ولونیم ساعت برای کتاب خواندن بگذراند، چه قدرکتابها را در همین نیم ساعتها می شود خواند. بنده خودم دوره های بیست و چند جلدی کتابها را در همین فاصله های ده دقیقه، بیست دقیقه، یک ربع ساعت، خوانده ام!… شاید من از صدها جلد کتاب همین طور در این فاصله های کوتاه استفاده کرده باشم. بسیاری راهم می شناسم که این طور هستند. . .. من یک دوره کتاب… هشت جلدی را … در اتوبوس مطالعه کردم! این بایستی یک سیره و سنت رایجی بین مردم ما بشود که کتاب را بخوانند و به بچه هایشان یاد بدهند. خانمها در خانه ها کتاب بخوانند و معلومات را فرابگیرند.
خوب خواندن کتاب، و کتاب خوب خواندن

کتابخوانی چیزی است که برای یک ملت، فریضه و لازم است. آن مردمی که اهل کتاب خواندن باشند، از لحاظ معلومات انس نداشته باشند، تفاوت می کنند. خوشبختانه کتاب زیاد هست و کتابهای زیادی چاپ می شود. نمی خواهم عرض بکنم که همه آنچه که چاپ می شود، کتابهای خوب و مفیدی است; نه، ای بسا کتابی چاپ می شودو به بازار هم می آید، اما کتاب مفیدی نیست; یک کتاب بی فایده وعاطل و باطلی است و کسی از آن استفاده ایی نخواهد کرد. و ای بسا کتابی که چاپ می شود و به بازار هم می آید و مضر است; نه این که فایده ندارد; بلکه ضررهم دارد! الان ما در بازار کتاب کشور، چنین کتابهایی را داریم و اینها در دسترس مردم هم هستند! اینها بخش کمی از کتابهای چاپ شده هستند. اکثر آنچه که چاپ می شود، چه از جهات علمی، چه از جهات فرهنگی، چه از جهات دینی، چه از لحاظ معارف گوناگون اسلامی، چه از لحاظ ادبی وهنری، مفید است. معارفی که درکتابها هست، مردم ما از آنهابی نیاز نیستند; باید این کتابها را بخوانند. انس با کتاب، چیزبسیار با ارزشی است و من خواهش می کنم که… همه و همه… باکتاب انس پیدا کنند.

 

[ ۱۳٩۱/٤/٢٢ ] [ ۸:٠٠ ‎ق.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

ترویج فرهنگ کتاب وکتابخوانی


 

 پرورش وتربیت خواندن ازروزهای اول زندگی وکودکی ودرمحیط خانه وخانواده شروع می گردد وتا آخرین مراحل وعالیترین تحصیلات دانشگاهی ادامه پیدا می کند،پدران ومادران باید عادت کتابخوانی را درفرزندان خود بوجود بیاورندو همچنین مربیان تربیتی که نقش مهمی درتربیت دارند به خردسالان وکودکان آموزشی که لازم وکافی می باشدبدهند تاآنها رابه کتاب خوانده راغب کند واگر این آموزش توسط رسانه های همگانی باشد تاثیر بیشتری دربرخواهدداشت. واما عادت نمودن به کتابخوانی لازم وکافی نبوده ومیبایست نسبت به تحکیم وتداوام آن عادت نمودکه هدف ومقصود مطالعه را تحقق ببخشدوبرای تدوام عادت خواندن میبایست نظامهای دیگر هم به یاری وهمکاری نظام آموزش بیایندخصوصا رسانه های همگانی وامکانات وابرازهای ارتیاطی فراگیرنقش پیگیر وهماهنگ کننده رادررشدکتابخوانی درجامعه برعهده بگیرند.

   اسلام که دینی عالم گیر می باشدبه کتاب وکتابت عجین شده است ومعجزه آن کتاب (قرآن کریم)بوده به اندازه لازم درتشویق وترغیب به امر کتاب وکتابخوانی وگسترش وتوسعه کتابخانه سفارش نموده است.

   دنیای بزرگ وشگفت انگیز کتاب وکتابخوانی به گروه خاصی  وویژه ای تعلق نداشته وهرفرد باید باکتاب زندگی کندومطالعه وکتابخوانی باید بعنوان یک  نیاز واحساس دایمی لازم وروزانه درمیان عموم رایج ومطرح باشدتاافراد جامعه به خواندن ومطالعه ترغیب وفرهنگ کتاب وکتابخوانی رواج یابد.

نقش واهمیت کتاب وکتابخوانی

   درباره اهمیت کتاب وکتابخوانی این است که بانهادینه کردن عادت به مطالعه درهمه تفکرات واندیشه ها ودلها اقدام تاباهمگانی کردن شور ،شوق  وعشق به کتاب وکتابخوانی که آن درجامعه استمرارداشته باشد.اما جای تاسف داردکه عادت به مطالعه  جایگاهی دررشد همه جانبه درهمه سطوح اجتماع ما پیدا نکرده است.وهنوز که است عده ای ازخواندن سرباز می زنندکه می بایست درپیشگیری ازتوسعه وگسترش بیشتراین آفت بمنظور رشد واعتلای فرهنگ عمومی کوشش وتلاش زیادی نمود نمودواین معضل بزرگ راباجدیت وسخت کوشی هرچه تمامتر ازجامعه دورکردوحالا موقعی آن شده است که همه انگیزه ها وموانعی که به هردلیل درزمینه کتاب  وکتابخوانی ایجاد شده است کنار رانده وبایاری ،کمک  ،مردانگی واراده قاطع تصمیم شکست ناپذیری گرفته ونسبت به احیای کتاب وکتابخوانی اقدام کنیم.

   اهمیت کتاب هنگامی که روح به معنا اینکه درپیکره هنر دمیده گرددومعنویت به شکل هنری ارائه می شود درجه تاثیر گذاری وماندگاری آن به شدت روبه فزونی می رودوپرداختن به اصولی ازمسایل فرهنگی کشورازجمله مسئله کتاب وکتابخوانی وراه حلهای جهت رفع معضلات ،تنگناها ومشکلات آن، اگرچه اموری است که نیازمند همت همگانی می باشدولی بخشهای دولتی مسئول آن هستندومی بایست درراه آن سرمایه گذاری نموده وبابصیرت وقدرت نظارت لازم برمسایل فرهنگی داشته باشندوآن راسروسامان دهندودستگاههای دولتی اداره کننده کشورمی بایست باپیشتازی کسانی را  که دارای تفکر واهل قلم هستند ترغیب نمایندتابه مطالعه وتحقیق دست زده وحاصل ونتیجه تلاشهایشان رادرمعرض استفاده کننده وهمگان بگذارندوازاین طریق می توان فرهنگ جامعه را به پویایی وبالندگی رساند.

تجزیه وتحلیل ازکمیت کتاب نقش آن را کم رنگ می کندکه باید مستقیما نویسنده راواردعمل نمودنویسنده ای که باخواندن کتاب آغاز می نمائید وازاول نویسندگی  دانشی رانداشته وبامطالعه بیشتر  به نویسندگی دست یافته است واوفردی کاملا خاصی می باشد.

   درموقع تبلیغ وتمجیدکتاب وکتابخوانی می بایست مسئولیت عرضه کننده وپدیدآوردگان کتاب که دارای اهمیت ومسئولیت سنگینی بوده اند  اشاره نمودواقعا کسانی که برای غذای روان واندیشه نسبت به تهیه وتوزیع کتاب می پردازندباید بداند که درباره خدمت به اینگونه کارها فایده داشته وهمچنین دارای پاداش بزرگی است.

پیامی که در نمایشگاه کتاب درباره اهمیت ولزوم کتابخوانی می باشد ضرورت دارد وباید اهمیت آن را درنظر گرفت جهت بالابردن شکوفایی بیشتر استعدادها توانمند که برای درک وفهم عمیق حقایق همگانی باتحولات علمی وفنی غنا ساختن آن وسازماندهی برتلاشهای فرهنگی وایجاد نظام اطلاع رسانی منسجم وتوانمندضرورت داردوبربهره وری آن درنمایشگاههای کتاب به بازدهی وافزایش آنها کمک می کنند.

   هرگاه ضرورت کتابخوانی واهمیت آن برای همگان تفسیروتعبیرگردد درآن صورت درهیچ جای نباید فردی یافت شود که بامطالعه بیگانه باشدودرهیچ مکان وزمانی نباید وجوداشته باشدمگر نقش محدودی که کتاب درآن نادیده انگاشته شودوافرادرا ازمطالعه می نمایند.

راهها وشیوه های کتاب وکتاب خوانی

      برای ایجاد جذب وجلب افراد به مطالعه راههای می باشد تاآنهارابه کتاب وکتابخوانی ترغیب وتشویق نمائیدکه دراین مقاله به تعدادی ازشیوه های که درراغب کردن مردم به مطالعه راسبب می گرددبیان نمائیم وآن

 

روشهاعبارتند از:

1- برگزاری مسابقات  کتابخوانی وخلاصه نویسی کتابها می توانند گرایش افراد رابه مطالعه منجر کند واین گونه مسابقات باید ازروی اصول وسنجیده برگزار شود که این زمینه ساز عده ای زیادی از افراد به مطالعه خواهد شد.

2- باگزیده نویسی وخلاصه سازی تعدادی از کتب حجیم وقطورمردم را به مطالعه ترغیب کردکه اغلب به خاطر گرفتاری ونداشتن فرصت کافی ازمطالعه باز می ماندوقتی که آثار خوب ،مفیدوارزنده راخلاصه گردد می تواند دررغبت بعضی از افراد به مطالعه راافزایش داده  ودرآن امر کتاب وکتابخوانی موثر باشد.

3- فراهم کردن امکانات وفرصتهای مطالعاتی برای کودکان ونوجوانان که نیاز به کمک دارندعلاوه برکوشش وتلاش خودآنان نیاز به تلاشها وبرنامه ریزی  ومشارکت حساب شده مربیان دارندجهت تشویق وترغیب آنهابه مطالعه باید نست به تهیه وخریدکتاب آنهارا همراهی کرد وجهت بازدید به نمایشگاهها وفروشگاههای کتاب ویا هدیه کتاب آنها راراغب نمودوبه کودکان قبل ازدبستان باید اهمیت دادکه می تواندباگرفتن هدیه  برجسته ای ازاولیاومربیان علاقه کودکان رابه کتاب وکتابخوانی تعیین وتثبت کردوآنهارا به این راه کشاند.

4- برای ترغیب وعلاقمندکردن کودکان به کتاب وکتابخوانی این است همانطور که بزرگترها مطالعه می نمایندمی تواندکتابهای کودکانه را گزینش کند ودرفرصتهای  که کاری ندارندبرای کودکانشان آن رابخوانندکه این کارسبب کتابدوست وعلاقمند به کتابخوانی بارآمده واین عشق تدریجا دروجود کودک نهادینه می گردد

5- کتابهای تازه وجدیدی به مجموعه ای کتابخانه ها باید افزود. که این مقوله گوارا ودلنشین بوده و به حیات وپویایی کتابخانه  را  تامین وتضمین می کندوبا فزونی بخشیدن به طالبان دانش وبینش آنهاراترغیب نمود،هرگاه امکانات لازم وضروری رابه کتابخانه ندهندآن کارائی حودرا از دست می دهدوقدرت جذب عضوهای جدید رانداردواعضا ومراجعین که قبلا داشته رو به کاهش می گذردبدینوسیله همواره باید کتابخانه هارا  ازلحاظ کتاب تقویت کرد.

6- می بایست با برداشتن گام موثری که مردم را به طرف کتاب وکتابخوانی ترغیب می نمائید وآنها رابه سوی کتاب وکتابخوانی سوق می دهدگامی ارزشمند وتلاشی بزرگی برداردوبایافتن چنین راههای ازقبیل برگزاری نمایشگاههای دایمی کتاب،مسابقه کتابخوانی همراه بااختصاص جوایز برای کتابخوانهاوبرای تلاش بیشتر دراین مسیر باید وسایل رافراهم کردکه ازکارهای اساسی وارزنده،مفید وثمربخش باشد.

7- یکی ازعمده ترین وبهترین راهها افزایش اطلاعات عمومی مطالعه کتاب  می باشدکه همین زمینه ساز گامهای بعدی برای رفع نیاز می باشدوبه گونه مطلوب آنها رابه قله پیشرفت درهمه زمینه های مادی ومعنوی می رساند.

8- ازراههای استفاده ازکتاب خرید آن نمی باشدبااستفاده ازراههای همچون به کتابخانه مراجعه وکتاب به امانت بگیرندوحتی باکرایه کردن کتاب می توان به دنیای شگفت انگیز ،زیبا ودوست داشتنی ارتباط برقرار کردواین رابطه هرروز مستحکم وبادوام تر می شود.

اگربتوان مردم راباهرترتیب که می باشدبه کتاب وکتابخوانی تشویق وترغیب کردواستعدادهای که درجامعه می باشد شناسایی کرد میتوان به توسعه وپیشرفت کشوروجامعه امیدواربودواینکه نتیجه می گیریم اگرفرهنگ کتاب ومطالعه درجامعه مارونق پیداکندوعلاقمندان زیادی به آن روآورندباعث توسعه وگسترش کشور وسرفرازی ملت وجامعه خواهدشد.

 

[ ۱۳٩۱/٤/٢٢ ] [ ٧:٥٥ ‎ق.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

مطالعه با بهترین روش

 


بی شک همه ما در زندگی روزمره خود به مطالبی دست می یابیم که به یاد سپردن آن برای ما نوعی دغدغه محسوب می شود.

 

مطالعه

گرچه خواندن ، یکی از اجزای اصلی مطالعه است اما مطالعه فقط شامل خواندن متون درسی نیست. مطالعه فرآیندی هدفمند است که برای رسیدن به مقصود و منظور معینی تدارک دیده شده است.

مطالعه متون درسی مراحل گوناگونی دارد که با توجه به موضوع و ماده درسی می تواند متفاوت باشد. به عنوان مثال مطالعه برای موفقیت در امتحان معادلات دیفرانسیل با مطالعه برای موفقیت در امتحان درس معارف  تفاوت دارد. بنابراین اولین نکته ای که در این زمینه  باید مورد توجه قرار گیرد این است که برای هر ماده درسی روش مناسب مطالعه خاص آن درس را بکار ببریم.

مطالعه خود را بر اساس انتظارات استاد تنظیم نمائید. مطالعه شما باید به گونه ای باشد که شما بتوانید در زمان لازم به اهداف از پیش تعیین شده دست یابید.

بطور کلی خواندن شفاهی به تنهایی روش کارآمدی برای مطالعه هدفمند نمی باشد. سعی کنید در زمان مطالعه از یادداشت برداری، خلاصه نویسی و فهرست نویسی دروس استفاده نمائید. نخست مواد و موضوعاتی را که در کتاب درسی آمده است، به منظور کسب یک اندیشه کلی بررسی کنید. این نگاه کلی باید شامل یادداشت کردن فصول، بخش ها و عناوین هر فصل باشد.

دومین گام در مطالعه ، خواندن گسترده مطالب هر فصل می باشد. فنون زیادی ممکن است در اینجا بکار آید که خلاصه نویسی در هنگام مطالعه یکی از بهترین راهکارهای افزایش یادسپاری است.

 

خلاصه نویسی

برای ایجاد ساختمان ذهنی، بهتر است که رابطه میان نکات اصلی و جزئیات را به صورت یک طرح یا یک شکل مجسم کنید. برای مثال، مطالب را می توان به  صورت طرح شاخه ای، هرمی، شعاعی و یا سلولی تهیه کرد.

تهیه خلاصه ای از مطالب درسی این امکان را به خواننده که به یک نقشه و کلید برای فهم مطالب دست یابد.

برای ایجاد ساختمان ذهنی، بهتر است که رابطه میان نکات اصلی و جزئیات را به صورت یک طرح یا یک شکل مجسم کنید

خلاصه، مروری بر مطالبی است که خوانده اید. در واقع بیان مجددی است از نکات اصلی به زبان خود شما. یک خلاصه نه تنها باید شامل نکات اصلی باشد بلکه باید بیان کننده روابط میان نکات اصلی و دلایل مولف در ارتباط دادن این نکات باشد و بطور منطقی نکات اصلی را به تز اصلی ربط دهد.

 

خلاصه ها به سه منظور نوشته می شوند:

* خلاصه ها نوعی وارسی از فهم و درک شماست.

* خلاصه ها کار مرور کردن را آسانتر می سازند.

* خلاصه ها نگهداری مطالب را در حافظه تقویت می کنند.

مطالعه

 

شواهد نشان می دهند که یادآوری مطالب پس از یک مدت طولانی، بدون خلاصه کردن گاه به گاهی آنها میسر نیست.

سومین گام در مطالعه ارزشیابی از میزان یادگیری است. بدون ارزشیابی از میزان یادگیری هر گونه مطالعه ای بی فایده است. برای انجام این کار، در حالی که مطالعه می کنید سئوالاتی را روی یک صفحه سفید یادداشت نمائید و بعد از اتمام مطالعه سعی کنید به این سئوالات پاسخ دهید. در صورتی که نتوانستید به بیشتر سئوالات پاسخ دهید نیاز به تکرار و تمرین بیشتری دارید.

اگر جواب را می دانید ولی قادر نیستید که آن را با عبارات منطقی و منظمی بیان نمائید، از این پس باید مطالب را با تسلط بیشتری یاد بگیرید.

قدرت و توانایی شرح کامل پاسخ، بهترین دلیل بر فراگیری کامل است و بهترین وسیله برای تسلط بر اضطراب امتحانات می باشد.

 

[ ۱۳٩۱/٤/٢۱ ] [ ۱٢:٤٤ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

کتاب کیلویی چند؟! / کارتون: رسول آذرگون

کتاب و کتابخوانی / کارتون: سجاد جعفریبه مناسبت نمایشگاه کتاب / کارتون: طاهر شعبانی

[ ۱۳٩۱/٤/٢۱ ] [ ۱٢:٤۱ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

[ ۱۳٩۱/٤/٢۱ ] [ ۱٢:٢٧ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]


   
جلسه ستاد برنامه ریزی اداره کل کتابخانه های عمومی استان همدان برگزار شد

اولین جلسه ستاد برنامه ریزی اداره کل کتابخانه های عمومی استان با حضور روسای کتابخانه-های عمومی شهرستانها و کارشناسان ستادی در دفتر مدیر کل برگزار شد .

 به گزارش روابط عمومی اداره کل کتابخانه های عمومی استان همدان ،  ارشاد استعدادی مدیر کل اداره کتابخانه­های عمومی استان با اشاره به دغدغه های مقام معظم رهبری در خصوص سرانه پایین مطالعه در کشور ، منویات معظم له را چراغ راه برای کتابداران و مسئولان کتابخانه ها عنوان کرد .
وی اثر سنجی از کارها را مهمتر از نظر سنجی دانست و افزود: سنجش و رصد نتایج کار، نواقص را بر طرف و کار ها را پخته تر می کند.
وی گفت: تعامل سازنده و رایزنی­های مفید با شهرداری ها و فرمانداری ها می­تواند موجب ارتقای کتابخانه ها در سطح شهرستان ها شود .
در این جلسه از جواد معینی رئیس کتابخانه های شهرستان کبودرآهنگ به عنوان شهرستان برتر در تدوین سند راهبردی با اهدا کارت هدیه تقدیر شد و توکلی رئیس کتابخانه های شهرستان رزن به عنوان مدیر کل ستاد برنامه­ریزی انتخاب شد .
مستان مسئول برنامه ریزی اداره کل با اشاره به بودجه اداره کتابخانه های عمومی استان، برنامه ریزی برای کتابخانه ها را متفاوت با سالهای گذشته دانست و افزود : با توجه به نوع برنامه ریزی­ها روسای کتابخانه های عمومی شهرستان ها باید رایزنی و تعامل بیشتری با شهرداری ها و فرمانداری ها برای جذب و افزایش بودجه داشته باشند .
روسای کتابخانه های عمومی شهرستان ها با تاکید بر تلاش جهت تحقق منویات مقام معظم رهبری و اهداف ترسیم شده نهاد ، کمبود نیرو را یک معضل برای کتابخانه ها دانست و خواستار تامین نیرو شد.

[ ۱۳٩۱/٤/٢۱ ] [ ۱٢:٢٤ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

لیست کتابخانه های استانها
  لیست کتابخانه های استان همدان
 
 
 
نام و آدرس کتابخانه های استان همدان
 ردیف  نام کتابخانه
نام شهرستان
آدرس شماره تلفن ( با ذکر کد ) نوع کتابخانه درجه وضعیت
عمومی  مشارکتی فعال غیرفعال در شرف تاسیس
1 کتابخانه آزادی همدان فلکه فردوسی - خ طالقانی - جنب پارک کودک کتابخانه آزادی 0811-8264546 O   1 P    
2 شهید دستغیب همدان همدان- مریانج- بلوار بهشتی بن بست زینبیه کانون قرآن مریانج 08114262100 O   3 P    
3 کتابخا نه شاهد همدان خ.شهدا-میدان شاهد-انتهای پارک شاهد-روبروی پمپ گاز 0811-2651899 O   1 P    
4 کتابخا نه مدرس همدان شهرک مدرس خ عدالت جنب کانون پرورش فکری 08118290330 O   2 P    
5 کتابخانه شهید مطهری همدان فامنین - خیابان شهید مطهری - روبروی مسجد اعظم 08127223989 O   2 P    
6 کتابخا نه شهیدان حجازی همدان  همدان -خیابان بوعلی کوچه نصرت جنب پارک شهیدان حجازی 0811-8255661 O   2 P    
7 کتابخا نه فرهنگیان همدان شهرک فرهنگیان-فاز1- حنب پارک شهید باهنر  0811-2549266 O   1 P    
8 کتابخانه پروین اعتصامی  همدان  اسلامشهر : کوچه رنجبران (عقیل نهم )  0811-4229010 O   2 P    
9 کتابخا نه امام خمینی همدان خیابان شهید مطهری جنب درمانگاه 08127622206 O   4 P    
10 کتابخا نه اعتمادیه همدان کوی محمدیه -بلوار بهارستان 0811-8241222 O   1 P    
11 کتابخا نه امام حسین همدان شهرک مدنی سه راه هنرستان جنب هنرستان هنرهای تجسمی 08114281550 O   3 P    
12 کتابخا نه شهداء خضر همدان همدان خضر پارک شهدای خضر کتابخانه عمومی شهدای خضر 0811-2640607 O   3 P    
13 کتابخا نه بیامبرص همدان استان همدان: شهر جورقان- محله گمار-خیابان رجایی  08114373986 O   4 P    
14 کتابخا نه شهید بهشتی ملایر خیابان شهید احمد وفایی-بازار میوه وتره بار 0851-2225588 O   1 P    
15 کتابخا نه علامه امینی ملایر میدان آزادگان -بلوار 15 خرداد 0851-2215000 O   3 P    
16 کتابخا نه علامه مجلسی ملایر انتهای بلوار سیف الدوله-ابتدای پارک سیفیه 08512222820 O   1 P    
17 کتابخا نه توحیدسامن ملایر خیابان شهید بهشتی-خیابان 15 خرداد-جاده طجر 0852-2522555 O   2 P    
18 کتابخا نه شهداءگمنام ملایر جوکار-خیابان انقلاب اسلامی 0852-2723700 O   3 P    
19 کتابخا نه شهیدمفتح ملایر روستای کهکدان 0 O   4 P    
20 کتابخا نه جوزان ملایر روستای جوزان 0852-2353164 O   4 P    
21 کتابخا نه آورزمان ملایر روستای آورزمان 0852-2583400 O   4 P    
22 کتابخا نه ولایت ملایر خیابان طالقانی-16متری دوم شمس آباد 0851-2244848 O   3 P    
23 کتابخا نه دانشجو ملایر خیابان خلبان-پارک جنگلی خلبان 0851-3332221 O   3 P    
24 کتابخا نه ازندریان ملایر ازندریان 0852-2834111 O   4 P    
25 کتابخا نه حسین آبادناظم ملایر روستای حسین آباد ناظم -خیابان جانبازان 0852-2574020 O   4 P    
26 کتابخا نه اسلام آباد ملایر روستای اسلام آباد 0 O   4 P    
27 کتابخا نه شهید ترکاشوند ملایر روستای نازول 0 O   4 P    
28 کتابخا نه علی آباددمق ملایر روستای علی آباد دمق 08522744300 O   4 P    
29 کتابخا نه طجر       O   4 P    
30 کتابخا نه شهید حیدری نهاوند میدان امام بلوار شهید بهشتی پارک ولیعصر 08523233377 O   1 P    
31 کتابخا نه شهید قدوسی فیروزان خ ایثارگران 08523722100 O   3 P    
32 کتابخا نه آیت ا...نهاوندی نهاوند بلوار ش بهشتی روبروی خانه معلم 08523243852 O   2 P    
33 کتابخا نه امام علی (ع) نهاوند شهرک شهید حیدری -نبش میدان 7 تیر 08523263436 O   3 P    
34 کتابخا نه شهیدمدنی تویسرکان بلوار سرکان - جنب اداره پست  08524222780 O   1 P    
35 کتابخا نه شهیدصدوقی تویسرکان سرابی - خیابان امام حسین (ع) - پارک امامت 08524224936 O   2 P    
36 کتابخا نه رضی الدین آرتیمانی تویسرکان بلوار معلم - جنب پارک نبوت 08524222880 O   1 P    
37 کتابخا نه باقرالعوم سرکان تویسرکان سرکان - خ امام خمینی ( ره ) - خ 7 تیر  08524433828 O   2 P    
38 کتابخا نه شهیدرجایی اسدآباد  اسدآباد - خ امام - پارک شهید رجائی  0812-3222595 O   1 P    
39 کتابخا نه آجین اسدآباد  آجین - جاده کلیایی - پشت پاسگاه نیروی انتظامی  0812-3582100 O   4 P    
40 کتابخا نه شهیدقهاری اسدآباد  چنار علیا ء - پشت مدرسه های شبانه روزی  0 O   4 P    
41 کتابخا نه اشرفی اصفهانی کبودراهنگ بلوار بعثت - بالاتراز فرمانداری سابق  08125223161 O   2 P    
42 کتابخا نه گل تپه کبودراهنگ  گل تپه میدان جهاد  5723366 O   3 P    
43 کتابخا نه ویان کبودراهنگ خیابان شهدا کوچه امام حسن مجتبی 08125342070 O   3 P    
44 کتابخا نه غدیر کبود  راهنگ  میدان امام حسین (ع)  08125225888 O   3 P    
45 کتابخا نه شیرین سو کبودراهنگ خیابان شهدا - جنب دبیرستان امام مهدی (عج )  08125363288 O   4 P    
46 کتابخا نه شهیدباهنر بهار بهار- خیابان امام خمینی (ره) جنب دانشگاه پیام نور  08124222688 O   2 P    
47 کتابخا نه فجرصالح اباد بهار صالح آباد - خیابان امام (ره) پشت بانک ملی  08124422366 O   2 P    
48 کتابخا نه علامهطباطبائی بهار لالجین - خیابان امام (ره) جنب پارک کودک  08124522250 O   2 P    
49 کتابخا نه آیت ا...بهاری بهار بهار- انتهای خیابان شهید مدنی - مجتمع فرهنگی و هنری  08124221443 O   2 P    
50 کتابخا نه فرهنگ حسین آباد بهار لالجین - روستای حسین آباد کارخانه قند همدان  08124452188 O   4 P    
51 کتابخا نه امام خمینی مهاجران بهار لالجین - روستای مهاجران  08124362777 O   4 P    
52 کتابخا نه امام علی زاغه بهار بهار - روستای زاغه  08124762121 O   4 P    
53 کتابخا نه ملاحسینقلی شوندی رزن رزن -شهرک فرهنگیان -انتهای فاز 1 08126222253 O   3 P    
54 کتابخا نه شهید مفتح دمق رزن بخش سردرود-شهر دمق-بلوار شهید مفتح 08126723451 O   3 P    
55 کتابخا نه شهداءگمنام رزن  رزن رزن- خیابان اندیشه  08126222063 O   2 P    
56 کتابخا نه علامه دهخدا رزن قروه -میدان امام - 08126563925 O   3 P    
57 کتابخانه  دره مراد بیک  همدان  همدان - کوی دره مراد بیک  0811 O         P
58 کتابخانه چنار  اسدآباد  اسد آباد - چنار سفلی    O         P
59 کتابخانه پارک باهنر  اسدآباد  اسدآ باد پارک شهید باهنر    O         P
60 کتابخانه قباق تپه  کبودرآهنگ  روستای قباق تپه    O         P
61 کتابخانه داق داق آباد  کبودرآهنگ  روستای داق داق آباد    O         P
62 کتابخانه شاهنجرین  رزن  روستای شاهنجرین    O         P
63 کتابخانه کرفس  رزن  روستا ی کرفس    O         P
64 کتابخانه شاره 2 رزن  رزن  مجتمع اداری رزن    O         P
65 کتابخانه بابا نظر  رزن  روستای بابا نظر    O         P
66 کتابخانه دستجر  کبودرآهنگ  روستای دستجرد   O         P
67 کتابخانه حصار علی آباد  همدان  همدان - حصار راه علی آباد    O         P
68 کتابخانه مرکزی همدان  همدان  همدان - تپه مصلی    O         P
69 کتابخانه برزول  نهاوند  نهاوند - شهر برزول    O         P
70 کتابخانه گیان  نهاند نهاوند شهر گیان    O         P

[ ۱۳٩۱/٤/٢۱ ] [ ۱٢:٢٢ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

اﺳﺎﻣﯽ ﮐﺘﺎﺑﺪاران اﺳﺘﺎن ﻫﻤﺪان ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻧﺸﺎﻧﯽ ﭘﺴﺖ اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮏ

a.afshar@hamadanpl.ir
ﻋﻠﯿﻤﺮاد اﻓﺸﺎر

a.amraei@hamadanpl.ir
ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮاﺋﯽ

a.ansari@hamadanpl.ir
اﻋﻈﻢ اﻧﺼﺎری

a.bakhtiari@hamadanpl.ir
ﻋﺒﺎس ﺑﺨﺘﯿﺎری

a.karimi@hamadanpl.ir
ﻋﻠﯽ ﻣﺤﻤﺪ ﮐﺮﯾﻤﯽ ﻋﻠﯽ آﺑﺎدی
۵
a.mehraban@hamadanpl.ir
اﻣﯿﺮ ﻣﻬﺮﺑﺎن
۶
a.moayeri@hamadanpl.ir
اﻋﯿﺎﻧﻌﻠﯽ ﻣﻌﯿﺮی

a.musavi@hamadanpl.ir
اﻋﻈﻢ اﻟﺴﺎدات ﻣﻮﺳﻮی
٨
a.naderi@hamadanpl.ir
ﻋﻠﯽ ﻧﺎدری

a.naghavi@hamadanpl.ir
اﻗﺪس ﻧﻘﻮی

a.rabbani@hamadanpl.ir
ﻋﻠﯽ اﮐﺒﺮرﺑﺎﻧﯽ

a.rabiei@hamadanpl.ir
ﻋﺒﺪاﻟﻤﺠﯿﺪ رﺑﯿﻌﯽ

a.rasuli@hamadanpl.ir
آﺳﯿﻪ رﺳﻮﻟﯽ

a.rezaei@hamadanpl.ir
اﻋﻈﻢ رﺿﺎﯾﯽ اﻟﻤﺎس

a.saadati@hamadanpl.ir
ﻋﺒﺪاﻟﻤﺤﻤﺪ ﺳﻌﺎدﺗﯽ

a.shamsi@hamadanpl.ir
ﻋﻠﯽ اﮐﺒﺮ ﺷﻤﺴﯽ

a.tavakkoli@hamadanpl.ir
ﻋﻠﯽ اﺻﻐﺮﺗﻮﮐﻠﯽ ﺗﺒﺎر
١٧
b.bakhtiari@hamadanpl.ir
ﺑﻬﺎرک ﺑﺨﺘﯿﺎری
١٨
b.sadati@hamadanpl.ir
ﺑﻬﺎره ﺳﺎداﺗﯽ

e.fariadras@hamadanpl.ir
اﻟﻬﺎم ﻓﺮﯾﺎد رس

e.rezvani@hamadanpl.ir
اﻟﻬﺎم رﺿﻮاﻧﯽ ﺟﻼل

f.babaali@hamadanpl.ir
ﻓﺎﻃﻤﻪﺑﺎﺑﺎﻋﻠﯽ

f.dolati@hamadanpl.ir
ﻓﺮﺷﺘﻪ دوﻟﺘﯽ

f.emani@hamadanpl.ir
ﻓﺎﻃﻤﻪ اﯾﻤﺎﻧﯽ
٢۴
f.latifi@hamadanpl.ir
ﻓﺎﻃﻤﻪ ﻟﻄﯿﻔﯽ
٢۵
f.piri@hamadanpl.ir
ﻓﺮﺷﺘﻪ ﭘﯿﺮی
٢۶ردﯾﻒ ﻧﺎم و ﻧﺎم ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﮐﺘﺎﺑﺪاران ﻧﺸﺎﻧﯽ ﭘﺴﺖ اﻟﮑﺘﺮوﻧﯿﮏ
f.rastegari@hamadanpl.ir
ﻓﺎﻃﻤﻪ رﺳﺘﮕﺎری

f.yaghmuri@hamadanpl.ir
ﻓﺎﺋﺰه ﯾﻘﻤﻮری

g.alvandi@hamadanpl.ir
ﻏﻼﻣﺤﺴﯿﻦ اﻟﻮﻧﺪی
٢٩
g.gudarzi@hamadanpl.ir
ﻗﺎﺳﻢ ﮔﻮدرزی
٣٠
h.afsharpur@hamadanpl.ir
ﺣﺪﯾﺚ اﻓﺸﺎر ﭘﻮر ﺑﺎﻏﺨﺎﻧﯽ

h.ahmadi@hamadanpl.ir
ﺣﺴﯿﻦ اﺣﻤﺪی

h.beigi@hamadanpl.ir
ﻫﺎﺟﺮﺑﯿﮕﯽ

h.mohammadi@hamadanpl.ir
ﺣﺎﻣﺪ ﻣﺤﻤﺪی ﻋﺒﯿﺮ

h.nasiri@hamadanpl.ir
ﺣﻤﯿﺪ ﻧﺼﯿﺮی

j.chayani@hamadanpl.ir
ﺟﻤﺸﯿﺪ ﭼﺎﯾﺎﻧﯽ

j.eslahi@hamadanpl.ir
ﺟﻼل اﺻﻼﺣﯽ

j.moeni@hamadanpl.ir
ﺳﯿﺪ ﺟﻮادﻣﻌﯿﻨﯽ

k.khodaveisi@hamadanpl.ir
ﺧﺪﯾﺠﻪ ﺧﺪاوﯾﺴﯽ

k.zamanifard@hamadanpl.ir
ﻣﺤﻤﺪ ﮐﺎﻇﻢ زﻣﺎﻧﯽ ﻓﺮد

kh.khodaveisi@hamadanpl.ir
ﮐﺒﺮی ﺧﺪاوﯾﺴﯽ

l.irani@hamadanpl.ir
ﻟﯿﻠﯽ اﯾﺮاﻧﯽ

l.saleh@hamadanpl.ir
ﻟﯿﻠﯽ ﺻﺎﻟﺢ

m.ahmadi@hamadanpl.ir
ﻣﺮﯾﻢ اﺣﻤﺪی ﻧﺴﺐ

m.akbari@hamadanpl.ir
ﻣﺮﯾﻢ اﮐﺒﺮی

m.akhshik@hamadanpl.ir آﺧﺸﯿﮏ ﻣﻬﺪی ﺳﯿﺪ

m.azimian@hamadanpl.ir
ﻣﺮﯾﻢ ﻋﻈﯿﻤﯿﺎن

m.barmak@hamadanpl.ir ﺑﺮﻣﮏ ﻣﺠﺘﺒﯽ

m.bayat@hamadanpl.ir
ﻣﺮﯾﻢ ﺑﯿﺎت

m.biglari@hamadanpl.ir
ﻣﺠﯿﺪ ﺑﯿﮕﻠﺮی

m.fozuni@hamadanpl.ir
ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ ﻓﺰوﻧﯽ

١۵m.ghanbari@hamadanpl.ir
ﻣﺮﯾﻢ ﻗﻨﺒﺮی ﺧﺸﻨﻮ

m.honarju@hamadanpl.ir
ﻣﺮﯾﻢ ﻫﻨﺮﺟﻮ

m.hoseini@hamadanpl.ir
ﻣﻨﺼﻮره ﺣﺴﯿﻨﯽ ﺷﻌﺎر

m.khoshkhan@hamadanpl.ir
ﻣﻬﺪی ﺧﻮش ﺧﺎن

m.mohammadi@hamadanpl.ir
ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ ﻣﺤﻤﻤﺪی ﻫﮋﯾﺮ

m.moradian@hamadanpl.ir
ﻣﻬﺪی ﻣﺮادﯾﺎن ﺗﻤﺠﯿﺪ

m.ranjbaran@hamadanpl.ir
ﻣﻨﯿﺮه رﻧﺠﺒﺮان

m.salimpur@hamadanpl.ir
ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ ﺳﻠﯿﻢ ﭘﻮر

mo.bayat@hamadanpl.ir
ﻣﺤﻤﺪ ﺑﯿﺎت

n.fallahi@hamadanpl.ir
ﻧﺴﺮﯾﻦ ﻓﻼﺣﯽ

n.sagharchi@hamadanpl.ir
ﻧﯿﺮه ﺳﺎﻏﺮ ﭼﯽ

n.siasi@hamadanpl.ir
ﻧﺪا ﺳﯿﺎﺳﯽ

o.navaabi@hamadanpl.ir
اﻣﯿﺪ ﻋﻠﯽ ﻧﻮاﺑﯽ

p.azarm@hamadanpl.ir
ﭘﺮﻧﺪ آزرم

p.karimi@hamadanpl.ir
ﭘﺮوﯾﺰ ﮐﺮﯾﻤﯽ

p.mansuri@hamadanpl.ir
ﭘﺮوﯾﻦ ﻣﻨﺼﻮری

r.farrokhi@hamadanpl.ir
رﺿﺎ ﻓﺮﺧﯽ

r.ghorbani@hamadanpl.ir
رﻗﯿﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ

r.hasheminader@hamadanpl.ir
رﺿﺎ ﻫﺎﺷﻤﯽ ﻧﺎدر
٧٠
r.heidari@hamadanpl.ir
رﺳﻮل ﺣﯿﺪری ﺛﺎﺑﺖ
٧١
r.maarefvand@hamadanpl.ir
راﺿﯿﻪ ﻣﻌﺎرف وﻧﺪ

r.rahmani@hamadanpl.ir
رﺿﺎ رﺣﻤﺎﻧﯽ ﺻﺎدق

s.akbari@hamadanpl.ir
ﺳﻤﯿﺮا اﮐﺒﺮی

s.bahrami@hamadanpl.ir
ﺷﻬﺮﺑﺎﻧﻮ ﺑﻬﺮاﻣﯽ

s.ebrahimi@hamadanpl.ir
ﺳﻤﯿﻪ اﺑﺮاﻫﯿﻤﯽ

s.esmaeli@hamadanpl.ir
ﺳﻮﺳﻦ اﺳﻤﺎﻋﯿﻠﯽ
٧٧
s.ghorbani@hamadanpl.ir
ﺳﻤﯿﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ
٧٨
s.hekmati@hamadanpl.ir
ﺳﺮور اﻟﺴﺎدات ﺣﮑﻤﺘﯽ اﻃﻬﺮ

s.hoseini@hamadanpl.ir
ﺳﯿﺪ اﺳﺪ ا... ﺣﺴﯿﻨﯽ

s.latifi@hamadanpl.ir
ﺳﻌﯿﺪ ﻟﻄﯿﻔﯽ

s.majidi@hamadanpl.ir
ﺳﻤﯿﻪ ﻣﺠﯿﺪی

s.mehrabani@hamadanpl.ir
ﺷﻬﻨﺎز ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﯽ

s.mohebbian@hamadanpl.ir
ﺳﻌﯿﺪ ﻣﺤﺒﯿﺎن

s.musazadeh@hamadanpl.ir
ﺳﻌﯿﺪه ﻣﻮﺳﯽ زاده

s.valadi@hamadanpl.ir
ﺳﺎراوﻟﺪی ﺧﺮم

t.gomar@hamadanpl.ir
ﻃﺎﻫﺮه ﮔﻤﺎر

t.reihani@hamadanpl.ir
ﻃﯿﺒﻪ رﯾﺤﺎﻧﯽ

t.samadiazad@hamadanpl.ir
ﻃﺎﻫﺮه ﺻﻤﺪی آزاد

y.naderi@hamadanpl.ir
ﯾﺤﯿﯽ ﻧﺎدری

z.bayat@hamadanpl.ir
زری ﺑﯿﺎت

z.gharagozlu@hamadanpl.ir
زﻫﺮا ﻗﺮاﮔﺰﻟﻮ

z.gherkhghezi@hamadanpl.ir
زﻫﺮا ﻗﺮخ ﻗﺰی

z.ghorbani@hamadanpl.ir
زﻫﺮا ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ

z.moazami@hamadanpl.ir
زﻫﺮا ﻣﻌﻈﻤﯽ

z.rahbaradab@hamadanpl.ir
زﯾﻨﺐ رﻫﺒﺮادب

z.samiei@hamadanpl.ir
زﻫﺮا ﺳﻤﯿﻌﯽ

z.seif@hamadanpl.ir ﺳﯿﻒ زﯾﻨﺐ

[ ۱۳٩۱/٤/٢۱ ] [ ۱٢:۱٦ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

وظایف نهاد کتابخانه‌ها در سال جدید

سال 1390 سال دستاوردهای بزرگ و موفقیت‌های شگرف بود؛ سالی که با وجود سخت ترین تحریم‌ها و پیچیده ترین فشارهای اقتصادی، برگ های زرین متعددی در کارنامه ظفرنمون پیشرفت‌های علمی و اقتصادی ملت ما ثبت گردید و بر درجات و مراتب عزت ملی و استقلال و سربلندی ملت و نظام اسلامی به میزان زیادی افزوده گردید. آنچه در سال گذشته رخ داد برای چندمین بار این حقیقت بزرگ را به اثبات رساند که تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی با همه سختی‌ها و دشواری‌هاشان می‌توانند فرصت‌های بزرگی باشند که ملت ما را نیرومندتر کرده و رشد اقتصادی ما در مسیر خودکفایی کمک موثر نمایند.
در سال جدید نیز همچون گذشته در پرتوی رهبری‌های ولی امر مسلمین جهان حضرت آیت ا... العظمی امام خامنه‌ای زنجیره این موفقیت‌ها و دستاوردهای بزرگ ان‌شاا... - تداوم خواهد یافت و رهبر حکیم انقلاب سال 1391 را «سال تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی» نامیدند و این نام‌گذاری در ذیل نام گذاری‌های مربوط به دهه پیشرفت و عدالت قرار دارد و در ادامه نام گذاری‌های سه سال گذشته است و همه آنها در مجموع به عنوان یک منظومه در ذیل اهداف دهه چهارم انقلاب ( دهه پیشرفت و عدالت ) قرار می‌گیرند. با توجه به نام گذاری سال جاری توسط حضرت امام خامنه‌ای، باید دید که نهادها و دستگاه‌ها و سازمان‌های مختلف در ارتباط با شعار امسال چه وظایفی بر عهده دارند؟
اما قبل از پاسخ دادن به این پرسش، به یک نکته مهم باید توجه کرد؛ و آن نکته این است که درست است که مجموعه نام گذاری‌های چند سال اخیر و نیز به طور مشخص نام گذاری سال جاری در نگاه اول یک نام گذاری اقتصادی است، اما حقیقت این است که این شعارها و نام گذاری‌ها که در واقع صرف شعار نبوده بلکه فراتر از آن ، دستور العمل و راهبرد همه دستگاه‌های حکومتی و دولتی و مردم در یک سال مشخص و نیز سال‌های پس از آن هستند، درباطن خود یک وجه برجسته و بسیار پررنگ فرهنگی دارند و به طور خاص در قلمرو فرهنگ عمومی قابل تحقق هستند. براین اساس طبیعتاًهمه دستگاه‌های فرهنگی و اجتماعی در حوزه فرهنگ عمومی، در خصوص پیشبرد این راهبرد و انجام وظایف و تکالیف مرتبط با آن مسئولیت دارند و از منظر فرهنگ عمومی ، انجام این تکالیف و وظایف در چارچوب تغییر گرایش و رفتار عمومی آحاد و خانواده‌ها و سازمان‌ها تعریف می‌شود.
ما در نهاد کتابخانه‌های عمومی همچون دیگر سازمان‌ها و دستگاه‌ها و نهادهای فرهنگی کشور درخصوص فرمایشات و رهنمودها و فرامین مقام عظمای ولایت امر، دارای تکالیف و وظایفی هستیم. به طور مشخص ، نهاد نیز همچون دیگر دستگاه‌های فرهنگی باید در راستای ترویج و تقویت فرهنگ وجدان کاری ، فرهنگ استفاده از کالای تولید داخل به جای کالای خارجی، فرهنگ حمایت از کار و سرمایه ایرانی ، فرهنگ صرفه جویی و نیز ترویج فرهنگ انضباط کاری و ارتقای کیفیت تولیدات داخلی به نحوی که کالای تولید داخل به لحاظ استاندارد فنی دارای طراز بالایی از مشابه خارجی آن باشد ، فعالانه و جدی و مصمم حرکت نماید.
درخصوص آنچه گفتیم و درجهت حرکت در مسیر پیشبرد اجرایی راهبرد تعیین شده توسط ولی امر مسلمین جهان برای سال جاری، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور به طور مشخص این وظایف و تکالیف را برعهده دارد:
1 – باید کتاب‌ها و نشریات و متونی که در حوزه‌های مرتبط با شعار امسال در کشور تولید شده یا می‌شود برای تمام کتابخانه‌ها تهیه و تامین گردد.
2 – در آن دسته از موضوعات یا زمینه‌ها که کتاب‌ها و نشریات و منابع مورد نیاز وجود ندارد باید اقدام به تولید محتوا کرد و در این جهت گام برداشت.
3- بخش زیادی از مسابقات کتاب خوانی سال جاری با محوریت شعار سال طراحی و اجرا شود.
4- باید در زمینه تبلیغ برندهای مربوط به کالای تولیدی ایرانی، خصوصا برندهای مشهور و معتبر و فعال و ترجیحاً دیرپای ایرانی که سابقه طولانی چند دهه‌ای نیز دارند ( در حوزه‌های مختلف پوشاک، مواد غذایی، تولیدات صنعتی و بهداشتی و خصوصاً فرهنگی و... ) دست به اقدامات گسترده‌ای زد تا آنها را به جامعه شناساند. یکی از راه‌های مؤثر در پیشبرد این هدف، نگارش کتبی در خصوص این برندها و ویژگی‌های تولیداتشان و نیز معرفی مدیرانشان و ارائه گزارشی از زندگی نامه این مدیران و سیر حرکت آنها در مسیر تولید و تاسیس کارخانه‌ها و فراز و فرودهای کاری و شخصی شان به صورت جذاب می‌باشد. این امر می تواند موجب پیدایی شناخت پایدار و ارتباط عاطفی میان مردم و تولیدکننده‌های ایرانی گردد.
5 – در قلمرو فعالیت ناشران نیز می‌توان تعداد زیادی از ناشران قدیمی و نیز ناشران خصوصی متدین و فعال در عرصه مختلف را شناسایی کرده و به تالیف کتاب‌ها و جزوات تبلیغی و روشن گر در خصوص پیشینه و فعالیت آنها پرداخت و آنها را در فضای فرهنگ عمومی به مردم شناساند و موجب رونق فعالیت آنها نیز گردید. در عین حال که در بسیاری موارد می‌توان برندهای انتشاراتی‌ها از طریق شناساندن فعالیت‌ها و خدمات آنها به برندهای معروف و مورد استقبال جامعه بدل کرد.
6 – به منظور گسترش فرهنگ حمایت از کار کارگر ایرانی و حمایت از سرمایه ایرانی باید به نگارش و انتشار کتاب‌های تحقیقی و پژوهشی مختلف در خصوص تاریخچه تولیدات و صنایع بومی و سنتی در ایران در سده‌ها و اعصار پیشین و نیز در دویست ساله اخیر پرداخت. با توجه به پیوند تنگاتنگ و بسیار نزدیک صنایع بومی ما ( اعم از صنایع غذایی، صنایع دستی و...) ما با آداب معنوی و تعلقات دینی، تبیین ماهیت و بیان تاریخچه این صنایع و مطرح کردن گسترده آنها در عرصه‌های مختلف اجتماعی، موجب تقویت حس و حال معنوی در فضاهای تولیدی ما نیز می‌گردد و از جهاتی و تا حدود زیادی می‌تواند بر وجوه خشک و از خود بیگانه و مکانیکی صنعت مدرن تاثیر گذاشته و صبغه‌ای لطیف و معنوی به فضای کار و تولید ببخشد.
7 – کار مهم دیگر در حوزه تولید محتوا با کمک اساتید قرآن و حدیث تدوین و تبیین و تشریح آیات الهی و سخنان معصومین (ع) در این موضوع و ترویج و تبلیغ آن است.
8 – یک کار بسیار مهم دیگر، تولید کتاب ها و جزوات و نشریات عمومی و تخصصی و نیز تهیه و تامین منابع مورد نیاز در خصوص ترویج هویت ملی ایرانیان آنگونه که در سند هویت ملی ایرانیان ارائه گردیده است، می باشد. بنیان و جوهر هویت ملی ایرانیان، یکتاپرستی و ولایت مداری است که امروز تبلور عینی خود را در نظام ولایت فیقه نشان می دهد و از این طریق، در مسیر بستر سازی برای ظهور گام بر می دارد.
انشا ا... این مهم باید به صور و انحاء و اشکال مختلف توصیف و تبیین و حلاجی گردد و با توجه به خصوصیات متنوع و مختلف مخاطبین در سطوح مختلف و با زبان‌ها و بیان‌های متنوع در جامعه توریج گردد و موجب تقویت حس خودباوری (در چارچوب ایمان به اسلام و تشیع و ولایت مداری و انتظار) گردد و از این منظر اجتماع را ارتقا بخشد. تحقق این امر گام بسیار بزرگی در مسیر پیشبرد راهبرد مشخص شده از طرف ولی امر مسلمین جهان حضرت امام خامنه‌ای است.
از همه همکاران عزیز انتظار دارم پیشنهادهای خود را برای تحقق بهتر راهبرد سال در کتابخانه‌های عمومی برای اینجانب ارسال نمایند.
در پناه لطف الهی موفق باشید.
منصور واعظی  
 

[ ۱۳٩۱/٤/٢٠ ] [ ۱٠:۱٤ ‎ق.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

 

 با رای نمایندگان مجلس

 پورمختار رئیس کمیسیون اصل نود شد

با رأی نمایندگان خانه ملت، محمدعلی پورمختار به عنوان رئیس کمیسیون اصل ۹۰ انتخاب شد.
در جلسه علنی امروز (یکشنبه ۱۱ تیر) مجلس شورای اسلامی، نمایندگان با ریاست محمدعلی پورمختار بر کمیسیون اصل ۹۰ قوه قانونگذاری موافقت کردند.
وی با ۱۳۰ رأی موافق و ۷۷ رأی مخالف از مجموع ۲۰۷ رأی اخذ شده از نمایندگان به این سمت انتخاب شد.
محمدعلی پورمختار نماینده مردم کبودراهنگ در مجلس شورای اسلامی است و توسط هیأت رئیسه قوه قانونگذاری به صحن علنی معرفی شد

 

[ ۱۳٩۱/٤/۱٩ ] [ ۱:۳٢ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

کارخانه‌ای: 
نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس شورای اسلامی گفت: در حال حاضر برنامه‌ای هدفمند و عزمی راسخ برای توسعه استان همدان وجود ندارد.

به گزارش مغرب، ابراهیم کارخانه‌ای ظهر امروز در کمیته برنامه‌ریزی شهرستان همدان با بیان اینکه چشم امید مردم همدان به تلاش مدیران است، اظهار داشت: در بودجه اختصاصی واقعیت امر این است که این مبالغ پاسخگوی توسعه شهرستان نیست و این مسئله را مدیران باید از منابع دیگری دنبال کنند.

وی تصریح کرد: استان همدان باید در چشم‌انداز 1404 جایگاه خود را مشخص کند به طوری که الآن استان در چه جایگاهی است و به کجا می‌خواهد برسد، ما باید بدانیم چه برنامه‌ای در پیش رو داریم.

نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس با بیان اینکه در حال حاضر برنامه‌ای هدفمند و عزمی راسخ برای توسعه استان نداریم، افزود: کار ما به دست مدیران سرعت می‌یابد و ما نیز با وزرا و دولت ارتباط می‌یابیم تا این امر را توسعه بخشیم.

کارخانه‌‌‌ای بیان داشت: ما باید از اعتبارات متمرکز کشوری در استان بهره‌مند شویم چرا که اعتبارات کنونی پاسخگو نیست، ما می‌توانیم در صندوق توسعه ملی اعتبارات زیادی در اختیار بگیریم و در بخش صنعت و معدن بهره‌مند شویم و اگر بخش خصوصی وارد شود، ما نیز کمک می‌کنیم.

وی با بیان اینکه ما در گازرسانی می‌توانیم 3 میلیارد تومان تسهیلات استفاده کنیم، گفت: ضمانت اجرایی این تسهیلات وزارت نفت است و روستاهای فاقد گاز را گازرسانی کرد.

نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس اضافه کرد: بر اساس ماده 18 و 19 قانون بودجه، 85 درصد اعتبارات آب کشاورزی را دولت پرداخت می‌کند و تنها 15 درصد را کشاورز می‌تواند پرداخت کند و این امر نیازمند پیگیری است.

وی بیان داشت: یک درصد از اعتبارات قانون بودجه که به ورزش اختصاص یافته است، 30 درصد مربوط به مراکز روستایی و 20 درصد به ورزش مدارس است.

کارخانه‌ای در رابطه با پژوهش نیز ابراز داشت: در راستای حمایت از پژوهش و فناوری، باید نیم تا سه درصد اعتبارات دستگاه‌ها به بخش پژوهش و فناوری اختصاص یابد که تاکنون این اتفاق یا کمرنگ بوده و یا تحقق نیافته است که ما نمایندگان آن را پیگیری می‌کنیم.

وی از ضرورت ایجاد دانشگاه زیست‌محیطی در همدان سخن گفت و افزود: در دنیا شش علم زیست فناوری، نانوفناوری، هسته‌ای، آی.تی و زیست‌محیطی زیرساخت علوم بشریت هستند که ما به آنها نپرداخته‌ایم که باید پیگیری کنیم.

نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس اضافه کرد: اگر به دنبال پیشبرد اهداف استان هستیم باید زیرساخت‌ها را پیش برد اما شهرک‌های صنعتی زیرساخت‌های لازم وجود ندارد.

وی اولویت بخش کشاورزی را ایجاد سیلو عنوان کرد و افزود: استان همدان با تولید بالای گندم فاقد چند سیلو است که همین یک نقطه ضعف و نبود زیرساخت در امر کشاورزی محسوب می‌شود.

کارخانه‌ای اذعان داشت: استان همدان به عنوان دومین استان تولیدکننده سیب زمینی، فاقد سردخانه است و در حال حاضر هزاران تن سیب زمینی در همدان فاسد شده و از بین می‌رود.

وی با اشاره به دو مجتمع پتروشیمی هگمتانه و ابن سینا یادآور شد: گفته می‌شد پتروشیمی هگمتانه 90 درصد اتمام یافته است اما هنوز همان طور مانده است که یکی از عوامل آن تخصصی تصمیم نگرفتن است که لازمه آن انجام کارشناسانه مسائل است.

نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس از نارضایتی 80 تا 90 روستا از بیمه محصولات روستایی خبر داد و گفت: این روستاها از نبود بیمه کشاورزی و بیمه چاه‌ها ناراضی هستند.

وی اضافه کرد: در وزارت کشاورزی 2 هزار و 500 نفر عضو هیئت علمی داریم که مشکلات کشاورزان را با تحقیق بررسی می‌کنند اما هنوز نتوانسته‌ایم با آفات سنتی سن مبارزه کنیم.

کارخانه‌ای بیان داشت: آبرسانی از سد تالوار در سفر رهبری به همدان تصویب شد که تاکنون انجام نشده و ما پیگیری می‌کنیم تا اعتبارات لازم به آن اختصاص یابد.

وی در پایان با لزوم بر رسیدگی به کارهای مردم اظهار کرد: از این پس نامه‌ای از مردم از سوی ما به شما ارجاع می‌شود که در صورت پاسخگویی مدیران مورد تشویق می‌شوند که این یک اصل است و حالت رقابتی بین مدیران ایجاد می‌کند.

[ ۱۳٩۱/٤/۱٩ ] [ ۱:٢٢ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

 

جمشید چایانی 

متولد سال 1352 شهر کبودراهنگ فرزند مرحوم یداله چایانی 

فعالیتها و سوابق:

تالیف 6 جلد کتاب به نامهای: 

1- نگرشی به جغرافیای شهرستان کبودراهنگ 

2 - زنجیر های نامرئی شیطان 

3- بلای جهان نوین 

4- کبودراهنگ در گذر تاریخ با همکاری شهرام جمشیدی

5- مثلهای ترکی شهرستان کبودراهنگ 

6- گردآوری اشعار مجذوب علیشاه کبودراهنگی 

- عضو انجمن پژوهش استان همدان 

- عضو انحادیه ناشران ایران 

- کتابدار نمونه کشور

- سرپرست تیم کاراته جمهوری اسلامی ایران در مسابقات آسیایی سریلانکا و کسب عنوان قهرمانی 

- کسب رتبه برتر همایش شیخ موسی نثری و کبودراهنگ شناسی 

- ارائه مقالات مختلف در نشریات 

رئیس انجمن پژوهش شهرستان کبودراهنگ 

- نائب رئیس شورای اسلامی شهر کبودراهنگ 

- مسئول امور فرهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان کبودراهنگ 

- مسئول کتابخانه های عمومی شهرستان کبودراهنگ 

- مسئول کتابخانه عمومی غدیر 

- چندین دوره کتابدار نمونه استان و شهرستان 

[ ۱۳٩۱/٤/۱٩ ] [ ۱:۱٧ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

کارگاه ترویج کتابخوانی
 
   
چرا ترویج کتاب خوانی اهمیت دارد چرا ترویج کتاب خوانی اهمیت دارد

ترویج کتابخوانی میان کودکان و نوجوانان، به معنای تلاش برای علاقه مند کردن آن ها به مطالعه و ایجاد عادت به مطالعه به عنوان یک برنامه ی روزانه است.

ارزش های کتاب خوانی برای کودکان و نوجوانان ارزش های کتاب خوانی برای کودکان و نوجوانان

ادبیات، وسوسه انگیز، برانگیزاننده و آگاهی بخش است، درهای اکتشاف را می گشاید و اوقاتی جادویی از ماجراجویی و لذت فراهم می آورد.

چگونه می توان کودکان را به خواندن کتاب تشویق کرد؟ چگونه می توان کودکان را به خواندن کتاب تشویق کرد؟

کنجکاوی و اشتیاق به دانستن در سرشت کودک است، اما برای کتابخوان شدن او کافی نیست. برای رسیدن به این هدف باید عوامل گوناگونی با هم جمع شوند. این عوامل کدامند؟

گام های ترویج کتابخوانی گام های ترویج کتابخوانی

توانمندی مروج، گزینش کتاب مناسب، ایجاد انگیزه برای خواندن  و به کارگیری روش های نو در کتاب خوانی از گام های مهم ترویج خوانی است.

روش های ترویج کتابخوانی روش های ترویج کتابخوانی

روش های ترویج کتابخوانی بی شمار است. در این کارگاه با چند روش موثر و کارآمد آن آشنا می شوید.

چند رهنمود کلی چند رهنمود کلی

افزون بر گام های مشخص، فعالیت هایی را می توان تدارک دید که به ترویج کتابخوانی بیشتر یاری رساند.

کارگاه ترویج کتابخوانی ۰-۲ سال  

آشنا شدن با کتاب‌ها و دنیای نوشته‌ها و تصویرها، برای کودکان این گروه سنی، تجربه تازه ای است...

کارگاه ترویج کتابخوانی ٣-۶ سال کارگاه ترویج کتابخوانی ٣ - ۶ سال

کودکان، بازی و فعالیت را دوست دارند. در این بخش، فعالیت‌های کارگاهی و کاربردی درباره کتاب‌های محبوب کودکان و دیگر فعالیت‌های ترویج خواندن با کمک گرفتن از هنر و کنجکاوی‌های کودکانه معرفی می‌شوند. 

کارگاه ترویج کتابخوانی ۷-۱۲ سال کارگاه ترویج کتابخوانی ۷-۱۲ سال

کودکان در این سن، کنجکاو و پرسش گرند. در این بخش، فعالیت‌های کارگاهی و کاربردی درباره کتاب‌های محبوب کودکان و دیگر فعالیت‌های ترویج خواندن با توجه به ویژگی‌های این گروه سنی معرفی می‌شوند.

کارگاه ترویج کتابخوانی برای نوجوانان ۱۳ سال به بالا کارگاه ترویج کتابخوانی برای نوجوانان ۱۳ سال به بالا

نوجوانان، ویژگی‌ها و نیازهای خود را دارند. گاه اصلا توجهی به خواندن و کتاب نمی‌کنند و یا به دشواری می‌توان به خواندن تشویق‌شان کرد...

[ ۱۳٩۱/٤/٤ ] [ ۱٢:٥٦ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

نقش والدین در مطالعه و کتابخوانی کودکان

مقاله — توسط در اسفند ۲۵, ۱۳۸۹ در ۰۹:۴۱

چکیده

همان طور که همه می دانیم شخصیت هر فرد از همان ابتدای تولد پایه ریزی می گردد، پس بسیار شایسته است که از بدو شکل گیری شخصیت کودک،او را با یکی از راهکارهای به تکامل رسیدن آشنا کرد.

با توجه به اینکه شخصیت کودک در خانواده شکل می گیرد و او تمام سالهای اولیه زندگی را همراه والدینش میگذراند، بنابراین نقش آنها در رشد و تکامل کودک بسیار مهم است. با توجه به اینکه انسان موجودی کمال گرا است و برای پیشرفت در عرصه های مختلف زندگی نیاز به شناخت نسبتاًکاملی از خود و جامعه دارد.کتاب و مطالعه عاملی برای شناخت و رشد دینی ،فرهنگی،اخلاقی و اجتماعی انسان است. با یک کتاب خوب انسان ساخته می شود،رشد می کند و برای حرکت آماده می شود حال که چنین است اگر خانواده راههای صحیح مطالعه و کتابخوانی را به کودک آموزش دهد و فرد از همان سنین کودکی به مطالعه عادت کند به رشد اخلاقی خواهد رسید. این مقاله به بررسی تاًثیروالدین در ایجاد علاقه کودکان به کتاب و کتابخوانی می پردازد.

 

 

1- مقدمه

ذهن کودک انباشته ازمجموعه ای از سوالات وندانسته هاست که برای پاسخ به آنها بزرگترین منبع اطلاعاتی که برای خود در نظر می گیردخانواده است.پس پایه گذاری این امر یعنی آشنایی باکتاب خوانی درذهن کودک ازهمان ابتدا بسیارساده ومؤثرمی باشد. خانواده به عنوان نهاد اولیه تعلیم وتربیت، نقش بسیارتاثیرگذاری دررویکرد کودکان به مطالعه دارد، به گونه ای که نقش والدین و به خصوص مادر به لحاظ برخورد و ارتباط بیشترباکودک درتقویت عادت مطالعه و ترویج کتابخوانی بی بدیل می باشد(محمدی، ۱۳۸۸).

برنامه ریزی برای توسعه کتابخوانی باید دقیق و مناسب انتخاب شود همانند: ایجاد امکانات مناسب در منزل، تشویق فرزندان به مطالعه، تهیه کتاب ها و مجلات مفید برای کودکان و دادن جایگاه خاص به مقوله کتاب و مطالعه درخانه را از جمله اقداماتی دانست که می تواند در ایجاد انگیزه مطالعه در کودکان مؤثرباشد .همچنین انتخاب کتاب مناسب برای کودکان قصه گویی و کتابخوانی ،آشنا کردن کودکان با مشاهیر ادب وهنر و ایجاد کتابخانه خانگی را از راهکارهای علاقه مند کردن به مطالعه دانست.

۲- تعاریف

۱-۲) مطالعه:

مطالعه بررسی عمیق و همه جانبه یک مقوله است .به عبارت دیگر « روندی است که از به کار گیری ذهن و به منظور دریافت اطلاعات ،توجه دقیق و تجربه و تحقیق درباره هر موضوع ،رویداد و پدیده صورت می گیرد و شامل خوب دیدن ،خوب شنیدن ،لمس کردن،چشیدن ،پرسش کردن و به دنبال پاسخ ها داده می شود».(فرهنگ وبستر، ص۱۸۰۸، قزل ایاق،۱۳۸۳).

۲-۲) خواندن:

خواندن زیر مجموعه مطالعه می باشد.عملی که در آن دیدن ،شناسایی کردن علائم نوشتاری ،تبدیل علائم نوشتاری به صوتی،درک مجموعه علائم و آواها و در نتیجه درک معنا از آن حاصل می شود؛ اما این درک بی هدف صورت نمی گیرد و خوانندگان به قصد آموختن ،زمانی برای آگاه شدن و گاهی هم به قصد لذت بردن و پر کردن اوقات فراغت به آن روی می آورند ،که هر سه می تواند با یکدیگر همراه شوند.(قزل ایاق،۱۳۸۳،ص۲۱).

۳- مطالعه

در فرهنگ لغات، مطالعه به معنای نگریستن به هر چیز برای واقف شدن به آن، تأمل، تفکر و اندیشه آمده است. امروزه بخشی از وقت افراد صرف مطالعه می شود، ولی اغلب به علت آشنا نبودن با شیوه های صحیح مطالعه، زمان زیادی تلف شده و از اشتیاق افراد به مطالعه کاسته می شود، ضمن اینکه هر نوع خواندن، مطالعه تلقی نمی شود، برای  مثال : فروشنده ای که صورت حساب فروش روزانه اش را مرور می کند یا دانش آموزی که کتابهای درسی مدرسه را می خواند، در واقع نوعی انجام وظیفه و رسیدگی به امور روزمره بوده و مطالعه محسوب نمی شود. مطالعه هنگامی است که فرد تنها بخاطر علاقه و احساس نیاز و در راستای هدفی مشخص کتابی بدست گیرد و آن را با اشتیاق بخواند. (ذاکری نژاد،۱۳۸۷).

برای مطالعه و سپردن مطالب به ذهن از نظر فیزیکی و فرم انجام آن شرایطی لازم است که به شرح آن می‫پردازیم:

۴- زمان و مکان مطالعه

در درجه اول مطالعه را باید کاری روزمره و مداوم تلقی کرد. بدون شک بهترین وقت برای مطالعه زمانی است که فرد به اندازه کافی استراحت کرده و اعضاء و جوارح، آمادگی کامل برای پذیرش مطالب را داشته باشند. بهترین زمان صبح اول وقت و قبل از طلوع فجر می باشد. معمولاً پس از یک ساعت مطالعه، کارایی انسان کاهش می یابد لذا در زمانهای معین، به مدت کوتاهی استراحت لازم است. مکانهای عمومی و مخصوص مثل کتابخانه ها که همه افراد در حال مطالعه هستند، یکی از مکانهای مناسب برای این کار می باشد. اتاق مخصوص مطالعه،اتاق شخصی در منزل،یا مکانی آرام و به دور از مزاحمت که دارای نور،دماو فضای مناسب باشدنیز می تواند برای مطالعه مورد استفاده قرار گیرد. محل نشستن فرد نیز بایستی نه خیلی راحت باشد و نه ناراحت کننده(ذاکری نژاد،۱۳۸۷).

۵- یادگیری

از مهمترین موارد در مطالعه، یادگیری مطالب است.

یادگیری به دوصورت انجام می شود: مستقیم و غیرمستقیم.

یادگیری مستقیم، یعنی شخص مطلبی را می خواند و به ذهن می سپارد و در زمانی که نیاز دارد آنها را از قفسه های ذهن خود خارج نموده، مورد بهره برداری قرار می دهد.

یادگیری غیرمستقیم، یادگیری فرد از رفتار و کردار و آثار به جا گذاشته شده از دیگران را شامل می شود. در اینجا برای یادگیری بهتر چند روش که یادگیری را آسان تر و ماندگاری در حافظه را طولانی تر می کند،ذکرشده است:

۱-۵) مطالبی که قرار است مطالعه کنید، ابتدا بطور کلی مرور کرده و عناوین، سرفصل ها و تیترهای درشت را مورد توجه قرار دهید.در مورد اینکه در آن فصل راجع به چه مطلبی بحث شده فکر کنید، چون ذهن انسان وقتی در مقابل سوالی قرار می گیرد کنجکاو شده و آمادگی پیدا می کند تا مطلب را بهتر و راحت تر بپذیرد….

۲-۵) در حاشیه و کنار قسمتهای مهم علامت گذاری نموده و نکات مهم را بین پرانتز یا گیومه قرار دهید،یااینکه عناوین اصلی را روی کاغذ بنویسید. از خط کشیدن زیر سطور پرهیز نمایید.

۳-۵) در هنگام مطالعه برای خودتان ،یادداشت برداری نمایید. توصیه می شود برای یادداشت برداری از فیش های تحقیق استفاده نمایید. مطالب را به زبان خود خلاصه نویسی کرده و آنها را برای خودتان بیان کنید.

۴-۵) به یاد داشته باشید که مطالب خوانده شده، برای آنکه خوب در حافظه جای بگیرند، نیاز به زمان دارند.

۵-۵) علت عمده فراموشی تداخل آموخته های قبلی است، به این صورت که اگر مطلبی را بخوانید و بلافاصله شروع به خواندن مطلب دیگری کنید، مطلب دوم در مطلب قبلی تداخل ایجاد خواهد کرد. در صورت امکان پس از یادگیری یک مطلب حتما استراحت کنید. بکار بردن آموخته ها در موقعیتهای مناسب، باعث می شود تا کمتر فراموش شوند.

۶-۵) هنگام مطالعه، سوالاتی را برای خود مطرح نموده و سعی کنید پاسخ آنها را در بین مطالب پیدا کنید، بهتر است این سوالات در جایی یادداشت شود.

۷-۵) آموخته های خود را بکار ببرید. کسانی که آموخته های خود را در موقعیتهای مختلف بکار می برند و از آنها استفاده می کنند کمتر به فراموشی گرفتار می شوند.

۸-۵) سعی کنید از نقشه ها، تصاویر و نمودارها حداکثر استفاده را ببرید و آنها را به دقت مطالعه کنید.

۹-۵) آرامش فکری داشته باشید و عوامل مزاحم را حذف نمایید، منظور این است که افکار بی‌فایده، کشمکشهای درونی با دیگران و نشخوارهای ذهنی آزاردهنده را به هنگام مطالعه کنار بگذارید.(ذاکری نژاد،۱۳۸۷).

 

6 پنج روش مطالعه

۱-۶) خواندن بدون نوشتن:

خواندن بدون نوشتن روش نادرست مطالعه است.مطالعه فرایندی فعال وپویا است وبرای نیل به این هدف باید از تمام حواس خود برای درک صحیح مطالعه استفاده کرد.باید با چشمان خود مطالب را خواند، باید در زمان مورد نیاز مطالب را بلند بلند ادا کرد و نکات مهم را یادداشت کرد تا هم با مطالب مورد مطالعه درگیر شده و حضوری فعال وهمه جانبه در یادگیری داشت و هم در هنگام مورد نیاز،خصوصاً قبل از امتحان ، بتوان از روی نوشته ها مرور کرد و خیلی سریع مطالب مهم را مجدداً به خاطر سپرد.

۲-۶) خط کشیدن زیر نکات مهم: این روش شاید نسبت به روش قبلی بهتر باشد ولی روش کاملی برای مطالعه نیست چرا که در این روش بعضی از افراد به جای آنکه تمرکز و توجه به روی یادگیری و  درک مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط کشیدن زیر نکات مهم می گردد.حداقل روش صحیح خط کشیدن زیر نکات مهم به این صورت است که ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را کاملاً درک کنند سپس زیر نکات مهم خط بکشند نه آنکه در کتاب به دنبال نکات مهم بگردند تا زیر آن خط بکشند.

۳-۶) حاشیه نویسی: این روش نسبت به دو روش قبلی بهتر است ولی باز هم روشی کامل برای درک عمیق مطالب و خواندن کتب درسی نیست ولی می تواند برای یادگیری مطالبی که از اهمیتی چندان برخوردار نیستند مورد استفاده قرار گیرد.

۴-۶) خلاصه نویسی:در این روش شما مطالب را می خوانید و آنچه را که درک کرده اید به صورت خلاصه به روی دفتری یادداشت می کنید که این روش برای مطالعه مناسب است و از روشهای قبلی  بهتر می باشد چرا که در این روش ابتدا مطالب را درک کرده سپس آنها را یادداشت می کنید اما باز هم بهترین روش برای خواندن نیست.

۵-۶)کلید برداری:کلید برداری روشی بسیار مناسب برای خواندن و نوشتن نکات مهم است.در این روش شما بعد از درک مطالب،به صورت کلیدی کوتاه ترین،راحت ترین، بهترین و پرمعنی ترین کلمه ای است که با دیدن آن، مفهوم جمله تداعی شده و به خاطر آورده می شود (سایت پزشکان بدون مرز،۱۳۸۵ ).         ۷-شیوه های صحیح مطالعه

شیوه صحیح مطالعه،چهار مزیت عمده زیر را به دنبال دارد:

۱-۷ )زمان مطالعه را کاهش می دهد.

۲-۷)  میزان یادگیری را افزایش می دهد.

۳-۷)مدت نگهداری مطالب در حافظه را طولانی تر می کند.

۴-۷)خاطر سپاری اطلاعات در حافظه را طولانی تر می کند.

برای داشتن مطالعه ای فعال و پویا نوشتن نکات مهم در حین خواندن ضروری است تا برای مرور مطالب ، دوباره مطالب را نخوانده و در زمانی کوتاه از روی یادداشت های خود مطالب را مرورکرد (سایت پزشکان بدون مرز ،۱۳۸۵).

۸- شرایط مطالعه

شرایط مطالعه ، مواردی هستند که با دانستن، به کارگیری و یا فراهم نمودن آنها، می توان مطالعه ای مفیدتر با بازدهی بالاتر داشت و در واقع این شرایط به ما می آموزد که قبل از شروع مطالعه چه اصولی را به کار گیریم، در حین مطالعه چه مواردی را فراهم سازیم، چگونه به اهداف مطالعاتی خود برسیم وبا دانستن آنها  می توانیم با آگاهی بیشتری درس خواندن را آغاز کنیم و مطالعه ای فعال تر داشته باشیم:

۱-۸) آغاز درست:برای موفقیت در مطالعه، باید درست آغاز کنیم.

۲-۸) برنامه ریزی:یکی از عوامل اصلی موفقیت ،داشتن برنامه ای منظم است.

۳-۸) نظم وترتیب:اساس هر سازمانی به نظم آن بستگی دارد.

۴-۸) حفظ آرامش:آرامش ضمیر ناخوداگاه را پویا و فعال می کند.

۵-۸) سلامتی و تندرستی:عقل سالم در بدن سالم است.

۶-۸) تغذیه مناسب:تغذیه صحیح نقش مناسبی در سلامتی دارد.

۷-۸) خواب کافی:خواب فراگیری و حافظه را تقویت می کند.

۸-۸) درک مطلب: درک مطلب آنچه در حافظه بلند مدت تقویت می شود(سایت پزشکان بدون مرز۱۳۸۵).

۹-تاثیرات مطالعه

مطابق تحقیقات و بررسی ها پنج تأثیر عمده از مطالعه بدست آمده است که عبارتند از:

۱-۹) عامل وسیله ساز: یعنی آشنایی و شناخت کاملی از مشکلات واقعی و داشتن صلاحیت کامل برای روبرو شدن با مشکلات.

۲-۹) تأثیر در شخصیت و ایجاد شخصیت جدید.

۳-۹) تأثیر در بحث و استدلال.

۴-۹)تأثیردر آسودگی خاطر: یعنی رهایی از افکار و عقاید بخصوص از طریق مطالعه منابعی که آن طرز فکرها و عقاید قبلی را تعدیل یا تغییر داده انسان را به آرامش خاطر می رساند.

۵-۹)تأثیر در زیبایی: یعنی کسب تجارب زیبایی شناسی از طریق:ادبیات،هنر و….

تأثیرات مطالعه در زیبایی را در موارد زیر می داند:

- افزایش میزان درک و فهم از طریق کشف معانی عمیق یک نوشته

- بالا بردن سطح آگاهی نسبت به اهداف زندگی و فلسفه و حاکم بر آن، از طریق شریک شدن در احساسات و تجربیات و طرز فکر دیگران.

- بهره گیری بیشتر از استعدادهای شخصی از طریق برانگیختن افکار،ادراکات و احساسات و…می باشد(نمایه،۱۳۸۹)

۱۰- مطالعه وکتابخوانی

کودکان ونوجوانان برای آمادگی جهت زندگی آینده به علم وآگاهی در زمینه های گوناگون نیاز دارند ومطالعه کتاب این امکان را به آنان می دهد که سیاهی جهل و نادانی را ازخود دور کنند                                                                                                                                                                                                         و به سوی سعادت                                                                                                                                                                                                                                                           وخوشبختی قدم بردارند .آنان در هر زمینه ای که نیاز به اطلاعات داشته باشند می توانند از کتاب بهره گیرند و هر چه بیشتر مطالعه کنند نیر از آگاهی زیادتری برخوردارمی شوند و در زندگی آینده شان تأثیرات مثبت و مؤثری می گذارد.

باطرح سؤال زیر به نزدکودکان اشاره می کنیم:

۱-۱۰ ) مطالعه راهی برای پیشرفت تحصیلی کودکان است.

۲-۱۰ ) مطالعه زمینه ای برای تفکر وپرورش خلاقیت کودکان است .

۳-۱۰ ) مطالعه پیوند اندیشه خواننده با نویسنده و همچنین پیوند با علم اندیشمندان و خردمندان.

۴-۱۰ ) مطالعه زمینه ای برای پند آموزی از تجارت دیگران است .

۵-۱۰ ) مطالعه راهی برای آموزش غیر مستقیم راه و رسم زندگی به مخاطبان است .

۶-۱۰ ) مطالعه راهی برای غنی سازی اوقات فراغت است .

یکی از عوامل مهم در سرعت بخشیدن به خواندن و مطالعه کودکان تلویزیون است . بچه هایی که از کودکی تلویزیون تماشا می کنند به وسیله آن حرفهای بزرگسالان را می شنوند و بیشتر وقت ها برنامه های بررگسالان را می بینند و چون بچه ها در سن قبل ازمدرسه تلویزیون تماشا می کنند این خود دلیلی برای خوانندن کلماتی است که روی صفحه تلویزیون می بینند . (حسین سیدی ۱۳۷۲،به نقل از علی شرفی۱۳۸۹).

۱۱- فعالیت های جنبی آموزشگاه ها  در جهت ترغیب دانش آموزان به مطالعه وکتابخوانی

۱-۱۱ ) ایجاد فروشگاه کتاب مدرسه: شرکتهای تعاونی مدارس محل مناسبی برای فروش کتاب هستند .اگر هر آموزشگاهی بتواند کتابهای مناسب وارزان قیمت همراه با تخفیف مناسب در اختیاردانش آموزان قراردهد می تواند میزان علاقه مندی دانش آموزان به مطالعه وکتابخوانی را افزایش دهد.

۲-۱۱ ) معرفی کتاب : معرفی کتاب به عنوان یک کار انگیزشی برای ترویج فرهنگ مطالعه و کتابخوانی مؤثر است . خلاصه کردن کتاب و معرفی آن در تابلو اعلانات تأثیر زیادی در تشویق دانش آموزان به مطالعه دارد.همچنین خواندن،خلاصه کتاب وذکر مشخصات آن در مراسم صبگاهی مدرسه هم می تواندانگیزه مطالعه را در دانش آموزان به وجود آورد .

۳-۱۱ ) ازجلسه های اولیاء ومربیان وآموزش خانواده به نحو مطلوب استفاده کنیم: باید به والدین آموزش داده شود که خواندن در دنیای امروز یک نیاز اساسی وبخشی از زندگی است وبه عنوان الگوی ترتیبی  فرزندان خود نقش مهمی درتشویق وترغیب آنها به مطالعه دارد.حتی مجموعه ای ازکتابهای مفید وساده به والدین معرفی کرد تا آنان نسبت به تهیه این کتابها اقدام کنند .

اگر مدرسه دارای فضای مناسبی به عنوان کتابخانه است جلسه آموزش خانواده رادر آنجا برگزار کرد ویا طوری برنامه ریزی کنیم که اولیاءاز کتابخانه بازدید کنند و در جریان فعالیت های آن قرارگیرد.

وازجمله راهکارهای جانبی دیگر می توان تیتروا اشاره داشت به :

معرفی اعضاء فعال کتابخانه های کلاس ومدرسه ،برگزاری مسابقه کتابخوانی ، برگزاری مسابقه های حضوری پرسش وپاسخ ،مطالعه را به عنوان بخشی ازتکلیف شب منظور کنیم ،ازساعت درس انشاء استفاده کنیم ، روشهای صحیح مطالعه وتندخوانی را به بچه ها آموزش دهیم ، به مجله ها وروزنامه های ویژه کودکان ونوجوانان اهمیت دهیم ،تهیه نشریه های دیواری را جزء فعالیت های گروهی  دانش آموزان قرار دهیم ، برگزاری جلسه هایی به همراه  دانش آموزان برای نقد وبرسی کتابها(افروز،۱۳۷۲،ص۴).

۱۲- راه کارهای ایجاد افزایش انگیزه مطالعاتی در کودکان

در زیر ایده هایی برای تشویق کودکان به مطالعه اشاره می کنیم:

۱-۱۲ ) برای بچه ها کتاب بخرید و آن را در دسترس آنها قرار دهید. بچه هایی که کتابخوان می شوند، معمولاً به خانواده هایی تعلق دارندکه کتاب و سایر ابزار مطالعه در خانه مهیا است.

۲-۱۲ ) خودتان هم مطالعه کنید. یکی از بهترین راه ها برای تشویق کردن بچه ها به مطالعه این است که خودتان الگوی آنها باشید.اگر بچه ها ببینند که خودتان هم کتاب می خوانید و از مطالعه لذت می  برید، احتمال اینکه آنها هم چنین عادتی پیدا کنند و این فعالیت ها را پیش بگیرند بیشتر است.

۳-۱۲ ) تلویزیون را خاموش کنید و کمی خانه را آرام کنید. خاموش بودن تلویزیون باعث می شودبچه ها به دنبال سرگرمی دیگری برای خود باشند. تماشای بیش از اندازه تلویزیون برای بجه ها مضر است، به ویژه اگر بخواهید آنها را به مطالعه تشویق کنید.

۴-۱۲ ) بچه ها را به کتابخانه و کتابفروشی ببرید و این کار را به طور هفتگی یا ماهانه انجام دهید تا بتوانند کتاب های مورد علاقه ی خود را انتخاب کنند.

۵-۱۲ ) کتاب های مصور و جملات را دست کم نگیرید.آنها منابع بسیار خوبی برای تشویق کودک به مطالعه هستند و برای آموزش خواندن به کودک بسیار مفیدند. یک راه دیگر برای تشویق بچه ها به مطالعه استفاده از کتاب هایی است که روی   CDضبط شده اند.

۶-۱۲) از انگیزه های خارجی برای تشویق کردن کودک به درس و مطالعه غفلت نکنید:

- تشویق باید برای کودک جذاب باشد، تا بتواند انگیزه کودک را بالا ببرد.

- تشویق کودک نباید مستلزم صرف وقت و هزینه زیاد باشد، وگرنه بجای اینکه وسیله باشد هدف می شود.

- تشویق باید به طور مستمر باشد، زیرا معمولاًبا یکی دو بار ارائه تشویق نتیجه ای حاصل نمی شود. (نانسی،۱۳۷۲،ص۳)

۱۳- راه های مؤثر در تشویق کودکان و نوجوانان

۱-۱۳ ) بازدید از کتابخانه های سیار، کتابخانه ی مرجع،انتشارات و…

۲-۱۳ ) معرفی نویسندگان و شاعران کودک و نوجوان و دعوت ازآنها جهت پاسخ به سؤالات.

۳-۱۳ ) تشویق و ترغیب آنها به خرید کتاب های مورد علاقه و تشویق و راه اندازی کتابخانه در منزل.

۴-۱۳ ) تشویق و اهداء لوح به کودکان کتابخوان.

۵-۱۳ ) خلاصه نویسی کتاب ها توسط کودکان.

۶-۱۳) تهیه کارت های هفتگی و نوشتن میزان مطالعه و عضویت در کتابخانه ها.

از دیگر نکات قابل توجه در تشویق کودکان به مطالعه می توان به فراهم کردن زمینه ای مناسب برای خواندن کتابهای شعر و داستان توسط گروه نوجوان برای گروه سنی کودک اشاره کرد.کتاب معلمی است که بدون عصا و تازیانه ما را تربیت می کند( شهرآرای۳۷۲، به نقل از شرفی،۱۳۸۹،ص۴).

۱۴- تشویق کودکان به تحصیل و مطالعه

نگران وضعیت روحی فرزندان بودن، برای والدین امری طبیعی است.هر پدر و مادری دوست دارد کودکش در امر تحصیل موفق باشد؛ زیرا آن را نشانه ای از رشد و پیشرفت کودک خود می داند.برخی از این پیامدها به شرح زیر است :

۱-۱۴) «عزت نفس»و«حرمت خود» او را بالا می برد؛ زیرا کودک احساس می کند فردی ارزشمند وموفق است.

۲- ۱۴) اعتماد به نفس ما را افزایش می دهد؛ زیرا با مشاهده توانایی تحصیلی خود،این احساس در او ایجاد می شودکه  برای انجام هر کاری از این قبیل ، آمادگی دارد و هیچ چیز نمی تواند مانع پیشرفت او شود.

۳- ۱۴) مسئولیت پذیری را در کودکان افزایش می دهد. وقتی کودکی به تحصیل و مطالعه و آماده کردن تکالیف درسی توجه داشته باشد،به این خاطر است که در خود نسبت به مدرسه و درس ،احساس مسئولیت می کند. همین احساس به او زندگی می بخشد و ارزش وجودی او را نزد خودش بالا می برد  (رجبی،۱۳۷۲).

 

15- راه کارهای اصلاحی

کودکان گاهی بی دلیل،در انجام تکالیف درسی شان اهمال می کنند و از انجام آن سرباز می زنند.

مرحله اول: باید مواظب باشید هیچ گاه به بجه ها برچسب منفی نزنید.

۱- ۱۵) تو هیچ وقت نمی توانی تکالیفت را درست انجام دهی.

۲- ۱۵) چرا نمی توانی مثل خواهرت یا برادرت یا دوستت یا… باشی.

۳-۱۵) مشقی که نوشته ای، چرا اینقدر بدخط است؟

مرحله دوم: اگر تشویق و تحسین شما تأثیر نگذاشت باز هم فرزندتان کم کاری کرد، باید رفتارهای قاطعانه داشته باشید.یعنی بدون اینکه کمترین ضعفی از خود نشان دهید،از خواسته ی خود ذره ای چشم پوشی نکنید و بلکه درصدد وادار کردن کودک به درس شوید.

رفتارهایی از قبیل:التماس کردن به کودک، مبهم سخن گفتن، تحقیر کردن و مانند آن از جمله رفتارهای نادرستی است که روی بچه تأثیر منفی می گذارد.

۱۶- عوامل ایجاد علاقه مندی کودکان به مطالعه

از جمله عواملی که در ایجاد علاقه به مطالعه در کودکان مؤثرند می تواند به موارد زیر اشاره کرد:

-استفاده از ادبیات خاص کودکان:ادبیاتی که بتواند جذاب و پویا باشد و کودک را به مطالعه جذب کند یکی از عوامل موفق در بالا بردن روحیه کتابخوانی در کودکان است.همچنان که در فرهنگنامه کودکان آمده است :”ادبیات کودکان نوشته ها و سرودهایی هستند که ارزش ادبی یا هنری دارند،و شامل بخشی از فرهنگ شفاهی عامه مانند: لالایی ها، قصه ها ،داستانها، نمایشنامه ها، شعر ها و همچنین نوشته های غیر داستانی در زمینه دین، دانش اجتماعی، علم و کاربردهای آن، هنر وسرگرمی که هدف آن آموزش مستقیم نباشد، می شود.

۱۷- سه ویژگی برجسته ادبیات کودکان عبارتند از:

-به رشد شخصیت خواننده کمک می کند، به این نکته توجه دارد که دوران کودکی و نوجوانی مهم ترین دوران شکل گرفتن و پرورش احساس و اندیشه است .

- ادبیات کودکان با درک و فهم، زبان وبیان و تخیل و تجربه های کودکان متناسب است.

- تصور در ادبیات کودکان اهمیت بالایی دارد و همیشه بخشی ازپیام توسط تصاویر منتقل می شود.

مطالعه و کتابخوانی باعث بالا بردن اطلاعات عمومی کودک و درک بهتر آنها از کتب درسی می شد. کاربرد واژگان و معانی خاص آنها در جملات گوناگون باعث می شود تاکودک از کاربرد بودن واژه ها رها شده و بتواند مفاهیم گوناگون را بهتر درک کند. تصویر سازی در ذهن کودکان ماندگاری بیشتری دارد و به همین دلیل سعی می شود تا بخش عمده فضای کودکان به تصاویر اختصاص یابد.

کتابخانه های کودکان:هدف اصلی از ایجاد کتابخانه های کودکان پاسخگویی به نیازهای کودکان و دسترسی به منابع ومواد خواندنی است. کتابخانه های کودکان محلی مناسب برای پاسخگویی به پرسشهای موجود در ذهن کودکان است .کتابخانه کودکان با تهیه مواد و تجهیزات آموزشی مورد نیاز کودکان می تواند محلی برای انتقال آموزشهای مورد نیاز به کودکان و علاقه مند کردن آنها به مطالعه و کتابخوانی باشد.آنچه به عنوان وظیفه کتابدار در کتابخانه کودکان بیشتر از سایر وظایف باید مد نظرقرار گیرد مرجع دانست که نیاز هایی را بررسی می کند و خود منبع مناسب را پیشنهاد می دهد و چنانچه این پیشهاد به جا ومناسب باشد در حرکت رو به جلوی کودک برای خواندن وارتباط بیشتر او باید مؤثر و کارآمند باشد. تقابل کتابدار کتابخانه کودکان باید فردی صبور و علاقه مند با بر قراری ارتباط با کودکان بتواند بیشترین تأثیر را در روند علاقه مند کردن آنها بجا بگذارد. آنچه در تهیه منابع کتابخانه کودکان بیشتر باید مورد توجه باشد، استفاده از وسایل کمک آموزشی از قبیل آموزشی و کتب تصویری است زیرا همانطور که تحقیقات نشان داده اند تقریبأ۷۵%یادگیری از طریق حس بینایی کسب می شود(احدیان،۱۳۷۱).

۱۸- نتیجه گیری :

آدمی در دوران کودکی به علت عدم داشتن شناخت کافی از جهان پیرامون، بیشتر تحت تأثیر شرایط محیط اطرافش قرار می گیرد. لیکن باید عوامل تأثیر گذار در عرصه علاقه مندی به مطالعه و کتابخوانی را شناخت. با این توصیف می توان به اهمیت نقش خانواده و محیط های یادگیری چون مدارس در شکل گیری شخصیت کودک اشاره کرد.

پرواضح است که سیستم آموزشی نقش بسزایی در رشد کودک در عرصه کتاب و کتابخوانی دارد. تا آنجا که می تواند آنچه فرد در خانواده تحت تأثیر اعضای آن یاد گرفته، به کلی تغییر دهد یا اصلاح کند .

ناگفته نماندکه یکی از تأثیرات بسیار مهم مطالعه و کتابخوانی بالا رفتن اطلاعات عمومی کودک و درک بهتر آنها از کتب درسی می شود.

اگر جامعه بتواند خوانندگانی فعال تربیت کند تکامل در کلیه زمینه های علمی و آموزش مشهود می گردد لیکن در نظام آموزشی باید به کیفیت منابع کتابخانه ها و ایجاد رابطه بین این عوامل  و کودکان پرداخت تا با بهره گیری از امر مطالعه  و اطلاعات عمومی افراد بتوان در عرصه های مختلف علمی و هنری خوش درخشید.

[ ۱۳٩۱/٤/٤ ] [ ۱٢:٥۳ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

آموزش کتابخوانی به کودکان


خواندن‌ هم‌ سرگرمی‌ است‌ و هم‌ کاری‌ مهم‌ و اساسی؛ انس‌ با کتاب‌ را باید از کودکی‌ در افراد به‌ وجود آورد تا کتابخوانی‌ بخشی‌ طبیعی‌ از زندگی‌ روزانه‌ فرد شود. کودکان‌ با یاری‌ بزرگترها، راه ‌رفتن، حرف ‌زدن‌ و انجام‌ سایر کارها را می‌ آموزند. آنها از ما الگو می‌ گیرند و عقاید، ارزش ها و اطلاعات‌ را به‌ دست‌ می ‌آورند و عادت ها در آنان‌ شکل‌ می ‌گیرد.
 
« کتاب غذای روح بشراست .»

                                                                              حضرت علی (ع)

تشویق‌ بچه‌ها به‌خواندن‌ ، باید با سرگرمی‌ و خوشی‌ همراه‌ باشد؛ بیشتر کودکانی‌ که‌ به‌ مدرسه‌ می‌ روند راهکارهای‌ خواندن‌ را می ‌آموزند. اگر کودکان‌ از خواندن‌ همراه‌ با سرگرمی‌ خوششان‌ بیاید و برای‌ کتابخوانی‌ اشتیاق‌ نشان‌ دهند، برای‌ کسب‌ مهارت های‌ خواندن‌ مجهزترند.
به‌ هر حال‌ خواندن‌ تنها یک‌ مهارت‌ نیست بلکه حادثه‌ ای‌ بزرگ‌ است. شما

باید در جستجوی‌ راه هایی‌ باشید که‌ خواندن‌ را با شعف‌ و خوشی‌ مرتبط‌ کند، زیرا کودکان‌ به‌ طور طبیعی‌ دوست‌ دارند بازی‌ کنند و سرگرمی‌ داشته‌ باشند، بدون‌ این که‌ خسته‌ شوند. بچه‌ ها هرقدر بیشتر بخوانند و از خواندن‌ بیشتر لذت‌ ببرند، مهارت های‌ بیشتری‌ کسب‌ می‌ کنند. به عنوان مشوق کودک، از فشار و سرخوردگی ای‌ که‌ تأکید بیش‌ از حد بر خودِ مهارت‌ به‌ وجود می‌ آورد بپرهیزید.

- با صدای‌ بلند بخوانید؛ این‌ کار را از وقتی‌ که‌ بچه‌ها در سنین‌ طفولیت‌ هستند آغاز کنید و هیچ‌ گاه‌ آن‌ را ترک‌ نکنید. صرف‌ نظر از این که‌ بلند خواندن‌ به‌ توانایی‌ کودک‌ در خواندن‌ کمک‌ می ‌کند، این‌ شیوه‌ تجربه ‌ای‌ گرانسنگ‌ است‌ که‌ خواننده‌ و شنونده‌ را به‌ هم‌ نزدیک‌ می ‌کند.

- پیوسته‌ مقدار زیادی‌ مواد خواندنی‌ در دسترس‌ داشته‌ باشید؛ کتاب، مجله‌ و روزنامه‌ همگی‌ از لوازم‌ مهم‌ هر خانه‌ اند که‌ ما را به‌ خواندن‌ دعوت‌ می‌ کنند. مهم‌ نیست‌ که‌ کتاب‌ را بخرید یا از کتابخانه‌ امانت‌ بگیرید؛ کتاب ها نو باشند یا کهنه‌ و دست‌ دوم؛ مهم‌ این‌ است‌ که‌ در فضای‌ زندگی‌ تان‌ مواد خواندنی‌ وجود داشته‌ باشد تا کودکان‌ آنها را ببینند، لمس‌ کنند و بخوانند.

- اجازه‌ دهید کودکان‌ خواندنِ شما را ببینند؛ چه‌ بسا پدران‌ و مادرانی‌ که‌ بعد از به‌ خواب ‌رفتن‌ فرزندان، خود را با خواندن‌ کتاب‌ یا مجله‌ سرگرم‌ می ‌کنند و هرگز توجه‌ ندارند که‌ در اثر این‌ کار حتی‌ کودکان‌ نمی‌ دانند که‌ مادر و پدرشان‌ کتابخوان های‌ مشتاقی‌ هستند. بچه‌ها وقتی‌
 کتاب های‌ باز را در اطرافشان‌ می ‌بینند، یا از زبان‌ شما می ‌شنوند که‌ عبارتی‌ جالب‌ یا مقاله ‌ای‌ از روزنامه‌ را با صدای‌ بلند می ‌خوانید، یا این که‌ می ‌بینند سر در کتابی‌ خوب‌ فرو برده‌اید از شما سرمشق‌ می ‌گیرند.

- به‌ طور مرتب‌ به‌ کتابخانه‌ بروید؛ کتابخانه، کتاب هایی‌ با موضوع های‌ متنوع‌ و ارزشمند دارد که‌ به‌ زحمت‌ می‌ توان‌ نسخه‌هایی‌ از آنها را در خانه‌ پیدا کرد. از این‌ لحاظ‌ نوجوانان‌ می ‌توانند به‌ طور جسته‌ و گریخته‌ مروری‌ بر مجله‌ها و کتاب ها بکنند و از ایده‌های‌ برگرفته‌ از این‌ مطالعات‌ برای‌ خود نمونه ‌سازی‌ کنند. اگر مسئول‌ کتابخانه‌ موافقت‌ کرد اجازه‌ دهید کودک‌ شما عضو کتابخانه‌ شود و کارت‌ عضویت‌ داشته‌ باشد. فرصت هایی‌ در اختیار کودکان‌ بگذارید تا از کارت‌ عضویت‌ خودشان‌ استفاده‌ کنند.

- اجازه‌ دهید کودکان‌ بدانند که‌ شما برای‌ خواندن‌ ارزش‌ قائلید؛ اگر کودکان‌ ببینند که‌ شما از کتابخانه‌ کتاب‌ امانت‌ می ‌گیرید، کتاب‌ می‌ خرید یا به‌ کسی‌ کتاب‌ هدیه‌ می ‌دهید یا انتظار دارید دیگران‌ به‌ شما کتاب‌ هدیه‌ کنند، به‌ زودی‌ متوجه‌ می ‌شوند که‌ برای‌ خواندن‌ ارزش‌ قائلید.

- سرگرمی های‌ خواندن‌ را با هیجان‌ همراه‌ کنید؛ اشتیاق‌ و تخیل‌ نوجوانان‌ ممکن‌ است‌ خیلی‌ زود از بین‌ برود. با نامگذاری‌ یک‌ بازی‌ یا حادثه، ‌ هیجان‌ تازه‌ای‌ برای‌ خواندن‌ به‌ وجود آورید.

- به‌ کودکان‌ حق‌ انتخاب‌ بدهید؛ دیر یا زود متوجه‌ می ‌شوید فرزندتان‌ جذب‌ چیزهایی‌ شده‌ که‌ به‌ آن‌ هله‌هولهِ ذهنی‌ می‌ گوییم. هوس‌ نکنید کودک‌ را به‌ خواندن‌ کتاب هایی‌ نظیر«جنگ‌ و صلح» وادارید. در عوض‌ او را با کتاب هایی‌ که‌ به‌ وی‌ می‌ دهید و برایش‌ بلند می ‌خوانید و با
توصیه‌ های‌ هر کتاب‌ ، به‌ آرامی‌ به‌ طرف‌ خواندن‌ کتاب های‌ مناسب ‌تر راهنمایی‌ کنید.

- با کودکان‌ گفتگو کنید؛ حرف‌ زدن‌ با کودک‌ نه ‌تنها به‌ او کمک‌ می ‌کند کلمات‌ و الگوهای‌ جمله‌ را درک‌ کند بلکه‌ این‌ کار نشان‌ دهنده‌ میزان‌ علاقه‌ و احترامی‌ است‌ که‌ برای‌ او قائلید. صحبت ‌کردن‌ با کودکان‌، هنر گفتگو و گفت‌ و شنود، فکر کردن‌ و تبادل‌ نظر و عقیده‌ را به‌ آنان‌ می‌ آموزد.

- به‌ صحبت های بچه‌ها گوش‌ کنید؛ با گوش ‌کردن‌ می ‌توانیم‌ به‌ سرنخ هایی‌ درباره‌ علایق‌ و نیازهای‌ کودکانمان‌ دست‌ یابیم‌ تا بتوانیم‌ در خواندن‌ به‌ آنها کمک‌ کنیم.

- به‌ حرف‌ زدن‌ خودتان‌ گوش‌ دهید؛ هنگامی‌ که‌ گرم‌ گفتگو هستید، کمی‌ هم‌ به‌ حرف های‌ خودتان‌ گوش‌ کنید. آیا تا به‌ حال‌ احساس‌ نکرده‌اید که‌ بعضی‌ روزها میانگین‌ واژه‌هایی‌ که‌ می ‌گویید واژه‌ «نکن» است؟ گاهی‌ با کمی‌ توجه‌ بیشتر می‌ توانیم‌ گفتگوی واقعی‌ ترتیب‌ دهیم‌ و با بچه‌ها صادقانه‌ گپ‌ بزنیم. در درازمدت‌ به‌ امتحانش‌ می‌ارزد.

- موقعیتی‌ برای‌ خنده‌ فراهم‌ کنید؛ خنده‌ و خندیدن‌ نه‌ تنها آرامش‌ دهندهِ خوبی‌ است، بلکه‌ می‌ تواند راهنمای‌ خوبی‌ برای‌ خواندن‌ باشد. لطیفه‌ گفتن، پرداختن‌ به‌ بازی های‌ ساده‌ ، تکرار سخنان‌ بی‌ معنا یا موزون‌ و قافیه ‌دار، خواندن‌ بریده خنده ‌داری‌ از روزنامه‌ با صدای‌ بلند و نظایر آن‌ همگی‌ می ‌توانند کودکان‌ را به‌ خنده‌ وادارند و موجب‌ شوند آنها با واژه‌ها ، احساس‌ راحتی‌ و آرامش‌ کنند. خندیدن‌ کودک‌ با پدر و مادر، آنان‌ را به‌ هم‌ نزدیک‌ می ‌کند و هنگامی‌ که‌ خنده‌ با خواندن‌ همراه‌ شود خواندن‌ را هیجان‌ انگیز می‌ کند.

- فرصت‌ دهید و توجه‌ کنید؛ در دنیای‌ پر آشوب‌ کنونی،‌ زمان‌ و توجه، ارزنده‌ و مهم‌ است. اگر می‌ خواهید به‌ کودکانتان‌ کمک‌ کنید تا خواندن‌ خود را تقویت‌ کنند یا فکر کنند و قوه‌ تخیل‌ خود را به‌ کار اندازند، راهی‌ جز وقت‌ گذاشتن‌ و توجه‌ و دقت‌ به‌ آنها ندارید. باید انتخاب‌ کنید؛ البته‌ گاهی‌ هم‌ این‌ کار سخت‌ است!

- به‌ عنوان‌ هدیه، تأیید و تصدیق‌ کنید؛ اگرچه‌ بعضی‌ اوقات‌ تردید داریم، اما بچه‌ ها می‌ خواهند ما را خوشحال‌ کنند. هنگامی‌ که‌ کودک‌ مغرورانه‌ با انگشتان‌ کثیف‌ و چسبناک، لکه‌های‌ درهم‌ و برهم‌ از رنگ های‌ سبز و قهوه‌ایِ روی‌ کاغذ را به‌ شما نشان‌ می‌ دهد و می ‌گوید، این‌ یک‌ آدمک‌ است‌ که‌ از ساقه‌ لوبیای‌ سحرآمیز بالا می‌ رود، انگشتان‌ او را ندیده‌ بگیرید؛ به‌ طور جدی‌ سعی‌ کنید هنرمند جوان‌ (کودک) را تحسین‌ کنید و با کف ‌زدن‌ و تشویق، نقاشی‌ او را به‌ درِ یخچال‌ بچسبانید. در اثر تشویق‌ شما قوهِ تخیل‌ و ابتکار او تقویت‌ می‌ شود و علاقه‌ اش‌ به‌ خواندن‌ افزایش می یابد.

[ ۱۳٩۱/٤/٤ ] [ ۱٢:٤٩ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

کتاب و کتاب خوانی

 

 

 

کتاب و کتاب خوانی و میزان گرایش به مطالعه، امروزه یکی از شاخص‌های توسعه به شمار می‌رود. بررسی‌ها نشان می‌دهد مطالعه و کتاب خوانی وضعیت مطلوبی در ایران ندارد و عمدتا مردم ایران از خرید و یا مطالعه کتاب گریزانند و اقدامات لازم و جدی جهت ترویج و اشاعه فرهنگ مطالعه صورت نگرفته است.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) منطقه زنجان، برای رفع موانع و ایجاد زمینه و بستر لازم جهت ترویج و توسعه فرهنگ مطالعه، نهادهای مختلف در 5 بخش، شامل خانواده، مدارس و نظام آموزشی، کتابداران و کتابخانه‌ها، دولت و رسانه‌های گروهی و ناشران و کتاب فروشیها ، باید با رفع مشکلات موجود، هم سو و هم هدف، به سمت مشخصی حرکت کنند.

 نقش خانواده

 خانواده عامل بسیار موثری در ایجاد عادت به مطالعه و ترویج فرهنگ کتابخوانی است. محیط و شرایط خانواده، روش تربیتی و آموزشی والدین ، طرز تفکر و نگرش والدین در رابطه با مطالعه و کتابخوانی، وجود کتب و نشریات قابل دسترس و همچنین سطح اقتصادی و پایگاه اجتماعی خانواده، نقش بسزایی در تقویت عادات مطالعه و کتابخوانی دارد.

 محمد ربیع احمدخانی ، مدیر کل امور کتابخانه‌های عمومی استان زنجان، در گفتگو با خبرنگار ایسنا ضمن اشاره به نقش خانواده، اظهار داشت: "کشور ما از سالیان دور کشوری با قدمت فرهنگی بالا بوده و نویسندگان و شاعران درخشانی داشته است ولی متأسفانه سرانه مطالعه و کتابخوانی، زیبنده مردم ما نیست. همین که آمار دقیق از میزان مطالعه مردم موجود نیست، خود نشانی از مهجوریت کتاب و کتاب خوانی در جامعه ما می‌باشد. در ریشه‌یابی این معضل باید از کودکی شروع کنیم. اولین نهادی که درآن، کودک با کتاب و کتابخوانی، انس می‌گیرد، خانواده است. پدر و مادر، بهترین معلم کودک هستند که باید شوق مطالعه را در او تقویت کنند. همچنین در منازل باید محلی اختصاصی برای کتابخانه در نظر گرفته شود."

اگر والدین و افراد بزرگتر خانواده به مطالعه علاقمند باشند، فرزندان آنها نیز، که همواره از اثرات طبیعی روابط عمیق عاطفی حاکم در خانواده های ایرانی برخوردار هستند، با کتاب، بیشتر و بهتر آشنا شده و به مطالعه و کتابخوانی، عادت می کنند

نقش مدارس و نظام آموزشی

پس از خانواده، دشوارترین وظیفه در اشاعه کتابخوانی در هر جامعه‌ای بر عهده مدارس و نظام آموزش و پرورش آن جامعه است. اگر دانش آموز در مدرسه با کتاب آشنا شده و لذت مطالعه، خودآموزی و افزایش معلومات عمومی را درک کند و به مطالعه خو بگیرد، در تمام دوران زندگی، از کتاب دست نمی‌کشد.

رحمان پرچگانی، معاون دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر نیز در این خصوص به خبرنگار ایسنا، گفت: "آموزش و پرورش، چون آبی است که در سد ذهنی ما جمع می‌شود و بهره برداری از این سد (ذهن ما) را، مهیا می‌کند. ما باید علاوه بر سیستم آموزشی ، به صورت فوق برنامه، با به کارگیری شیوه‌های نوین آموزشی، روند خلاقیت و نوآوری در امر مطالعه را به دانش آموزان بیاموزیم. با تربیت مربیان مجرب و مسلط به مقوله کتاب و کتابخوانی، می‌توانیم افراد را تشویق به خواندن کتاب‌های سودمند کنیم و ذائقه کتاب خوان‌های جدیدمان را ارتقاء دهیم. البته پایه گذاری این حرکت، باید از مدیریت کلان کشور شروع شود. مدیران ارشد ما در امر آموزش باید از مشاورین فرهنگی و هنری در جهت بررسی علمی و اصولی این موضوع استفاده کنند."

در نظام آموزشی، سه کارکرد مهم، نقش اساسی دارند؛ خواندن، نوشتن و حساب کردن. در طول دوران آموزش، فرد تحت آموزش، از سال‌های اول،‌ توانایی خواندن را می آموزد و در ادامه، به درک مطالب خوانده شده و در نهایت به نوشتن، می‌رسد.

محمود تلخابی، مدرس دانشگاه زنجان، نیز در این باره، بیان کرد: "تاکید بیش از حد آموزگاران بر روی مهارت خواندن و استفاده از تک منبع‌ها، سبب شده که دانش آموزان از مطالعه، لذت کافی نبرند و آن را بیشتر برای رفع تکلیف انجام دهند. یکی از کمترین نمرات ایران، در آزمون سنجش سواد خواندن در سطح بین المللی، همین لذت نبردن افراد از مطالعه خویش است. برایی رفع این مشکل، باید به تقویت کتابخانه‌های مدارس و از طرفی هم استفاده از منابع مختلف در نظام آموزشی بپردازیم. کمبودهای اقتصادی و توزیع ناعادلانه ی کتاب‌ها، سبب ضعف کتابخانه‌های مدارس شده است. از طرفی هم منابع به جهت کنترلی بودن نظام آموزشی ما، محدود می‌باشند."

حسن اشرفی در مقاله "راه های ترویج فرهنگ مطالعه"، بیان می کند: "نظام آموزشی در کشورهایی نظیر ایران، نظامی غیرپویا و تک محور است. نظامی که براساس یک کتاب و یک جزوه درسی شکل گرفته، نمی‌تواند دانش‌ آموز را به سوی منابع غیردرسی و دیگر منابع اطلاعاتی رهنمون سازد. اگر نظام متکی بر پرسشگری و خلاقیت باشد، خود به خود، زمینه ساز و بسترساز مطالعه می‌شود. در این میان نقش و جایگاه معلم در اشاعه فرهنگ مطالعه را نباید نادیده گرفت. روش‌های تدریس، شیوه نگرش و رفتار توجه آمیز معلمان به کتاب و کتابخوانی، در ایجاد آمادگی ذهنی و انگیزه مطالعه در دانش آموزان موثر است. اگر معلمان و دبیران مدارس، خودشان اهل مطالعه باشند، دانش آموزان را نیز به شیوه‌های مختلف با کتاب و مطالعه آشنا می سازند."

کریم لیلاپرست، دبیر بازنشسته آموزش و پرورش، در خصوص راهکارهای آموزشی که خود در طول دوران تدریس در دبیرستان امیرکبیر زنجان به کار می‌برد به خبرنگار ایسنا، گفت: "روش‌های تدریس جذاب‌تر، دانش آموزان را بیشتر به مطالعه علاقمند می‌کند. روش‌هایی چون بازدید دانش آموزان از کتابخانه‌های عمومی شهر، گرفتن آمار کتاب‌ها به عنوان کار عملی از مراکز فروش کتاب در سطح شهر، آزاد گذاشتن دانش آموزان در انتخاب منبع برای انجام تحقیق و کار کلاسی، در دسترس قرار دادن کتابخانه‌های مدارس با طرح کتابخانه‌های آزاد (بدون حضور مسئول و ناظر که امکان دسترسی هر فرد به کتاب‌ها و انتقال آن به بیرون از محیط کتابخانه بدون ثبت کتاب، وجود داشته باشد)، آموزشی نمودن فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی برای ترغیب مطالعه بیشتر، کرایه دادن کتاب‌ها به شیوه‌ سال‌های دور و یا فروش آنها به صورت قسطی ، بسیار مفید و کارساز خواهند بود. این روش‌ها می‌توانند مطالعه را در سه بخش دیداری، شنیداری و مکتوب تقویت کنند."

از نظر کارشناسان برای بهبود نابسامانی‌های موجود در نظام آموزشی و گسترش فرهنگ مطالعه می‌توان راهکارهای زیر را لحاظ کرد: غنی کردن کتابخانه‌های مدارس، تشویق دانش آموزان به مطالعه توسط معلمان و کارکنان مدارس، برگزاری جلسات نقد و بررسی کتاب در کلاس‌های درس، معرفی کتاب‌های مناسب در تابلو اعلانات و مراسم صبحگاه مدارس، اهدای کتاب به دانش آموزان به عنوان جایزه، دعوت از نویسندگان و اهل قلم جهت ایراد سخنرانی در مدارس، اجرای مسابقات کتابخوانی به مناسبت‌های مختلف، اعطای بن خرید کتاب به دانش آموزان، گنجاندن درس مطالعه و کتابخوانی در برنامه درسی مقاطع مختلف تحصیلی، ایجاد و توسعه رشته‌هایی تربیت معلمی کتابداران جهت اداره مطلوب کتابخانه‌های آموزشگاهی، معرفی و تقدیر از اعضای فعال کتابخانه‌های مدارس، تشکیل گروه‌های مطالعه دانش آموزی برحسب علاقه آنان به موضوعات مختلف، ‌پیوند دادن موضوع مطالعه و کتابخوانی با درس انشاء، قراردادن میزان توسعه و رشد کتابخانه‌های مدارس و مطالعه بین دانش آموزان به عنوان شاخص‌های ارزیابی مدیران مدارس و ارائه آموزش‌های لازم در امر مطالعه به معلمان و دبیران.

 نقش کتابداران و کتابخانه‌ها

کتابداران کتابخانه‌ها، از عوامل موثر در ترویج فرهنگ مطالعه و کتابخوانی به شمار می‌روند. کتابداران با روش‌های خلاقانه خود می‌توانند فعالیت‌های کتابخوانی را رشد داده و حتی به حوزه‌های بیرون از کتابخانه بکشانند. اگر کتابداران کتابخانه‌ها از حیث علم کتابداری و اخلاق انسانی، رشد کاملی داشته باشند، بدون تردید، همچون معلمان و استادان جامعه، معماران نسل‌های آینده بشر خواهند بود.

دکتر مهدی افضلی، دکترای مدیریت اطلاعات و کتابداری، در مورد نقش کتابداران و کتابخانه‌ها، تصریح کرد: "کتابداران، بیشتر با افرادی سر و کار دارند که خود این افراد، عادت به مطالعه داشته و کتابخوان هستند، پس باید بتوانند با در اختیار قرار دادن منابع لازم، نیازهای این قشر را برآورده کنند. اما کمبود منابع موجود و گاه فقدان آنها، سبب می‌شود که افراد مراجعه کننده به کتابخانه‌ها، حضور خود را کمرنگ‌تر کنند و تمایل آنها به سمت منابع به صورت شخصی برود. از طرفی نیز، بالا رفتن تولیدات کتاب، نباید سبب گمراهی مان شود ، زیرا بخش عظیم این تولیدات، کتاب های درسی و کمک درسی هستند. مطالعه خوب و مورد بحث در سطح جهانی، مطالعه ای فارغ از روابط کاری و اخبار می باشد و ملاک اساسی، با علاقه خواندن کتاب است."

کتابخانه‌های عمومی در صورت برخورداری از کتاب‌های مناسب و کتابداران متخصص و توجه به نیازهای مراجعین، می‌توانند عامل موثری در تشویق اقشار مختلف مردم به مطالعه شوند. کتابخانه‌های عمومی اگر جایگاه واقعی خود را بیابند و امکانات لازم و گستردگی متناسب با رشد جمعیت را به دست آورند، جامعه مخاطب آنها از حیث تاریخی و اجتماعی در مکانی از بلوغ و قدرت گزینش قرار می‌گیرد که نه تنها برآورنده نیاز اطلاعاتی هر متقاضی و زمینه ساز رویکرد مردم به سویی مطالعه و کتابخوانی است، بلکه می‌تواند به عنوان پشتیبان امر تحقیقات در کشور و ضمانتی مطمئن برای سلامت جامعه باشد.

حسین محمدی، کارشناس کتابداری و کتابدار کتابخانه عمومی سهروردی زنجان، در خصوص مشکلات و کاستی های کتابخانه ها، اذعان داشت: "کتابخانه‌های عمومی به دلیل کمبودهایی که دارند، در روند ترویج مطالعه، کارایی لازم را ندارند. از این مشکلات می‌توان به بی توجهی به استانداردهای موجود در تهیه منابع و کتب، ضعف ارتباط با مدارس، دانشگاه‌ها، خانواده‌ها، رسانه‌ها و اقشار مختلف مردم، کمبود منابع علم و کتاب‌های مرجع روزآمد در کتابخانه‌های عمومی، عدم به کارگیری فنون و روش‌های عملی در جلب و جذب خوانندگان بالقوه کتاب، کمبود نیروی انسانی متخصص و کارآزموده و عدم کارایی برخی از پرسنل موجود، عدم تناسب تعداد کتابخانه‌ها با شاخص‌های رشد جمعیت، نارسایی فضا و مجموعه و عدم انسجام آنها، مجهز نبودن کتابخانه‌ها به تجهیزات لازم، دستگاه‌های تکثیر، خدمات سمعی و بصری، نداشتن کتابدار مرجع برای پاسخگویی به سوالات علمی مراجعین، متناسب و هماهنگ نبودن کتب کتابخانه با شرایط و نیازهای مراجعان، نداشتن فعالیت‌های جانبی مانند مسابقات کتابخوانی، قصه گویی، نمایش فیلم، بی توجهی به دل انگیز سازی فضای کتابخانه و چیدمان تجهیزات و ناکافی بودن سالن‌های مطالعه در کتابخانه‌های عمومی، اشاره نمود.

برخی از صاحب نظران معتقدند که توجه به استانداردهای موجود در راه اندازی و ایجاد کتابخانه‌های عمومی و مجهز نمودن آنها به کتاب‌های جدید و به روز، تجدید نظر در شیوه مجموعه سازی و انتخاب کتاب بری کتابخانه‌های عمومی، برگزاری جلسات نقد و بررسی کتاب با حضور نویسندگان و اعضای کتابخانه‌ها، برگزاری برنامه‌های جنبی از قبیل مسابقات کتابخوانی، قصه گویی، شب شعر، نمایش فیلم، جهت جذب مراجعین، غنی کردن بخش مرجع کتاب‌های عمومی و استخدام کتابداران مرجع، جهت پاسخ گویی به پرشس‌های علمی مراجعین، توسعه و گسترش فضاهای مناسب مطالعه در کتابخانه‌ها، ایجاد و ارتباط و هماهنگی با مدارس جهت بازدید دانش آموزان از کتابخانه‌ها و حضور کتابداران کتابخانه‌های عمومی در مدارس و تشریح خدمات و فعالیت‌های کتابخانه، از راهکارهای ارتقاء فرهنگ مطالعه و کتابخوانی توسط کتابداران و کتابخانه‌ها می‌باشد.

مهدی جلیل خانی، کتابخوان برتر کشور از استان زنجان در سال 1385، در خصوص نقش کتابداران، خاطرنشان ساخت: "هرگاه که کتاب در دسترس مردم قرارگرفته و بهره ‌مندی از آن به شکل آسان تری انجام یافته، خواننده خود را نیز پیدا کرده است؛ چرا که لذت کتابخوانی و کشف فضا‌های تازه، همواره برای همگان جذابیت داشته است. بنابراین همواره نقش کتابخانه‌ها و کتابداران در دسترسی آسان به منابع کتابخانه‌ای مهم و قابل توجه ارزیابی می‌شود. از طرفی، سیاست‌های دولت و حاکمیت نیز باید به نحوی باشد که دسترسی و پخش گسترده کتاب را در اولویت قرار دهد. در این روند، قیمت، شکل و شمایل و محتوای کتاب، همه و همه در سطر دوم از اهمیت قرار دارند."

 نقش دولت و رسانه های گروهی

شیوه حکومت و همچنین شرایط اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی حاکم بر جامعه، نقش بزرگ و غیر قابل انکاری در ترویج فرهنگ مطالعه و کتابخوانی دارند. در این زمینه نقش فرهنگ، سنت های اجتماعی و متولیان فرهنگی بیش از همه مهم و حیاتی جلوه می کند.

 مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان، در گفتگو با ایسنا در خصوص نقش دولت در ترویج فرهنگ مطالعه و کتابخوانی ابراز داشت: "توسعه فرهنگ مطالعه و کتابخوانی، یک عزم همگانی را می‌طلبد ولی سهم دولت نیز بسیار مهم است. در سال‌های اخیر، از طریق نهادهای دولتی، اقدامات مهمی در این خصوص صورت گرفته ولی کارهایی که ما با شتاب بیشتی دنبال کرده‌ایم، برگزاری نمایشگاه‌های کتاب درسطح ملی و استانی، اهدای جوایز ادبی، اهدای کتاب، دادن بن‌های کتاب و توجه به زیرساخت‌های لازم برای امر کتابخوانی بوده است. از طرفی توقعات عمومی از وزارت ارشاد نیز بیش از حد بوده است زیرا دستگاه‌های دیگری نیز در این مهم، سهیم هستند. باید نهادهای دولتی و غیر دولتی، چون شهرداری‌ها، در اختصاص هرچه سریع تر بودجه نیم درصدی به کتابخانه‌های عمومی و تامین اعتبارات لازم جهت خرید کتاب و ایجاد فضای لازم کتابخانه‌ها، اقدام نمایند. از طرفی دولت باید بنیان‌های فرهنگی را در استان‌های محروم، تقویت کند تا به سطح مطلوب برسند. زیرا توجه لازم به این مقوله سبب رسیدن جامعه به سطح ایده آل فرهنگی می شود."

رضا دینی، درباره ممیزی‌ها و کنترل موجود بر کتاب‌ها، توضیح داد: "در تمام کشورهای جهان این کنترل‌ها، وجود دارد. به نظر می رسد، نهایت آسان گیری در ایران در بررسی کتاب‌ها صورت می‌گیرد. دغدغه‌ ما این است که روند اخذ مجوز را باز هم سریع‌تر و آسان تر نماییم و تلاشمان بر این بوده که اطمینان لازم را در اداره کل ارشاد ایجاد نماییم تا به صورت استانی مجوزها صادر شده و نیازی به مراجعه جهت اخذ مجوز و مراجعت به تهران نباشد."

دولت به عنوان متولی بسیاری از امور فرهنگی، با در اختیار داشتن رسانه های گروهی، سازمان ها و نهاد های دخیل، و با سیاست گذاری های دقیق، نقش بسزایی در ایجاد فرهنگ مطالعه می تواند، ایفا کند.

علیرضا اسکندریون، عضو انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران، در خصوص نقش رسانه‌های گروهی در ترویج فرهنگ مطالعه و کتابخوانی به خبرنگار ایسنا گفت: "رابطه بین رسانه‌ها و میزان کتابخوانی یک رابطه توأمان و مستقیم است. البته مطبوعات و نشریات، زمانی مورد توجه مردم قرار می‌گیرند که تیغ تیز سانسور، بالای سر آنها نباشد. تجربه تاریخی ما از سال‌های 58-57 که در آن برهه زمانی مطبوعات، آزادی کامل داشتند و یا تجربه‌های دورترمان از انقلاب مشروطه نشان می‌دهد که در این دوره‌ها شاهد افزایش میزان مطالعه و کتاب خوانی در ایران بوده‌ایم. علاوه بر مشکل سانسور باید به مشکلات اقتصادی نیز در این حوزه اشاره کنم. زیرا تا هنگامی که وضع معاش و معیشت مردم خوب نباشد، آنها در سبد کالایخود، فرهنگ را قرار نخواهند داد. از طرفی هم در جوامع بسته سرنوشت تولید کنندگان کالاهای فرهنگی خوب نیست. استرس توقیف، عدم انتشار آثار و تهدیدهای مختلف، مسبب این امر است و این قشر برای بقای خود، ملزم اند که در راستای سیاست‌های حاکمیت، تلاش کنند."

نازخند صبحی، روزنامه نگار با سابقه استان، کتابخوانی را از عوامل انتقال دهنده و رکن مهم ارتباط بین ملت خواند و اظهار داشت: "از صدا و سیما انتظار می‌رود که حداقل در یک سریال پربیننده، کتابخوانی، خرید کتاب یا هدیه دادن کتاب را بگنجاند. برگزاری جلسات نقد و بررسی کتاب، اعلام ساعات کار کتابخانه، اعلام اخبار مربوط به کتاب و معرفی نویسندگان می‌تواند در برنامه‌های صدا و سیما، گنجانده شود تا گامی برای گسترش فرهنگ مطالعه در جامعه باشد. مسئولین امر باید بدانند که کمبودهای حوزه مطالعه، فقط با یک نمایشگاه کتاب به مدت ده روز، برطرف نمی‌شود."

نویسنده و کارشناس علوم ارتباطات، در تشریح نقش رسانه در میزان مطالعه در جامعه، گفت: "رسانه‌های گروهی چون رادیو و تلویزیون، به جز معدود برنامه‌هایی که آن هم گاهاً پخش می‌کنند، دیگر هیچ پوششی در جهت گسترش فرهنگ کتابخوانی نمی دهند. شاید بیشترین بار در حوزه رسانه بر دوش نشریات باشد، اما آنها نیز توان تحریک مخاطبین فرهیخته را نداشته اند. این مخاطبین نیازمند مطالب غنی تر و پربارتری هستند. باید شاهد انعکاس جلسات نقد و بررسی کتاب، آمار دقیق کتابخانه‌ها و کتاب فروشی‌ها و علاوه بر ‌آن حرکت‌های مختلف دولتی و غیردولتی در زمینه کتاب و کتاب خوانی برای گسترش فرهنگ مطالعه، در نشریات باشیم."

حامد صمدی، ادامه داد: "گروه‌های مرجع چون نویسندگان، علما، صاحب نظران و تمام کسانی که می‌توانند نقش هدایت جمعی را در جامعه در زمینه مطالعه بر عهده بگیرند، باید از کانال‌های رسانه‌ی به مخاطبین، اطلاعات لازم را برسانند. علاوه بر این مردم نمی‌دانند که چگونه بخوانند و چه بخوانند. تقویت رسانه‌ها، در نهایت به بهبود وضعیت نابسامان مطالعه در کشور می‌انجامد."

 نقش ناشران و کتاب فروشی‌ها

ناشران و کتاب فروشی‌ها هم به نوبه خود نقش بسیار موثری در اشاعه فرهنگ کتابخوانی ایفا می کنند. میزان توجه ناشران به تمایلات و نیازهای خوانندگان، استانداردهای چاپ و نشر و همچنین گسترش قلمرو نمایش و توزیع کتاب توسط کتاب فروشی‌ها از جمله عوامل اثرگذاری در گرایش مردم به سمت مطالعه می‌باشد. کیفیت برتر کتاب، اعم از جذابیت ظاهری، نحوه صفحه آرایی و حروف چینی، شیوه طراحی و رنگ آمیزی، تصاویر روی جلد و درون متن، حجم، قطع و کیفیت چاپ و صحافی و همچنین ویژگی‌های محتوایی و مسائل مربوط به ویراستاری کتاب از جمله مواردی است که پیوسته باید مدنظر ناشران، نویسندگان، ویراستاران و به طور کلی متولیان عرصه چاپ و نشر قرار بگیرد.

فتاح محمدی، مدیرمسئول نشر هزاره سوم، در توضیح نقش ناشران در گسترش فرهنگ مطالعه، اذعان داشت: "توجه به کتاب، در سال‌های اخیر، در سطح کشور، بسیار کم شده است. باید نیاز به مطالعه، در میان مردم ایجاد شود تا آنها به دنبال کتب مورد نیاز خود بروند. از طرفی جذب مخاطب با کمک گرفتن از عناوین فریبنده برای کتاب‌ها چون، چگونه پولدار شویم، چگونه موفق شویم و یا کلمات قصار بزرگان، را نمی‌توان به پای گسترش مطالعه در بین مردم گذاشت. زیرا این کتاب‌ها ارزش مطالعه ندارند و خواندن آنها اتلاف وقت است. به صورت کلی ناشران باید، رسالت فرهنگی خویش را در نشر و توزیع کتب سودمند در جامعه، پاس دارند و به جای فکر کردن صرف به پول، کمی هم به فرهنگ جامعه فکر کنند."

بی سوادی و کم سوادی افراد، نارسایی نظام آموزشی، بی توجهی دولت و رسانه‌های گروهی به امر مطالعه، ناکافی بودن کتابخانه‌های مجهز و کتابداران متخصص، گرانی کتاب و مشکلات اقتصادی، تعدد مشاغل و محدودیت ساعات فراغت افراد، بی‌توجهی ناشران و مولفان به نیازهای مختلف مخاطبان در تهیه و تولید کتاب به طور کلی، شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور ایران، باعث بی علاقگی افراد به کتاب و عدم ترویج و گسترش آن شده است.

شهین رومی، مدیر مسئول انتشارات نیکان کتاب زنجان، ضمن مهم دانستن دو عامل، موضوع کتاب و میزان آگاهی مخاطب، در نشر کتاب، ابراز داشت: "کتاب فروش هم مانند کتابدار باید از موضوع کتاب و سطح آگاهی مخاطب، اطلاع کافی داشته باشد تا کالای فرهنگی مناسبی را برای کتاب خوان‌ها، آماده کند. گزینش ترجمه مناسب برای انتشار و دقت در انتخاب سن مخاطب‌های کتاب نیز بر عهده ناشران می‌باشد. اخذ مجوز برای نشر کتاب‌ها، گاه بسیار طولانی می‌شود و این امر، ناشر را از ادامه فعالیت بازمی‌دارد. از طرفی هم بالا رفتن هزینه‌های چاپ، به معضلی در این حوزه بدل شده است. البته نباید خرید کتاب از طرف نهادهای دولتی از ناشران را در بهبود شرایط و جبران هزینه مالی آنها، نادیده گیریم."

علاوه بر این، باید به این امر نیز توجه داشت که متأسفانه در ایران، ارتباط ارگانیکی بین نویسنده، تصویرگر و ناشر، برقرار نیست. اغلب، نویسنده متن را در اختیار ناشر می‌گذارد و ناشر به دلایلی از جمله صرفه جویی در هزینه، کاستن از زمان تهیه نقاشی‌ها و همچنین ناآشنایی با تمایلات مخاطب و دلایل دیگر، کتابی عرضه می‌نماید که مورد پسند قرار نمی‌گیرد یا جنبه‌های علمی و تربیتی و تأثیر آن بر خواننده، لحاظ نمی‌شود. این امر در نهایت منجر به کتاب گریزی و مخاطب گریزی در جامعه می‌شود.

در پایان با توجه به فرمایش اخیر مقام معظم رهبری ، که اظهار می دارند: "من هر زمانی که به یاد کتاب و وضع کتاب در جامعه خودمان می افتم، قلباً غمگین می‌شوم." باید در جهت رفع این مشکل بزرگ ، مردم، دولت و تمام نهادها و ارگان‌ها، همگام با یکدیگر، به صورت جدی، وارد عمل شوند.

[ ۱۳٩۱/٤/٤ ] [ ۱٢:٤٥ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

نخستین کتابخانه کوهستانی ایران

 


کوهنوردان همدانی با کوله بارهایی مملو از کتاب نخستین کتابخانه کوهستانی ایران را پایه گذاری کردند.

 


نخستین کتابخانه کوهستانی ایران

در روز آدینه 27 آبان ماه پس از چندین ماه تلاش نخستین کتابخانه کوهستانی ایران با موضوعاتی همچون محیط زیست , میراث فرهنگی , کوه و کوه نوردی , ادبیات و...در ارتفاع 3250 متری کوه یخچال همدان با نام کتابخانه کوهستان راه اندازی شد و مورد استفاده علاقه مندان کتاب و کتابخوانی  قرار گرفت.

اعضا گروه های کوهنوردی استان همدان , هیات کوهنوردی شهرستان همدان , نمایندگان برنامه صعود قلم و کمیته کوهنوردی انجمن ایران شناسی کهن دژ کتاب های اهدایی به این کتابخانه را به پناهگاه قله یخچال انتقال دادند.

ایده اولیه ایجاد این مرکز توسط  حسین زندی دبیر کمیته کوهنوردی انجمن ایران شناسی کهن دژ در جریان آخرین برنامه صعود سراسری قلم در ارتفاعات همدان در تاریخ 10 تیر ماه 1390مطرح گردید و مورد استقبال بسیاری از شرکت کنندگان قرار گرفت و در مراحل بعدی نیز با حمایت بسیاری از علاقه مندان از جمله جمع کثیری از کوهنوردان ادامه پیدا کرد و با تکیه بر حمایتهای مردمی بیش از صدها جلد کتاب برای این منظور توسط بخشهای مختلف اهدا گردید که جالبترین اتفاق در این میان این بود که بسیاری از افراد این کتاب ها را به نام کودکان خود اهدا کردند.

[ ۱۳٩۱/٤/٤ ] [ ۱٢:٤۳ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

 

مهندس سید جواد معینی:

کسب رتبه نخست استان همدان در جذب اعضای فعال کتابخانه‌ای

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران سید جواد معینی رییس کتابخانه عمومی کبودراهنگ استان همدان با گله از برخی تبعیض‌ها، تنها مشکل کتابخانه‌های این شهرستان را جذب نیم درصد سهم کتابخانه‌ها از درآمد شهرداری‌ها عنوان کرد؛ مشکلی که با حمایت ویژه مسوولان و معاونان استان و نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور قابل حل است.

سیدجواد معینی، رییس کتابخانه‌های شهرستان کبودراهنگ، در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، با بیان این مطلب اظهار کرد: کتابخانه‌های این شهرستان در مدت یک‌سال تنها موفق به دریافت حدود هشتاد میلیون ریال از سهم نیم درصد از درآمد شهرداری‌ها می‌شوند، در حالی که کتابخانه‌های برخی از شهرستان‌ها در طول سال تا 450 میلیون ریال دریافت می‌کنند. 
معینی بیان کرد: این شهرستان از لحاظ سرانه کتاب در رتبه سوم استان و از لحاظ استفاده از طرح «کتاب من» در رتبه نخست استان همدان قرار دارد. 
وی با بیان این‌که کبودراهنگ موفق به کسب رتبه نخست استان همدان در جذب اعضای فعال کتابخانه‌ای در سال 1390 شد، گفت: این شهرستان دارای جمعیتی افزون‌ بر 136 هزار نفر است که توانسته‌ 6/4 این جمعیت را به عضویت فعال کتابخانه‌هایش درآورد. 
رییس کتابخانه‌های شهرستان کبودراهنگ درباره بازدید فرماندار این شهرستان از بخش کودک کتابخانه‌های این شهرستان گفت: مسلم غلامی، فرماندار این شهرستان، ضمن قدردانی از کسب رتبه نخست استانی در جذب اعضا، از بخش مجزا کودک در کتابخانه‌های کبودرآهنگ که در بهمن ماه سال 1390 افتتاح شده بودند، بازدید کرد. 
وی با اشاره به منابع کتابخانه‌های کبودراهنگ که افزون بر 52 هزار عنوان کتاب را شامل می‌شوند، بیان کرد: این شهرستان دارای چهار کتابخانه عمومی شهری و دو کتابخانه عمومی روستایی فعال است که تمامی آن‌ها به بخش مجزای کودک مجهزند. مجموعه این کتابخانه‌ها برای هر صد نفر زیربنای یک و نیم متر مربع و 37 جلد کتاب را فراهم کرده‌اند
وی با بیان این‌که در مرحله نخست، مجموع منابع بخش مجزای کودک این کتابخانه‌ها شامل شش هزار عنوان کتاب می‌شوند و بخش منبع از مخزن کتابخانه جداست، گفت: این بخش دارای میز و صندلی استاندارد کودک و کتاب برای سه رده سنی کودکان است. بخش مستقل کودک کتابخانه‌ها با نقاشی‌هایی برای این گروه سنی و تزییناتی مناسب و زیبا آراسته شده‌اند. 
معینی افزود: همچنین شهرستان کبودراهنگ دارای دو کتابخانه مشارکتی «پایگاه هوایی سوم شکاری شهید نوژه» و «جمعیت هلال احمر» است.
رییس کتابخانه‌های شهرستان کبودراهنگ درباره راه‌اندازی کتابخانه سیار در این شهرستان اظهار کرد: برای راه‌اندازی کتابخانه سیار که در برنامه‌های آینده ما قرار دارد، نیازمند نیروی انسانی آموزش دیده و درآمدزایی هستیم، به این معنا که سهم نیم درصد کتابخانه‌ها از درآمد شهرداری‌ها به‌طور کامل پرداخت نمی‌شوند. البته اگر هم پرداخت شوند، برای این کار بسیار ناچیز است. 
وی همچنین از افتتاح یک کتابخانه در روستای «داقداق آباد» خبر داد و بیان کرد: این کتابخانه روستایی با زیربنای 300 متر مربع در روستای «داقداق آباد» از توابع کبودراهنگ استان همدان قرار دارد و همزمان با هفته دولت افتتاح خواهد شد

 

[ ۱۳٩۱/٤/۳ ] [ ۱٠:٢٧ ‎ق.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

خبرگزاری پانا: ارشاد استعدادی یکی از اعضای هیات امنای سازمان دانش آموزی به عنوان مدیر عامل جدید خبرگزاری پانا معرفی شد.

 

به گزارش خبرنگار پانا، در جلسه تودیع و معارفه ای که ظهر امروز در محل خبرگزاری با حضور علی اصغر یزدانی رئیس سازمان دانش آموزی، مظفری سرپرست خبرگزاری و ارشاد استعدادی نماینده وزیر آموزش و پرورش در اتحادیه تشکل های دانش آموزی انجام شد ضمن تشکر از زحمات مظفری، ارشاد استعدادی حکم مدیر عاملی خود را از دست رئیس سازمان دانش آموزی دریافت کرد.

 

استعدادی مسئولیت هایی چون مسئول اتحادیه انجمن های اسلامی همدان، نماینده وزیر آموزش و پرورش در اتحادیه تشکل های دانش آموزی، قائم مقام مرکز اطلاع رسانی وزارت آموزش و پرورش و عضو هیات امناء سازمان دانش آموزی را کارنامه کاری خود دارد.

 

[ ۱۳٩۱/٤/۱ ] [ ۳:٥۸ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

در مراسمی فاضل عبادی مدیر کل سابق  کتابخانه های همدان تودیع و ارشاد استعدادی به عنوان مدیر کل جدید معرفی شد.

سیدجواد سادات فاطمی با بیان اینکه هر کس در هر جایگاهی که قرار می‌گیرد باید خدمت کند، افزود:‌ از نگاه دینی هر کس چه وکیل، چه وزیر و چه مستخدم تفاوت ماهوی با هم ندارند امکان دارد کسی که در جایگاه پایین قرار دارد از نظر اندیشمندی و الهی بالاتر از رتبه‌های به ظاهر بالا باشد.
در ادامه مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان گفت: فعالیت‌هایی که از سال 85 به بعد انجام شده به صورت گروهی با بهره‌گیری از توانمندی مجموعه انجام شده که در این راستا نسبت به تشکیل کارگروه‌های تخصصی زیرمجموعه شورای برنامه‌ریزی اقدام گردیده است.
فاضل عبادی مأموریت اصلی این اداره کل را ارتقای مطالعه مفید بر اساس سیاست‌های برنامه پنجم توسعه و منویات رهبر معظم انقلاب دانست و افزود: در این ارتباط توسعه فضای کتابخانه‌های عمومی به عنوان مهم‌ترین زیرساخت برای ترویج فرهنگ کتابخوانی در دولت‌های نهم و دهم انجام شده است.
عبادی گفت: خوشبختانه فضای عمومی کتابخانه‌ها گسترش ویژه‌ای داشته؛ به طوری که به بیش از دو برابر رسیده است. همچنین قبل از سال 85 فضای زیربنایی برای هر 100 نفر در استان 90 سانتیمتر بود که هم‌اینک به 13/2 سانتیمتر رسیده است.
مدیر سابق کتابخانه‌های عمومی استان با اعلام اینکه هم‌اینک سه درصد جمعیت استان تحت پوشش کتابخانه‌های عمومی هستند، گفت: در این مدت ارتقای سطح مشارکت‌های مردمی را داشتیم چنانچه 4 میلیارد تومان زمین توسط مردم یا نهادهای دولتی اهدا شد.
وی تشکیل انجمن‌های ادبی، بهبود تجهیزات و استفاده از فناوری‌های نوین را از جمله عملکرد مدیریت برشمرد و گفت: ارتقای نیروی انسانی از برنامه‌های جدی این اداره کل بود که از طریق آزمون گزینش شدند و هم‌اینک 63 درصد از نیروهای جدید متخصص هستند که مهم‌ترین سرمایه اداره محسوب می‌شوند.
مدیر سابق کتابخانه‌های عمومی استان اظهار داشت: کتابخانه‌ها مهم‌ترین پایگاه فرهنگی و اجتماعی هستند و اگر بناست بر این مبنا کار کنند، باید کل رفتارها تغییر کند؛ به گونه‌ای که کتابدار فقط مسئول عضوگیری و ثبت‌نام اعضا نباشد بلکه ضمن تعامل با مؤسسات و پایگاه‌های دیگر به دنبال جذب نیروهای فرهنگی و اجتماعی در محیط‌های محله، مدرسه و مسجد باشد.
در این مراسم حجت‌الاسلام مرتضی حسنی‌حلم به نمایندگی از انجمن کتابخانه‌های عمومی استان نیز گفت: نگاه ما به مسئولیتی که می‌پذیریم نگاه به یک کالا نیست بلکه نگاه به فرصتی است که باید از آن به نحو احسن برای خدمت استفاده کرد.
وی با اعلام اینکه مدیر سابق، پرتلاش و استوار در این راه حرکت کرد، افزود:‌ مدیر سابق پُز مدیریتی نداشت و ما در تمام جلسات تلاش و پیگیر بودن وی را شاهد بودیم.
حجت‌الاسلام مرتضی حسنی‌حلم که ریاست بنیاد غدیر را نیز عهده‌دار است، گفت:‌ جایگاه کتاب و کتابخوانی برای همه مشخص است آنچه مهم است این است که بتوانیم به این وسیله فرهنگ مردم را ارتقا دهیم.
این مسئول افزود:‌ سرانه مطالعه در کشور قابل قبول نیست اگر به وضعیت موجود راضی باشیم باید گفت که فاتحه خودمان را خودمان خوانده‌ایم.
وی تأکید کرد:‌ باید سرانه کتاب و کتابخوانی و یارانه تألیف و نشر کتاب افزایش یابد؛ به گونه‌ای که هر شهروند از یک نشریه برخوردار شود.
رئیس بنیاد غدیر بیان داشت: تا زمانی که آگاهی و باور عمومی مردم را نسبت به هنجارها بالا نبریم نمی‌توانیم به اهداف یک شهر آرمانی دست یابیم که همه اینها از مطالعه و کتاب به دست می‌آید.
مدیر کل جدید نیز در این مراسم ، گفت: همه ما در جاری و ساری ساختن منویات رهبری مسئول هستیم و باید تلاش کنیم که به اهداف سند چشم‌انداز دست یابیم.
ارشاد استعدادی افزود: ترویج فرهنگ کتابخوانی عزم عمومی را می‌طلبد و این رسالتی است که بر عهده کتابخانه‌های عمومی استان نهاده شده است.
وی گفت: بحث، بحث تغییر و تحول است باید تحول در ظرف و مظروف آن باشد که این مسأله حمایت را می‌طلبد.
مدیر جدید کتابخانه‌های استان در خاتمه گفت: اعتقاد دارم مسئولی که نسبت به کار خود دغدغه نداشته باشد اگر نگویم خائن است خادم هم نیست. خدمت مرجع و اصل اولیه کار است که باید با حمایت مسئولان به سرانجام برسد.
در پایان این مراسم از زحمات فاضل عبادی مدیر سابق تقدیر و ارشاد استعدادی به عنوان مدیر کل جدید اداره امور کتابخانه‌های عمومی استان منصوب شد.

[ ۱۳٩۱/٤/۱ ] [ ۳:٤۱ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

اهمیت و جایگاه کتاب و کتابخوانی از منظر مقام معظم رهبری انس با کتاب-نویسنده:محمدزارع تیموری یکی از شاخصه های ارزیابی رشد، توسعه و پیشرفت فرهنگی هر کشوری در عصر حاضر میزان مطالعه و کتاب خوانی مردم آن مرز و بوم است و کشور تاریخی ما ایران اسلامی نیز از قدیم الایام تاکنون با داشتن تمدنی چندهزارساله و مراکز متعدد علمی، فرهنگی و کتابخانه های معتبر و علما و دانشمندان بزرگ با آثار ارزشمند تاریخی سرآمد دول و ملل دیگر بوده و در عرصه فرهنگ و تمدن جهانی بسان خورشیدی تابناک همچنان می درخشد و با فرزندان نیک نهاد خویش هنرنمایی می کند.
چه کسی است که در دنیا با دانشمندان فرزانه و نام آور ایرانی همچون ابوعلی سینا، ابوریحان بیرونی، فارابی، خوارزمی و... و شاعران برجسته نظیر سعدی، حافظ، فردوسی، مولوی و... آشنا نباشد و در مقابل عظمت آنها سر تعظیم فرود نیاورد؟ آیا وجود این بزرگان، مایه فخر و مباهات هر ایرانی نیست؟!
عزیزان، تمامی این افتخارات ارزشمند، برگرفته از میزان عشق و علاقه فراوان ملت ما به فراگیری علم و دانش از طریق خواندن و مطالعه منابع و کتاب های گوناگون است. به شکرانه الهی تاریخ و گذشته ما همیشه منیر و پربار می باشد. ولی وضعیت حال ما در این زمینه، چه طور است و اکنون در چه جایگاهی قرار داریم؟
متأسفانه آمار و ارقام ارائه شده از سوی مجامع و سازمان های فرهنگی داخلی و خارجی مانند یونسکو در مورد سرانه مطالعه هر ایرانی، برایمان چندان امیدوارکننده نمی باشد و رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز از این وضعیت بارها اظهار گله و ناخشنودی نموده و از مسئولان و ارگان های مختلف خواسته اند که با برنامه ریزی های شایسته، موانع و مشکلات ترویج و گسترش فرهنگ مطالعه را حل و برطرف کنند تا توجه به کتاب و کتاب خوانی با وارد شدن به زندگی مردم به یک سیره و سنت رایج عمومی، همگانی و فراگیر تبدیل شود.
آنچه که در ذیل می آید گوشه ای از نقطه نظرات و تأکیدات فراوان مقام معظم رهبری در زمینه گسترش فرهنگ مطالعه و کتاب خوانی در جامعه می باشد که امید است برای شیفتگان علم و خوانندگان این مقاله نافع و موثر افتد:
بیانات مقام معظم رهبری پیرامون کتاب
و کتابخوانی
من هر زمانی که به یاد کتاب و وضع کتاب در جامعه خودمان می افتم، قلباً غمگین و متاسف می شوم. این به خاطر آن است که در کشور ما به هر دلیل که شما نگاه کنید، باید کتاب اقلا ده برابر این میزان رواج و توسعه و حضور داشته باشد.1
از بس که درباره این مسئله مهم (کتابخوانی) گفته ام و به من هم گفته شده که چقدر اثر دارد، حقیقتا وقتی می خواهم بار دیگر این مسئله را بیان کنم دچار تردید می شوم که این دیگر جزو گفتار لغو نباشد! من نمی دانم واقعا این تکرار، اثر کرده، یا نکرده است... بیایید کاری کنید که مردم کتابخوان بشوند.2
من اگر بدانم هر روز یک ساعت باید حرف بزنم و نتیجه اش این باشد که مردم کتابخوان بشوند، حاضرم روزی یک ساعت و نیم حرف بزنم! اگر اینطوری بشود قضیه را حل کرد، حرفی نیست بله، ما باید عرضمان را به مردم بکنیم و بنده هم عرض می کنم، منتهی چیزهایی است که با گفتن تنها تمام نمی شود... این، گفتن و بازگفتن و بازگفتن و به زبانهای گوناگون گفتن و از همه طرف گفتن و او را با فکر محاصره کردن می خواهد، تا یک عادت از بین برود، یا به وجود بیاید.3 از فرصت ها می شود استفاده کرد. مثلا فرض بفرمایید امروز پنج، شش هزار نفر بسیجی با من ملاقات داشتند؛... در میان اینها اگر یادآوری بشود و من یک اشاره بکنم و (کتاب های مربوط به دفاع مقدس) آماده باشد و در اختیارشان قرار بگیرد، آنها را می خرند... یا در همین دیدارهایی که سران سپاه و ارتش می روند... شما می توانید آنجا آن کتاب را به زبان آن گوینده بیاورید... مثلا فرض بفرمایید الان نزدیک عملیات کربلای یک است... چند جلد از این کتاب های خیلی خوب درباره همین کربلای یک آماده شود و... و در آنجا اسم آورده شود؛... خواهید دید که چندین هزارنسخه فروش خواهدرفت.4
امروز درنمایشگاه... سه نفر جدا جدا به من پیشنهاد واحدی ارائه کردند و آن این است که درمدارس ساعتی برای کتابخوانی گذاشته شود به نظرم فکر خوبی است. این را باید حتما وزارت آموزش و پرورش بررسی کند و ببیند چه کار می تواند بکند... ساعت کتابخوانی بگذارند تا دانش آموزان با فرهنگ کتابخوانی آشنا بشوند.5
کتاب مقوله بسیار مهمی است. البته من به کارهای هنری و تصویری- تلویزیون، سینما، یا این قبیل چیزها-خیلی اعتقاد دارم. اما کتاب نقش مخصوصی دارد. جای کتاب را هیچ چیزی پر نمی کند. کتاب را باید ترویج کرد... مردم باید به کتابخوانی عادت کنند و کتاب وارد زندگی بشود.6
این عادت هنوز در بین مردم ما جانیفتاده که بروند کتابی را بخرند، بعد آن را بخوانند، بعد به دوستشان یا به فرزندشان بدهند، تا آنها هم بخوانند، اینطوری نیست... واقعاً کتاب خواندن در مملکت ما جا نیفتاده است و این درد بزرگی است ما از اهمیت و عظمت این درد غافلیم.7
در کار فرهنگی نباید مسئله پول و بودجه، یک مشکل عمده به حساب آید؛ به این معنا که مشکلات و نقایص فرهنگی را در ردیف نیازهای بودجه ای و در آخرهای لیست قرار ندهیم؛ بلکه در اول های لیست- اگر نگوئیم در ردیف اول- قرار بدهیم. اگر درست فکر بکنیم این به صرفأ اقتصادی مملکت هم است. یعنی از اینکه بودجه و امکانات بیشتر را به کارهای فرهنگی- به خصوص فرهنگ آموزشی- متوجه کنیم کشور زیان نخواهد کرد؛ زیرا که خود این برای آیندأ کشور تولید امکانات می کند8.
افرادی که کار روزانه دارند- اداری، کاسب، روستایی، کشاورز و امثال اینها- اگر مثلا شب یا بین روز به خانه می آیند، بخشی از زمان را، ولو نیم ساعت، برای کتاب خواندن بگذارند. چقدر کتابها را در همین نیم ساعت ها می توان خواند. بنده خودم دوره های بیست و چند جلدی کتاب ها را در همین فاصله های ده دقیقه، بیست دقیقه، یک ربع ساعت خوانده ام!... این بایستی یک سیره و سنت رایجی بین مردم ما بشود که کتاب را بخوانند و به بچه هایشان یاد بدهند. خانم ها در خانه ها کتاب بخوانند و معلومات را فرابگیرند9.
کاری بکنید که مردم اگر کتاب حمل نمی کنند، بتوانند در اتوبوس، در مطب دکتر، در اداره ای که نوبت ایستاده اند، در نوبت نان و یا در نوبت قند، کتاب بخوانند. اگر بشود این کار را راه بیاندازید و باب کنید، خدمت بزرگی کرده اید. این کار محال نیست، بلکه ممکن است، به دلیل اینکه ما می بینیم در کشورهای دیگر تا حدود زیادی این کارها انجام شده است. ما که اهل این کار و اولی به این کار هستیم، متأسفانه هنوز نتوانسته ایم01.
با تلخی باید اعتراف کنیم که رواج کتاب و روحیأ کتابخوانی در میان ملت عزیز ما بسی کمتر از آن چیزی است که از چنین ملتی انتظار می رود11.
(تجهیز) کتابخانه ها و منابع مطالعاتی هم... یکی از مشکلات است. به من گزارش دادند که بعضی از کتابخانه های بعضی از دانشگاه ها، از بعد از انقلاب تا حالا، تقریباً هیچ کتابی برای آنها تهیه نشده است! این واقعاً غصأ بزرگی است که دانشجو و استاد می خواهند مطالعه و استفاده بکنند ولی موجود نیست21!
هر کس که در یک بخش یا گوشه ای مشغول تبلیغ و کار است، رابطه خودش را با کسب معلومات قطع نکند؛ نگوئیم کار داریم و نمی رسیم... الان من مطالعه هم می کنم و به کارم هم می رسم و می بینم که منافاتی با هم ندارند. مطالعه علمی- تاریخی هم دارم، مطالعه تفننی هم می کنم.31
من جوانان بسیاری را دیده ام- حالا افراد مسن جای خود دارد- که حتی مطالعه کتاب رمان را هم میل ندارند!... حالا نمی گوییم کتاب اجتماعی، سیاسی، یا کتاب علمی، این ناشی از چیست؟ ناشی از عدم اعتیاد به کتاب است. مردم میل به کتابخوانی ندارند برای این باید فکری کنید.41
بنده خودم هم با اینکه گرفتاری کاریم زیاد است اما بحمدالله از کتاب منفک نشده ام و در حقیقت نمی توانم هم منفک بشوم. در خلال کارهای فراوان و سنگینی که بر دوش ما هست دائما با کتاب
سر و کار دارم. احساس می کنم که اگر انسان بخواهد در زمینه معنوی و فرهنگی تر و تازه بماند، جز رابطه با کتاب که مثل رابطه با جویبار دائمی و در جریان است و مرتب تازه هایی را در اختیار انسان می گذارد چاره ای ندارد.51
کتاب خریدن، باید یکی از مخارج اصلی خانواده محسوب بشود. مردم باید بیش از خرید بعضی از وسایل تزئیناتی و تجملاتی مثل این لوسترها و میزهای گوناگون و مبل های مختلف و پرده ها و این قبیل چیزها به کتاب اهمیت بدهند و اول کتاب را بخرند. مثل نان و خوراکی و وسایل معیشتی لازمی که در خانه هست، کتاب هم باید از این قبیل باشد... خلاصه باید با کتاب انس پیدا کنند. اگر انس پیدا نکنند، جامعه ایرانی به آن هدف و آرزویی که دارد، که حق او هم هست، نخواهد رسید.61
تقریبا همه این کتاب هایی که شما از دفتر ادبیات و هنر انقلاب منتشر کرده اید، خوانده ام و بعضی از آنها را بسیار فوق العاده یافتم.71
ادبیات و هنر مقاومت و آنچه مربوط به دوره خاص دفاع کشور و ملت ماست، حقیقتا از برجسته ترین و مهمترین کارهاست... اگر بنده شاعر بودم یقینا در مدح شماها، در مدح آقای سرهنگی، در مدح آقای بهبودی، در مدح آقای قدمی، در مدح همین خاطره سازان و خاطره انگیزان قصیده می ساختم، حقیقتا جا دارد، چون کار بسیار بزرگ و با اهمیتی است.81
... در طول این سالیان سی، چهل ساله عمرم که با کتاب سر و کار داشته ام، شاید هزارها قصه از بهترین نویسندگان دنیا خوانده ام.91
اگر هر منصفی به بیانات نبی مکرم اسلام و ائمه (علیهم السلام) و پیشوایان اسلام نگاه کند و ببیند که اینها در چه زمانی به کتاب و کتابخوانی دعوت می کردند و فرا می خواندند، همه افسانه ها از ذهنش شسته خواهد شد و خواهد فهمید که دشمنان اسلام راهی جز این نداشتند که افسانه های کتاب سوزی و کتاب ستیزی را بر سر زبانها بیندازند؛ چون اسلام پرچمدار کتابخوانی است.02
در اهمیت عنصر کتاب برای تکامل جامعه انسانی، همین بس که تمامی ادیان آسمانی و رجال بزرگ تاریخ بشری، از طریق کتاب جاودانه مانده اند.12
اگر مردم توانستند سؤالها و استفهام هایشان را در کتاب بیابند و به کتاب مراجعه کنند یک عالم دیگر و ماجرای دیگری خواهد شد، که متأسفانه امروز در داخل ایران از آن خبری نیست.22
برای یک ملت، خسارتی بزرگ است که افراد آن با کتاب سر و کار نداشته باشند و برای یک فرد، توفیق عظیمی است که با کتاب مأنوس و همواره در حال بهره گیری از آن- یعنی آموختن چیزهای تازه- باشد.32
در بین شیوه های بیان هنری، آن چیزی که در مجموع، بیشتر جامع شرایط گوناگون هست، رمان است؛ حتی مثلا از سینما... در عین حال فهم از فیلم، با فهم از رمان متفاوت است. فیلم محدودیتی دارد که نمی توان همه چیزها را بیان کند.42
اگر از این جهت هم حساب کنید که امروز این ملت، ملتی است که در دنیا دچار ستم های ناشی از اعمال غرض قدرتهای استکباری جهان است، پس باید از خودش دفاع کند، کدام دفاع ملی است که در درجه اول متکی به فرهنگ و آموزش و بینش و دانش نباشد؟ پس، باز هم به «کتاب» بر می گردیم. یعنی شما از هر طرف که بچرخید، مجبورید به کتاب اهمیت بدهید. من تعجب می کنم که چرا ما به عنوان دولت جمهوری اسلامی، آن مقداری که به کتاب اهمیت می دهیم، ده برابر آن را اهمیت نمی دهیم؟!52 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
منابع و مأخذ:
1- بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری هفته کتاب-03.71375.
2- بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری هفته کتاب- 03.71375.
3- بیانات در دیدار با برگزیدگان مراسم انتخاب کتاب سال- 7.011372.
4- بیانات در دیدار با اعضای دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی-
22.41371.
5- مصاحبه با خبرنگار صداوسیما پس از بازدید از دهمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران- 41.21376.
6- مصاحبه با خبرنگار صداوسیما پس از بازدید از ششمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران- 12.21372.
7- بیانات در دیدار با اعضای هیئت تحریریه دفتر نشر فرهنگ اسلامی- 81.21374.
8- بیانات در دیدار با اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی- 12.91368.
9- مصاحبه با خبرنگار صداوسیما پس از بازدید از ششمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران- 12.21372.
10- بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری هفته کتاب- 03.71375.
11- پیام به مناسبت آغاز هفته کتاب- 4.011372.
12- بیانات در دیدار با وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و رؤسای دانشگاههای سراسر کشور- 6.211376.
13- بیانات در دیدار با علما و روحانیون شهر قائن- 3.1.1366
14- بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری هفته کتاب- 91.81376.
15- بیانات در دیدار با برگزیدگان مراسم انتخاب کتاب سال- 7.011372.
16- مصاحبه با خبرنگار صداوسیما پس از بازدید از هشتمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران- 62.21374.
17- بیانات در دیدار با اعضای دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی-
52.41370.
18- بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری شب خاطره- 13.61384.
19- بیانات در دیدار با مدیران و برنامه سازان گروه تلویزیونی شاهد- 31.01372.1
20- بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری هفته کتاب- 03.71375.
21- پیام به مناسبت برگزاری اولین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران- 41.81366.
22- بیانات در دیدار با دست اندرکاران هفته کتاب- 91.81376.
23- پیام به مناسبت آغاز هفته کتاب- 4.011372.
24- بیانات در دیدار با گروه ادبیات جنگ بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی- 52.71372.
25- بیانات در دیدار با دست اندرکاران هفته کتاب- 03.71375. 

[ ۱۳٩۱/٤/۱ ] [ ۳:۳۸ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

اهمیت و جایگاه کتاب و کتابخوانی از منظر مقام معظم رهبری انس با کتاب-نویسنده:محمدزارع تیموری یکی از شاخصه های ارزیابی رشد، توسعه و پیشرفت فرهنگی هر کشوری در عصر حاضر میزان مطالعه و کتاب خوانی مردم آن مرز و بوم است و کشور تاریخی ما ایران اسلامی نیز از قدیم الایام تاکنون با داشتن تمدنی چندهزارساله و مراکز متعدد علمی، فرهنگی و کتابخانه های معتبر و علما و دانشمندان بزرگ با آثار ارزشمند تاریخی سرآمد دول و ملل دیگر بوده و در عرصه فرهنگ و تمدن جهانی بسان خورشیدی تابناک همچنان می درخشد و با فرزندان نیک نهاد خویش هنرنمایی می کند.
چه کسی است که در دنیا با دانشمندان فرزانه و نام آور ایرانی همچون ابوعلی سینا، ابوریحان بیرونی، فارابی، خوارزمی و... و شاعران برجسته نظیر سعدی، حافظ، فردوسی، مولوی و... آشنا نباشد و در مقابل عظمت آنها سر تعظیم فرود نیاورد؟ آیا وجود این بزرگان، مایه فخر و مباهات هر ایرانی نیست؟!
عزیزان، تمامی این افتخارات ارزشمند، برگرفته از میزان عشق و علاقه فراوان ملت ما به فراگیری علم و دانش از طریق خواندن و مطالعه منابع و کتاب های گوناگون است. به شکرانه الهی تاریخ و گذشته ما همیشه منیر و پربار می باشد. ولی وضعیت حال ما در این زمینه، چه طور است و اکنون در چه جایگاهی قرار داریم؟
متأسفانه آمار و ارقام ارائه شده از سوی مجامع و سازمان های فرهنگی داخلی و خارجی مانند یونسکو در مورد سرانه مطالعه هر ایرانی، برایمان چندان امیدوارکننده نمی باشد و رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز از این وضعیت بارها اظهار گله و ناخشنودی نموده و از مسئولان و ارگان های مختلف خواسته اند که با برنامه ریزی های شایسته، موانع و مشکلات ترویج و گسترش فرهنگ مطالعه را حل و برطرف کنند تا توجه به کتاب و کتاب خوانی با وارد شدن به زندگی مردم به یک سیره و سنت رایج عمومی، همگانی و فراگیر تبدیل شود.
آنچه که در ذیل می آید گوشه ای از نقطه نظرات و تأکیدات فراوان مقام معظم رهبری در زمینه گسترش فرهنگ مطالعه و کتاب خوانی در جامعه می باشد که امید است برای شیفتگان علم و خوانندگان این مقاله نافع و موثر افتد:
بیانات مقام معظم رهبری پیرامون کتاب
و کتابخوانی
من هر زمانی که به یاد کتاب و وضع کتاب در جامعه خودمان می افتم، قلباً غمگین و متاسف می شوم. این به خاطر آن است که در کشور ما به هر دلیل که شما نگاه کنید، باید کتاب اقلا ده برابر این میزان رواج و توسعه و حضور داشته باشد.1
از بس که درباره این مسئله مهم (کتابخوانی) گفته ام و به من هم گفته شده که چقدر اثر دارد، حقیقتا وقتی می خواهم بار دیگر این مسئله را بیان کنم دچار تردید می شوم که این دیگر جزو گفتار لغو نباشد! من نمی دانم واقعا این تکرار، اثر کرده، یا نکرده است... بیایید کاری کنید که مردم کتابخوان بشوند.2
من اگر بدانم هر روز یک ساعت باید حرف بزنم و نتیجه اش این باشد که مردم کتابخوان بشوند، حاضرم روزی یک ساعت و نیم حرف بزنم! اگر اینطوری بشود قضیه را حل کرد، حرفی نیست بله، ما باید عرضمان را به مردم بکنیم و بنده هم عرض می کنم، منتهی چیزهایی است که با گفتن تنها تمام نمی شود... این، گفتن و بازگفتن و بازگفتن و به زبانهای گوناگون گفتن و از همه طرف گفتن و او را با فکر محاصره کردن می خواهد، تا یک عادت از بین برود، یا به وجود بیاید.3 از فرصت ها می شود استفاده کرد. مثلا فرض بفرمایید امروز پنج، شش هزار نفر بسیجی با من ملاقات داشتند؛... در میان اینها اگر یادآوری بشود و من یک اشاره بکنم و (کتاب های مربوط به دفاع مقدس) آماده باشد و در اختیارشان قرار بگیرد، آنها را می خرند... یا در همین دیدارهایی که سران سپاه و ارتش می روند... شما می توانید آنجا آن کتاب را به زبان آن گوینده بیاورید... مثلا فرض بفرمایید الان نزدیک عملیات کربلای یک است... چند جلد از این کتاب های خیلی خوب درباره همین کربلای یک آماده شود و... و در آنجا اسم آورده شود؛... خواهید دید که چندین هزارنسخه فروش خواهدرفت.4
امروز درنمایشگاه... سه نفر جدا جدا به من پیشنهاد واحدی ارائه کردند و آن این است که درمدارس ساعتی برای کتابخوانی گذاشته شود به نظرم فکر خوبی است. این را باید حتما وزارت آموزش و پرورش بررسی کند و ببیند چه کار می تواند بکند... ساعت کتابخوانی بگذارند تا دانش آموزان با فرهنگ کتابخوانی آشنا بشوند.5
کتاب مقوله بسیار مهمی است. البته من به کارهای هنری و تصویری- تلویزیون، سینما، یا این قبیل چیزها-خیلی اعتقاد دارم. اما کتاب نقش مخصوصی دارد. جای کتاب را هیچ چیزی پر نمی کند. کتاب را باید ترویج کرد... مردم باید به کتابخوانی عادت کنند و کتاب وارد زندگی بشود.6
این عادت هنوز در بین مردم ما جانیفتاده که بروند کتابی را بخرند، بعد آن را بخوانند، بعد به دوستشان یا به فرزندشان بدهند، تا آنها هم بخوانند، اینطوری نیست... واقعاً کتاب خواندن در مملکت ما جا نیفتاده است و این درد بزرگی است ما از اهمیت و عظمت این درد غافلیم.7
در کار فرهنگی نباید مسئله پول و بودجه، یک مشکل عمده به حساب آید؛ به این معنا که مشکلات و نقایص فرهنگی را در ردیف نیازهای بودجه ای و در آخرهای لیست قرار ندهیم؛ بلکه در اول های لیست- اگر نگوئیم در ردیف اول- قرار بدهیم. اگر درست فکر بکنیم این به صرفأ اقتصادی مملکت هم است. یعنی از اینکه بودجه و امکانات بیشتر را به کارهای فرهنگی- به خصوص فرهنگ آموزشی- متوجه کنیم کشور زیان نخواهد کرد؛ زیرا که خود این برای آیندأ کشور تولید امکانات می کند8.
افرادی که کار روزانه دارند- اداری، کاسب، روستایی، کشاورز و امثال اینها- اگر مثلا شب یا بین روز به خانه می آیند، بخشی از زمان را، ولو نیم ساعت، برای کتاب خواندن بگذارند. چقدر کتابها را در همین نیم ساعت ها می توان خواند. بنده خودم دوره های بیست و چند جلدی کتاب ها را در همین فاصله های ده دقیقه، بیست دقیقه، یک ربع ساعت خوانده ام!... این بایستی یک سیره و سنت رایجی بین مردم ما بشود که کتاب را بخوانند و به بچه هایشان یاد بدهند. خانم ها در خانه ها کتاب بخوانند و معلومات را فرابگیرند9.
کاری بکنید که مردم اگر کتاب حمل نمی کنند، بتوانند در اتوبوس، در مطب دکتر، در اداره ای که نوبت ایستاده اند، در نوبت نان و یا در نوبت قند، کتاب بخوانند. اگر بشود این کار را راه بیاندازید و باب کنید، خدمت بزرگی کرده اید. این کار محال نیست، بلکه ممکن است، به دلیل اینکه ما می بینیم در کشورهای دیگر تا حدود زیادی این کارها انجام شده است. ما که اهل این کار و اولی به این کار هستیم، متأسفانه هنوز نتوانسته ایم01.
با تلخی باید اعتراف کنیم که رواج کتاب و روحیأ کتابخوانی در میان ملت عزیز ما بسی کمتر از آن چیزی است که از چنین ملتی انتظار می رود11.
(تجهیز) کتابخانه ها و منابع مطالعاتی هم... یکی از مشکلات است. به من گزارش دادند که بعضی از کتابخانه های بعضی از دانشگاه ها، از بعد از انقلاب تا حالا، تقریباً هیچ کتابی برای آنها تهیه نشده است! این واقعاً غصأ بزرگی است که دانشجو و استاد می خواهند مطالعه و استفاده بکنند ولی موجود نیست21!
هر کس که در یک بخش یا گوشه ای مشغول تبلیغ و کار است، رابطه خودش را با کسب معلومات قطع نکند؛ نگوئیم کار داریم و نمی رسیم... الان من مطالعه هم می کنم و به کارم هم می رسم و می بینم که منافاتی با هم ندارند. مطالعه علمی- تاریخی هم دارم، مطالعه تفننی هم می کنم.31
من جوانان بسیاری را دیده ام- حالا افراد مسن جای خود دارد- که حتی مطالعه کتاب رمان را هم میل ندارند!... حالا نمی گوییم کتاب اجتماعی، سیاسی، یا کتاب علمی، این ناشی از چیست؟ ناشی از عدم اعتیاد به کتاب است. مردم میل به کتابخوانی ندارند برای این باید فکری کنید.41
بنده خودم هم با اینکه گرفتاری کاریم زیاد است اما بحمدالله از کتاب منفک نشده ام و در حقیقت نمی توانم هم منفک بشوم. در خلال کارهای فراوان و سنگینی که بر دوش ما هست دائما با کتاب
سر و کار دارم. احساس می کنم که اگر انسان بخواهد در زمینه معنوی و فرهنگی تر و تازه بماند، جز رابطه با کتاب که مثل رابطه با جویبار دائمی و در جریان است و مرتب تازه هایی را در اختیار انسان می گذارد چاره ای ندارد.51
کتاب خریدن، باید یکی از مخارج اصلی خانواده محسوب بشود. مردم باید بیش از خرید بعضی از وسایل تزئیناتی و تجملاتی مثل این لوسترها و میزهای گوناگون و مبل های مختلف و پرده ها و این قبیل چیزها به کتاب اهمیت بدهند و اول کتاب را بخرند. مثل نان و خوراکی و وسایل معیشتی لازمی که در خانه هست، کتاب هم باید از این قبیل باشد... خلاصه باید با کتاب انس پیدا کنند. اگر انس پیدا نکنند، جامعه ایرانی به آن هدف و آرزویی که دارد، که حق او هم هست، نخواهد رسید.61
تقریبا همه این کتاب هایی که شما از دفتر ادبیات و هنر انقلاب منتشر کرده اید، خوانده ام و بعضی از آنها را بسیار فوق العاده یافتم.71
ادبیات و هنر مقاومت و آنچه مربوط به دوره خاص دفاع کشور و ملت ماست، حقیقتا از برجسته ترین و مهمترین کارهاست... اگر بنده شاعر بودم یقینا در مدح شماها، در مدح آقای سرهنگی، در مدح آقای بهبودی، در مدح آقای قدمی، در مدح همین خاطره سازان و خاطره انگیزان قصیده می ساختم، حقیقتا جا دارد، چون کار بسیار بزرگ و با اهمیتی است.81
... در طول این سالیان سی، چهل ساله عمرم که با کتاب سر و کار داشته ام، شاید هزارها قصه از بهترین نویسندگان دنیا خوانده ام.91
اگر هر منصفی به بیانات نبی مکرم اسلام و ائمه (علیهم السلام) و پیشوایان اسلام نگاه کند و ببیند که اینها در چه زمانی به کتاب و کتابخوانی دعوت می کردند و فرا می خواندند، همه افسانه ها از ذهنش شسته خواهد شد و خواهد فهمید که دشمنان اسلام راهی جز این نداشتند که افسانه های کتاب سوزی و کتاب ستیزی را بر سر زبانها بیندازند؛ چون اسلام پرچمدار کتابخوانی است.02
در اهمیت عنصر کتاب برای تکامل جامعه انسانی، همین بس که تمامی ادیان آسمانی و رجال بزرگ تاریخ بشری، از طریق کتاب جاودانه مانده اند.12
اگر مردم توانستند سؤالها و استفهام هایشان را در کتاب بیابند و به کتاب مراجعه کنند یک عالم دیگر و ماجرای دیگری خواهد شد، که متأسفانه امروز در داخل ایران از آن خبری نیست.22
برای یک ملت، خسارتی بزرگ است که افراد آن با کتاب سر و کار نداشته باشند و برای یک فرد، توفیق عظیمی است که با کتاب مأنوس و همواره در حال بهره گیری از آن- یعنی آموختن چیزهای تازه- باشد.32
در بین شیوه های بیان هنری، آن چیزی که در مجموع، بیشتر جامع شرایط گوناگون هست، رمان است؛ حتی مثلا از سینما... در عین حال فهم از فیلم، با فهم از رمان متفاوت است. فیلم محدودیتی دارد که نمی توان همه چیزها را بیان کند.42
اگر از این جهت هم حساب کنید که امروز این ملت، ملتی است که در دنیا دچار ستم های ناشی از اعمال غرض قدرتهای استکباری جهان است، پس باید از خودش دفاع کند، کدام دفاع ملی است که در درجه اول متکی به فرهنگ و آموزش و بینش و دانش نباشد؟ پس، باز هم به «کتاب» بر می گردیم. یعنی شما از هر طرف که بچرخید، مجبورید به کتاب اهمیت بدهید. من تعجب می کنم که چرا ما به عنوان دولت جمهوری اسلامی، آن مقداری که به کتاب اهمیت می دهیم، ده برابر آن را اهمیت نمی دهیم؟!52 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
منابع و مأخذ:
1- بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری هفته کتاب-03.71375.
2- بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری هفته کتاب- 03.71375.
3- بیانات در دیدار با برگزیدگان مراسم انتخاب کتاب سال- 7.011372.
4- بیانات در دیدار با اعضای دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی-
22.41371.
5- مصاحبه با خبرنگار صداوسیما پس از بازدید از دهمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران- 41.21376.
6- مصاحبه با خبرنگار صداوسیما پس از بازدید از ششمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران- 12.21372.
7- بیانات در دیدار با اعضای هیئت تحریریه دفتر نشر فرهنگ اسلامی- 81.21374.
8- بیانات در دیدار با اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی- 12.91368.
9- مصاحبه با خبرنگار صداوسیما پس از بازدید از ششمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران- 12.21372.
10- بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری هفته کتاب- 03.71375.
11- پیام به مناسبت آغاز هفته کتاب- 4.011372.
12- بیانات در دیدار با وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و رؤسای دانشگاههای سراسر کشور- 6.211376.
13- بیانات در دیدار با علما و روحانیون شهر قائن- 3.1.1366
14- بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری هفته کتاب- 91.81376.
15- بیانات در دیدار با برگزیدگان مراسم انتخاب کتاب سال- 7.011372.
16- مصاحبه با خبرنگار صداوسیما پس از بازدید از هشتمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران- 62.21374.
17- بیانات در دیدار با اعضای دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی-
52.41370.
18- بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری شب خاطره- 13.61384.
19- بیانات در دیدار با مدیران و برنامه سازان گروه تلویزیونی شاهد- 31.01372.1
20- بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری هفته کتاب- 03.71375.
21- پیام به مناسبت برگزاری اولین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران- 41.81366.
22- بیانات در دیدار با دست اندرکاران هفته کتاب- 91.81376.
23- پیام به مناسبت آغاز هفته کتاب- 4.011372.
24- بیانات در دیدار با گروه ادبیات جنگ بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی- 52.71372.
25- بیانات در دیدار با دست اندرکاران هفته کتاب- 03.71375. 

[ ۱۳٩۱/٤/۱ ] [ ۳:۳۸ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

                     اهمیت و جایگاه کتاب و کتابخوانی از منظر مقام معظم رهبری

یکی از شاخصه های ارزیابی رشد، توسعه و پیشرفت فرهنگی هر کشوری در عصر حاضر میزان مطالعه و کتاب خوانی مردم آن مرز و بوم است و کشور تاریخی ما ایران اسلامی نیز از قدیم الایام تاکنون با داشتن تمدنی چند هزار ساله و مراکز متعدد علمی، فرهنگی و کتابخانه های معتبر و علما و دانشمندان بزرگ با آثار ارزشمند تاریخی سرآمد دول و ملل دیگر بوده و در عرصه فرهنگ و تمدن جهانی بسان خورشیدی تابناک هم چنان می درخشد و با فرزندان نیک نهاد خویش هنرنمایی می کند. چه کسی است که در دنیا با دانشمندان فرزانه و نام آور ایرانی هم چون ابوعلی سینا، ابوریحان بیرونی، فارابی، خوارزمی و... و شاعران برجسته نظیر سعدی، حافظ، فردوسی، مولوی و... آشنا نباشد و در مقابل عظمت آن ها سر تعظیم فرود نیاورد؟ آیا وجود این بزرگان، مایه فخر و مباهات هر ایرانی نیست؟!
عزیزان، تمامی این افتخارات ارزشمند، برگرفته از میزان عشق و علاقه فراوان ملت ما به فراگیری علم و دانش از طریق خواندن و مطالعه منابع و کتاب های گوناگون است. به شکرانه الهی تاریخ و گذشته ما همیشه پربار می باشد. ولی وضعیت حال ما در این زمینه، چه طور است و اکنون در چه جایگاهی قرار داریم؟
متأسفانه آمار و ارقام ارائه شده از سوی مجامع و سازمان های فرهنگی داخلی و خارجی مانند یونسکو در مورد سرانه مطالعه هر ایرانی، برای مان چندان امیدوار کننده نمی باشد و رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز از این وضعیت بارها اظهار گله و ناخشنودی نموده و از مسئولان و ارگان های مختلف خواسته اند که با برنامه ریزی های شایسته، موانع و مشکلات ترویج و گسترش فرهنگ مطالعه را حل و برطرف کنند تا توجه به کتاب و کتاب خوانی با وارد شدن به زندگی مردم به یک سیره و سنت رایج عمومی، همگانی و فراگیر تبدیل شود.

▪ بیانات مقام معظم رهبری پیرامون کتاب و کتابخوانی

من هر زمانی که به یاد کتاب و وضع کتاب در جامعه خودمان می افتم، قلباً غمگین و متاسف می شوم. این به خاطر آن است که در کشور ما به هر دلیل که شما نگاه کنید، باید کتاب اقلاً ده برابر این میزان رواج و توسعه و حضور داشته باشد.۱
از بس که درباره این مسأله مهم(کتابخوانی) گفته ام و به من هم گفته شده که چقدر اثر دارد، حقیقتا وقتی می خواهم بار دیگر این مسأله را بیان کنم دچار تردید می شوم که این دیگر جزو گفتار لغو نباشد! من نمی دانم واقعا این تکرار، اثر کرده، یا نکرده است... بیایید کاری کنید که مردم کتابخوان بشوند.۲
من اگر بدانم هر روز یک ساعت باید حرف بزنم و نتیجه اش این باشد که مردم کتابخوان بشوند، حاضرم روزی یک ساعت و نیم حرف بزنم! اگر این طوری بشود قضیه را حل کرد، حرفی نیست بله، ما باید عرضمان را به مردم بکنیم و بنده هم عرض می کنم، منتهی چیزهایی است که با گفتن تنها تمام نمی شود... این، گفتن و بازگفتن و بازگفتن و به زبان های گوناگون گفتن و از همه طرف گفتن و او را با فکر محاصره کردن می خواهد، تا یک عادت از بین برود، یا به وجود بیاید.۳ از فرصت ها می شود استفاده کرد. مثلا فرض بفرمایید امروز پنج، شش هزار نفر بسیجی با من ملاقات داشتند؛... در میان این ها اگر یادآوری بشود و من یک اشاره بکنم و(کتاب های مربوط به دفاع مقدس) آماده باشد و در اختیارشان قرار بگیرد، آن ها را می خرند... یا در همین دیدارهایی که سران سپاه و ارتش می روند... شما می توانید آن جا آن کتاب را به زبان آن گوینده بیاورید... مثلا فرض بفرمایید الان نزدیک عملیات کربلای یک است... چند جلد از این کتاب های خیلی خوب درباره همین کربلای یک آماده شود و... و در آن جا اسم آورده شود؛... خواهید دید که چندین هزارنسخه فروش خواهد رفت.۴
امروز درنمایشگاه... سه نفر جدا جدا به من پیشنهاد واحدی ارائه کردند و آن این است که در مدارس ساعتی برای کتابخوانی گذاشته شود به نظرم فکر خوبی است. این را باید حتما وزارت آموزش و پرورش بررسی کند و ببیند چه کار می تواند بکند... ساعت کتابخوانی بگذارند تا دانش آموزان با فرهنگ کتابخوانی آشنا بشوند.۵
کتاب مقوله بسیار مهمی است. البته من به کارهای هنری و تصویری- تلویزیون، سینما، یا این قبیل چیزها- خیلی اعتقاد دارم. اما کتاب نقش مخصوصی دارد. جای کتاب را هیچ چیزی پر نمی کند. کتاب را باید ترویج کرد... مردم باید به کتابخوانی عادت کنند و کتاب وارد زندگی بشود.۶
این عادت هنوز در بین مردم ما جانیفتاده که بروند کتابی را بخرند، بعد آن را بخوانند، بعد به دوستشان یا به فرزندشان بدهند، تا آن ها هم بخوانند، اینطوری نیست... واقعاً کتاب خواندن در مملکت ما جا نیفتاده است و این درد بزرگی است ما از اهمیت و عظمت این درد غافلیم.۷
در کار فرهنگی نباید مسأله پول و بودجه، یک مشکل عمده به حساب آید؛ به این معنا که مشکلات و نقایص فرهنگی را در ردیف نیازهای بودجه ای و در آخرهای لیست قرار ندهیم؛ بلکه در اول های لیست - اگر نگوییم در ردیف اول- قرار بدهیم. اگر درست فکر بکنیم این به نفع اقتصادی مملکت هم است. یعنی از این که بودجه و امکانات بیشتر را به کارهای فرهنگی- به خصوص فرهنگ آموزشی- متوجه کنیم کشور زیان نخواهد کرد؛ زیرا که خود این برای آینده ی کشور تولید امکانات می کند۸.


افرادی که کار روزانه دارند - اداری، کاسب، روستایی، کشاورز و امثال این ها- اگر مثلا شب یا بین روز به خانه می آیند، بخشی از زمان را، ولو نیم ساعت، برای کتاب خواندن بگذارند. چقدر کتاب ها را در همین نیم ساعت ها می توان خواند. بنده خودم دوره های بیست و چند جلدی کتاب ها را در همین فاصله های ده دقیقه، بیست دقیقه، یک ربع ساعت خوانده ام!... این بایستی یک سیره و سنت رایجی بین مردم ما بشود که کتاب را بخوانند و به بچه هایشان یاد بدهند. خانم ها در خانه ها کتاب بخوانند و معلومات را فرابگیرند۹.
کاری بکنید که مردم اگر کتاب حمل نمی کنند، بتوانند در اتوبوس، در مطب دکتر، در اداره ای که نوبت ایستاده اند، در نوبت نان و یا در نوبت قند، کتاب بخوانند. اگر بشود این کار را راه بیاندازید و باب کنید، خدمت بزرگی کرده اید. این کار محال نیست، بلکه ممکن است، به دلیل این که ما می بینیم در کشورهای دیگر تا حدود زیادی این کارها انجام شده است. ما که اهل این کار و اولی به این کار هستیم، متأسفانه هنوز نتوانسته ایم۱۰.
با تلخی باید اعتراف کنیم که رواج کتاب و روحیه ی کتابخوانی در میان ملت عزیز ما بسی کمتر از آن چیزی است که از چنین ملتی انتظار می رود۱۱.
(تجهیز) کتابخانه ها و منابع مطالعاتی هم... یکی از مشکلات است. به من گزارش دادند که بعضی از کتابخانه های بعضی از دانشگاه ها، از بعد از انقلاب تا حالا، تقریباً هیچ کتابی برای آن ها تهیه نشده است! این واقعاً غصه ی بزرگی است که دانشجو و استاد می خواهند مطالعه و استفاده بکنند ولی موجود نیست۱۲!
هر کس که در یک بخش یا گوشه ای مشغول تبلیغ و کار است، رابطه خودش را با کسب معلومات قطع نکند؛ نگوئیم کار داریم و نمی رسیم... الان من مطالعه هم می کنم و به کارم هم می رسم و می بینم که منافاتی با هم ندارند. مطالعه علمی- تاریخی هم دارم، مطالعه تفننی هم می کنم. ۱۳
من جوانان بسیاری را دیده ام- حالا افراد مسن جای خود دارد- که حتی مطالعه کتاب رمان را هم میل ندارند!... حالا نمی گوییم کتاب اجتماعی، سیاسی، یا کتاب علمی، این ناشی از چیست؟ ناشی از عدم اعتیاد به کتاب است. مردم میل به کتابخوانی ندارند برای این باید فکری کنید. ۱۴
بنده خودم هم با این که گرفتاری کاری ام زیاد است اما بحمدالله از کتاب منفک نشده ام و در حقیقت نمی توانم هم منفک بشوم. در خلال کارهای فراوان و سنگینی که بر دوش ما هست دائما با کتاب سر و کار دارم. احساس می کنم که اگر انسان بخواهد در زمینه معنوی و فرهنگی تر و تازه بماند، جز رابطه با کتاب که مثل رابطه با جویبار دائمی و در جریان است و مرتب تازه هایی را در اختیار انسان می گذارد چاره ای ندارد. ۱۵
کتاب خریدن، باید یکی از مخارج اصلی خانواده محسوب بشود. مردم باید بیش از خرید بعضی از وسایل تزئیناتی و تجملاتی مثل این لوسترها و میزهای گوناگون و مبل های مختلف و پرده ها و این قبیل چیزها به کتاب اهمیت بدهند و اول کتاب را بخرند. مثل نان و خوراکی و وسایل معیشتی لازمی که در خانه هست، کتاب هم باید از این قبیل باشد... خلاصه باید با کتاب انس پیدا کنند. اگر انس پیدا نکنند، جامعه ایرانی به آن هدف و آرزویی که دارد، که حق او هم هست، نخواهد رسید. ۱۶
تقریبا همه این کتاب هایی که شما از دفتر ادبیات و هنر انقلاب منتشر کرده اید، خوانده ام و بعضی از آن ها را بسیار فوق العاده یافتم. ۱۷
ادبیات و هنر مقاومت و آن چه مربوط به دوره خاص دفاع کشور و ملت ماست، حقیقتا از برجسته ترین و مهم ترین کارهاست... اگر بنده شاعر بودم یقینا در مدح شماها، در مدح همین خاطره سازان و خاطره انگیزان قصیده می ساختم، حقیقتا جا دارد، چون کار بسیار بزرگ و با اهمیتی است. ۱۸
در طول این سالیان سی، چهل ساله عمرم که با کتاب سر و کار داشته ام، شاید هزارها قصه از بهترین نویسندگان دنیا خوانده ام. ۱۹
اگر هر منصفی به بیانات نبی مکرم اسلام و ائمه(ع) و پیشوایان اسلام نگاه کند و ببیند که این ها در چه زمانی به کتاب و کتابخوانی دعوت می کردند و فرا می خواندند، همه افسانه ها از ذهنش شسته خواهد شد و خواهد فهمید که دشمنان اسلام راهی جز این نداشتند که افسانه های کتاب سوزی و کتاب ستیزی را بر سر زبان ها بیندازند؛ چون اسلام پرچمدار کتابخوانی است. ۲۰
در اهمیت عنصر کتاب برای تکامل جامعه انسانی، همین بس که تمامی ادیان آسمانی و رجال بزرگ تاریخ بشری، از طریق کتاب جاودانه مانده اند. ۲۱
اگر مردم توانستند سؤال ها و استفهام هایشان را در کتاب بیابند و به کتاب مراجعه کنند یک عالم دیگر و ماجرای دیگری خواهد شد، که متأسفانه امروز در داخل ایران از آن خبری نیست.۲۲
برای یک ملت، خسارتی بزرگ است که افراد آن با کتاب سر و کار نداشته باشند و برای یک فرد، توفیق عظیمی است که با کتاب مأنوس و همواره در حال بهره گیری از آن- یعنی آموختن چیزهای تازه- باشد. ۲۳
در بین شیوه های بیان هنری، آن چیزی که در مجموع، بیشتر جامع شرایط گوناگون هست، رمان است؛ حتی مثلا از سینما... در عین حال فهم از فیلم، با فهم از رمان متفاوت است. فیلم محدودیتی دارد که نمی توان همه چیزها را بیان کند. ۲۴
اگر از این جهت هم حساب کنید که امروز این ملت، ملتی است که در دنیا دچار ستم های ناشی از اعمال غرض قدرت های استکباری جهان است، پس باید از خودش دفاع کند، کدام دفاع ملی است که در درجه اول متکی به فرهنگ و آموزش و بینش و دانش نباشد؟ پس، باز هم به«کتاب» بر می گردیم. یعنی شما از هر طرف که بچرخید، مجبورید به کتاب اهمیت بدهید. من تعجب می کنم که چرا ما به عنوان دولت جمهوری اسلامی، آن مقداری که به کتاب اهمیت می دهیم، ده برابر آن را اهمیت نمی دهیم؟!۲۵  

[ ۱۳٩۱/٤/۱ ] [ ۳:٠٥ ‎ب.ظ ] [ جمشید چایانی - دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علوم تحقیقات تهران ]

[ نظرات () ]

مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ، اس ام اس های عاشقانه